Ատրեոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Speculum Romanae Magnificentiae- Atreus Farnese MET DP870243.jpg
ՏեսակՀին հունական դիցաբանության կերպար և մարդ, որը հնարավոր է՝ հորինված է
Սեռարական
Սպանված էAegisthus?[1]
ՀայրPelops?[2][3]
ՄայրHippodamia?[2][3]
Քույր/ԵղբայրԹիեստես
ԱմուսինAerope?[4]
ԶավակներՄենելայոս[5], Ագամեմնոն[6], Anaxibia?, Astyochea? և Cyndragora?
Atreus Վիքիպահեստում

Առասպելական հերոս Ատրեոս, (հին հուն․՝ Ἀτρεύς), հին հունական դիցաբանության մեջ[7] Միկենեի արքա Պելոպսի և Հիպպոդամիայի որդին, Ֆիեստոսի եղբայրը, Աերոպեի ամուսինը, Ագամեմնոնի և Մենելայոսի հայրը: Հիշատակվում է «Իլիականում» (II 105) և «Ոդիսականում» (XI 387, XIII 424):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիսսիպոսի[8] սպանությունից հետո փախել է հոր մոտից: Միկենեի արքա Սֆենելը նրան դարձրեց Մեդեայի[9] կառավարիչ:

Պատգամախոսը Միկենեի բնակիչներին նախազգուշացրել էր, որ նրանք պետք է արքա ընտրեն Պելոպի սերնդից և ուղարկում են Ատրեոսի և Ֆիեստոսի ետևից: Ֆիեստոսը, Աերոպայի օգնությամբ ձեռք բերելով ոսկե հորթը, գահ բարձրացավ: Հետագայում, երբ Հելիոսը արևմուտքը դարձրեց արևելք[10]՝ այս կերպ ցույց տալով գահակալման անարդարացի լինելը, Ատրեոսը արտաքսեց Ֆիեստոսին: Քանի որ Ֆիեստոսը գայթակղել էր նրա կնոջը, Ատրեոսը սպանեց եղբորորդիներին, պատվիրեց նրանց մսից տապակա պատրաստել, և Ֆիեստոսին հրավիրելով հյուրասիրության[11]՝ մատուցեց այն. Հելիոսը հենց այդ պահին փոխեց իր ուղին[12]: Ֆիեստոսն անիծեց Ատրեոսի ողջ սերնդին:

Ըստ Թուկիդիդեսի՝ Եվրիսֆեյը ճամփորդությունից[13] առաջ թագավորական իշխանությունը վստահում է Ատրեոսին: Ըստ գուշակության, Ատրեոսն առաջին հերթին բացեց արևի խավարումը: Եղբայրը նախանձեց նրան և լքեց քաղաքը[14]: Ըստ մեկնաբանության, իմաստուն վեճի բռնվելով եղբոր հետ, բացեց արեգակի շարժումը՝ երկնքին հակառակ[15]: Ըստ Հերոդորի, հորթի[16] պատկերով ոսկե գավաթը արքայական իշխանության խորհրդանիշն էր:

Ավելի ուշ Էգիսֆը սպանեց Ատրեոսին[17]: Ատրեոսի գերեզմանը Միկենեում է[18]:

Ատրեոսի սերունդները կոչվեցին Ատրիդներ:

Պատմական նախատիպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսումնասիրողները Ատրեոս արքային նույնացնում են Ախխիյավի Ատտարիսյասի հետ, որը հիշատակվում է խեթական սեպագիր արձանագրություններում:

Խեթական աղբյուրները Ատտարիսյասին հիշատակում են որպես խեթական արքային հավասարազոր հակառակորդի և Ախխիյավա երկրի տիրակալի (այսինքն՝ Միկենե տերության՝ Ք. ա. XIIIդ.): XX դարում բացահայտվելով՝ այս տեղեկությունները նշանակալի հարստացնում են պատկերացումները հունական հռչակավոր արքայի մասին:

Ատրեոսը և գեղարվեստական գրականությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ատրեոսը գլխավոր գործող անձ է Սոֆոկլեսի «Ատրեոս կամ միկենուհիներ» (հատվ. 140) ողբերգությունում, Դիոգենեսի և Ակցիոսի «Ատրեոս» ողբերգությունում, Սենեկայի «Ֆիեստայում»: Ատրեոսի անունը հիշատակվում է հին հունական պոեմներում՝ Հոմերոսի «Իլիականում» և «Ոդիսականում»:

Տիեզերական Ավազաբլուրներում Ատրեոսը հիշատակվում է որպես Ատրեոդոսների տոհմի հիմնադիր:

Ատրեոսը մեդիամշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ատրեոսը "God of War" տեսախաղում Կրատոսի որդին է: Խաղն այսպես է անվանվել ի պատիվ զոհված զինակից Կրատոսի: Նրա անունով է կոչվել նաև «Անավարտ պատմություն» ֆիլմի գլխավոր հերոսը:


Տոհմածառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Любкер Ф. Aegisthus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 26.
  2. 2,0 2,1 Атрей // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. II. — С. 438.
  3. 3,0 3,1 Любкер Ф. Atreus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 182.
  4. Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. ПетрушевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1907.
  5. Любкер Ф. Menelaus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 855–856.
  6. Любкер Ф. Agamemnon // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 43.
  7. Мифы народов мира (энциклопедия)|Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.123
  8. Фукидид. История I 9, 2; Платон. Кратил 395b
  9. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 4, 6 далее
  10. Еврипид. Электра 727—736; Еврипид. Ифигения в Тавриде 195—196; Орест 1001—1006; Платон. Политик 269а
  11. Софокл. Эант 1293—1294
  12. Овидий. Письма с Понта IV 6, 47-48; Сенека. Фиест 789—824; Гигин. Мифы 88
  13. Фукидид. История I 9, 2
  14. Гигин. Мифы 258
  15. Полибий. Всеобщая история XXXIV 2, 6; Страбон. География I 2, 15 (стр.23), со ссылкой на Полибия; Лукиан. Об астрологии 12
  16. Геродор, фр.57 Якоби // Торшилов Д. О. Античная мифография. СПб, 1999. С.96
  17. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э II 10-14
  18. Павсаний. Описание Эллады II 16, 6