Այրոնբրիջի կիրճ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
WorldHeritageBlanc.svg
'
*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Այրոնբրիջի կիրճը՝ Այրոնբրիջ կամրջից արևելք
Տիպ
Չափանիշներ
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս**
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում   (անհայտ նստաշրջան)
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն

Այրոնբրիջի կիրճ, Սեվերն գետի առաջացրած խոր կիրճը Անգլիայի Շրոփշիր կոմսության Ուեսթ Միդլենդս շրջանում: Առաջացել է վաղ անցյալում ցամաքած Լափվորթ լճի սառցադաշտային ապարների արտահոսքի հետևանքով՝ սառցե դարաշրջանի վերջում: Կիրճը կազմող ժայռերի կտրվածքային ուսումնասիրությունները բացահայտեցին, որ կիրճը հարուստ է այնպիսի օգտակար հանածոներով, ինչպիսիք են ածուխը, երկաթը, կրաքարը և հրակայուն կավը: Այս բացահայտումը նպաստեց տարածքի կտրուկ տնտեսական աճին արդյունաբերական հեղափոխության վաղ շրջանում[1][2]: Կիրճը սկզբնապես կոչվում էր Սեվերնի կիրճ, իսկ ներկայումս կրում է նրա վրա կառուցված երկաթե կամրջի (անգլ.՝ Iron Bridge) անունը, որն աշխարհում առաջին երկաթե կամուրջն է և հանդիսանում է նաև շրջանում ծավալված արդյունաբերության խորհրդանիշ-հուշարձան: Կամուրջը կառուցվել է 1779 թվականին և իրար է կապել արդյունաբերական Բրոսլի քաղաքը և հանքարդյունաբերական Մեդլի ավանը: Տարածքը վաղ արդյունաբերողների շրջանում հռչակվել էր երկու պատճառով՝ անմշակ ածխի, երկաթի հանքաքարի, կրաքարի և կավի հանքանյութերից հենց կիրճում արտադրում էին երկաթ, կավե խողովակներ, հախճապակի, կղմինդր և ճենապակի, ապա Սեվերն գետի միջոցով կազմակերպում փոխադրումը: Խորը և լայն գետը հնարավորություն էր տալիս արտադրանքը հասցնել մինչև ծով:

Կազմավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրճի միջով հոսում է Սեվերն գետը դեպի Բրիստոլի ջրանցք: Այն կազմավորվել է նախորդ սառցե դարաշրջանում, երբ Իռլանդական ծովի սառույցները լցվեցին նախկինում հյուսիսային կողմով հոսող գետը, որը հավաքվելով ստեղծեց Լափվորթ լիճը: Լճի մակարդակը շարունակ բարձրանում էր, մինչև որ ջուրը հասավ բլուրներին և նրանց միջով ճանապարհ ճեղքեց դեպի հարավ: Այս հոսքն առաջացրեց մի կիրճ և մշտապես շեղում էր գետի հոսքը դեպի հարավ[3][4][5][6]:

Բնակավայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրճը գտնվում է արարողակարգային, ոչ քաղաքային Շրոփշիր կոմսության տարածքում, որտեղ գտնվում են Այրոնբրիջ, Քոուլբրուկդեյլ և Քոուլփորթ բնակավայրերը։ Տարածքը բաժանված է երեք եկեղեցական, ծխական համայնքների՝ Լայթմուր, Այրոնբրիջ և Քոուլփորթ ու Ջեկֆիլդ: Եկեղեցական համայնքների գրասենյակները գտնվում են Ջեկֆիլդում[7]: Բնակչության ընդհանուր թիվը ըստ 2011 թվականի մարդահամարի կազմում է 3.275 մարդ[8]:

Բնապահպանությունը կիրճում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այրոնբրիջ կամուրջը

«Կանաչ աշխարհ» բնապահպանական կենտրոնը (անգլ.՝ Green Wood Centre ) քսան տարվա ընթացքում իրականացրել է նոր աշխատակազմի և կանաչապատման ու անտառապատման ոլորտի մասնագետների ուսուցում և կազմակերպել կիրճի բնական պուրակների ու անտառների պահպանման և նոր կանաչ տարածքների ստեղծման աշխատանքներ: 1986 թվականին կիրճի մոտավորապես 260 հեկտար տարածք ընդգրկվեց Միացյալ Թագավորությունում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում, ինչը նույնպես նպաստեց տարածքում բնապահպանական միջոցառումների զարգացմանը: «Severn Gorge Countryside Trust» և «The Green Wood Centre» կազմակերպությունները իրականացնում են նաև բնապահպանական միջոցառումներում տեղացիների և կամավորների ներգրավում՝ անտառային թավուտների պահպանման, մացառների հեռացման, եղնիկների պաշտպանության և բնական լանդշաֆտների պահպանման աշխատանքներում:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Downstream from the ironbridge - geograph.org.uk - 267024.jpg
Redressing the bridge - geograph.org.uk - 599687.jpg
The Iron Bridge (Aerial).JPG
Գետը կամրջից Կամրջի վերանորոգման աշխատանքներ Տեսարան օդանավի բարձրությունից

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Pannett David (2008)։ «The Ice Age Legacy in North Shropshire»։ Proceedings of the Shropshire Geological Society 13: 86–91։ ISSN 1750-855X 
  2. Wills L.J. (1924)։ «The Development of the Severn Valley in the Neighbourhood of Iron-Bridge and Bridgnorth»։ Quarterly Journal of the Geological Society 80: 274–308։ doi:10.1144/GSL.JGS.1924.080.01-04.15 
  3. Lapworth C. (1898)։  
  4. Harmer F.W. (1907)։ «The Origin of Certain Cañon-like Valleys»։ Quart. J. geol. Soc. Lond. 63: 470–514։ doi:10.1144/GSL.JGS.1907.063.01-04.33 
  5. Wills L.J. (1924)։ «The Development of the Severn Valley in the Neighbourhood of Iron-Bridge and Bridgnorth»։ Quarterly Journal of the Geological Society 80: 274–308։ doi:10.1144/GSL.JGS.1924.080.01-04.15 
  6. Beckinsale R.P., Richardson L. (1964)։ «Recent Findings on the Physical Development of the Lower Severn Valley»։ The Geographical Journal 130 (1): 87–105։ JSTOR 1794269 
  7. «Welcome»։ The Gorge Parish Council։ 2014-02-04։ Վերցված է 2014-05-22 
  8. «Civil Parish population 2011»։ Վերցված է 25 November 2015 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]