Ալիցիկլիկ միացություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Butane-2D-flat.png
Cyclobutane2.svg

Ալիֆատիկ ածխաջրածինները օրգանական քիմիայում-միացություններ են որոնք չեն պարունոկում արոմատիկ համակարգեր։ Ալիֆատիկ միացությունները իրենցից ներկայացնում են բաց շղթաներ(ացիկլիկ միացություններ) կամ փակ(ալիցիկլիկ կամ ցիկլոալիֆատիկ միացություններ)[1]։ Երբեմն ալիֆատիկ միացություններ են համարվում միյայն ացիկլիկ միացությունները, իսկ ալիցիկլիկ միացությունները, դասվում են առանձին դասի մեջ[2]։

Ընդհանուր նկարագրություն Օրգանական քիմիայում միացությունները բաժանվում են երկու հիմնական մասի. արոմատիկ միացություններ, որոնք պարունակում են բենզոլային օղակ և նման փակ համակարգեր և ալիֆատիկ միացություններ որոնք չեն պարունակում։ Ալիֆատիկ միացություններում ածխածնի ատոմները առաջացնում են ածխածնային ուղիղ շղթաներ, ճյուղավորված միացություններ և օղակներ(որոնց դեպքում անվանվում են ալիցիկլիկ միացություններ)։ Ածխածնի ատոմնորը կարող են կապված լինել մեկ(ալկեններ), կրկնակի կապեր (ալկեններ) և եռակի կապերով(ալկիններ)։ Բացի ածխածնիծ և ջրածնից շղթային կարող է միացաց լինել թթվածին, ազոտ, ծծումբ, հալոգոններ։ Պարզագույն ալիֆատիկ միացությունն է մեթանը CH4։ Ալիֆատիկ միացությունների ընդգրկում են ալկանները և նրանց ածանցյալները, ինչպես ճարպաթթուները, ալկենները, ալկինները։ Ացիկլիկ միացություններ Ացիկլիկ միացությունները օրգանական միացություններ են որոնք չեն պարունակում ցիկլիկլեր, և բոլոր ածխածնի ատոմները միացված են պարզ կապերով, ուղիղ կամ ճյուղավորված շղթաներ։ Առանձնացվում է ացիկլիկ միացությունների - հագեցած ածխաջրածինների որոնք կապված են միյայն պարզ կապերով(պարզագույն ներկայացուցիչը մեթան)և չհագեցաց ածխաջրածիններ, որոնցում ածխածնի ատոմները միմյանց հետ կապված են կրկնակի(օր. էթան) եռակի(օր. ացետիլեն) կապերով։

Բանաձև անունը CAS-համար կառուցվածքային բանաձև դասակարգում
CH4 մեթան 74-82-8 Methane-2D-stereo.svg ալկան
C2H2 ացետիլեն 74-86-2 Ethyne-2D-flat.png ալկին
C2H4 էթիլեն 74-85-1 Ethene structural.svg ալկեն
C2H6 էթան 74-84-0 Ethan Lewis.svg ալկան
C3H4 պրոպին 74-99-7 Propyne-2D-flat.png ալկին
C3H6 պրոպիլեն - Propen21.PNG ալկեն
C3H8 պրոպան - Propane-2D-flat.png ալկան
C4H6 1,2-բութադիեն 590-19-2 Buta-1,2-dien.svg դիեն
C4H6 1-բութին - Ethylacetylene.svg ալկին
C4H8 բութեն - e.g. Buten21.PNG ալկեն
C4H10 բութան - Butane-2D-flat.png ալկան
C6H10 ցիկլոհեքսեն 110-83-8 Cyclohexen - Cyclohexene.svg ցիկլոալկեն
C5H12 Ն-պենտան 109-66-0 Pentan Skelett.svg ալկան
C7H14 ցիկլոհեպտեն 291-64-5 Cycloheptane.svg ցիկլոալկան
C7H14 մեթիլցիկլոհեքսան 108-87-2 Methylcyclohexane.png ցիկլոալկան
C8H8 կուբան 277-10-1 Cuban.svg ցիկլոալկան
C9H20 նոնան 111-84-2 Nonan Skelett.svg ալկան
C10H12 դիցիկլոպենտադիեն 77-73-6 Di-Cyclopentadiene ENDO & EXO V.2.svg դիեն, ցիկլոալկին
C10H16 ֆելանդրեն 99-83-2 Alpha-phellandren.pngBeta-phellandren.png տերպեն
C10H16 α-տերպին 99-86-5 Alpha-Terpinene Structure V.1.svg տերպին
C10H16 լիմոնեն 5989-27-5 (R)-Limonen.svg(S)-Limonen.svg տերպեն
C11H24 ունդեկան 1120-21-4 Undecan Skelett.svg ալկան
C30H50 սկվալեն 111-02-4 Squalene.svg պոլիեն
C2nH4n պոլիէթիլեն 9002-88-4 Polyethylene repeat unit.svg ալկան

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ↑ aliphatic compounds // IUPAC. Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the «Gold Book»). Compiled by A. D. McNaught and A.Wilkinson. Blackwell Scientific Publications, Oxford (1997). XML on-line corrected version: http://goldbook.iupac.org (2006-) created by M. Nic, J. Jirat, B. Kosata; updates compiled by A. Jenkins. ISBN 0-9678550-9-8. doi:10.1351/goldbook
  2. Химическая энциклопедия: АЛИФАТИЧЕСКИЕ СОЕДИНЕНИЯ