Ագնեշ Կելետի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ագնեշ Կելետի
Ágnes Keleti 1960.jpg
Անձնական տեղեկություն
Սեռ` իգական
Բնօրինակ անուն` հունգ.՝ Keleti Ágnes
Մասնագիտացում` պրոֆեսոր և Գեղարվեստական մարմնամարզություն
Երկիր` Flag of Hungary.svg Հունգարիա և Flag of Israel.svg Իսրայել
Ծննդյան ամսաթիվ` հունվարի 9, 1921(1921-01-09) (97 տարեկան)
Ծննդավայր` Բուդապեշտ, Հունգարիա

Ագնեշ Կելետի (հունգ.՝ Keleti Ágnes, հունվարի 9, 1921(1921-01-09), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հրեական ծագմամբ հունգարացի նախկին մարմնամարզուհի և մարզիչ, Օլիմպիական խաղերի հնգակի չեմպիոն (1952, 1956), աշխարհի չեմպիոն (1954, զուգափայտեր), Հունգարիայի չեմպիոն (1947-1954, սպորտային մարմնամարզության): Հունգարիայի դրոշի ներքո մասնակցելով Օլիմպիական խաղերին՝ Ագնեշ Կելետին վաստակել է 10 մեդալ,այդ թվում՝ հինգ ոսկե, և համարվում է Օլիմպիական խաղերին մասնակցած հրեա ամենահաջողակ մարզիկներից մեկը պատմության մեջ: Կելետին ավելի շատ օլիմպիական մեդալներ է վաստակել, քան Իսրայելի քաղաքացիություն ունեցող այլ մարզիկ, իսկ հրեա մարզիկների շարքում նա երկրորդն է. Օլիմպիական խաղերում իր վաստակած մեդալների թվով նա զիջում է միայն Մարկ Սպիտցը[1][2]: 1956 թվականի Օլիմպիական խաղերում Ագնեշ Կելետին եղել է ամենաշատ մեդալներ վաստակած մարմնամարզիկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագնեշ Կելետին ծնվել է 1921 թվականի հունվարի 9-ին Բուդապեշտում, հրեայի ընտանիքում[3]: Մարմնամարզությամբ զբաղվել սկսել է չորս տարեկանից, իսկ 16 տարեկանում առաջին անգամ դարձել է Հունգարիայի չեմպիոն: Իր կարիերայի ընթացքում նա այդ տիտղոսին արժանացել է տասը անգամ[2][4][5]:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով 1940 թվականի Ամառային օլիմիպիական խաղերը չեղյալ են համարվել, և Ագնեշ Կելետին ժամանակավորապես դադարեցրել է մարզումները: Նա վերապրել է Հոլոքոստը՝ ձևանալով քրիստոնյա և ապրելով գյուղում: Նրա հայրը մահացել է Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում[1][2][4][5], իսկ մայրն ու քույրը թաքնվել են և փրկվել շվեդ դիվանագետ Ռաուլ Վալենբերգի կողմից:

Պատերազմից հետո Կելետին որակավորվել է մասնակցելու 1948 (բաց է թողել վնասվածքի պատճառով), 1952 և 1956 թվականների Օլիմպիական խաղերին:

1956 թվականին Մելբուռնում կայացած Օլիմպիական խաղերից (1956 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր) հետո Ագնեշ Կելետին քաղաքական ապաստան է ստանում և հունգարացի 44 այլ մարմնամարզիկների հետ մնում Ավստրալիայում: Նրանք որոշում են չվերադառնալ Հունգարիա 1956 թվականի ապստամբությունից հետո, երբ Խորհրդային Միության զորքերը ներխուժել էին երկիր:

Հետագայում Ագնեշ Կելետին մեկնել է Իսրայել[6]: Հունգարիայից այնտեղ են տեղափոխվել նաև նրա մայրն ու քույրը: Իսրայելում Կելետին օլիմպիական բացարձակ չեմպիոն Մարիա Գորոխավսկայայի հետ աշխատել է որպես ֆիզիկական դաստիարակության հրահանգիչ[7]:

2002 թվականին Ագնեշ Կելետիի անունն ընդգրկվել է «Մարմնամարզության համաշխարհային փառքի սրահում» (Օկլահոմա Սիթի, ԱՄՆ)[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 "Agnes Keleti" International Jewish Sports Hall of Fame
  2. 2,0 2,1 2,2 "Agnes Keleti profile" Jews in Sports
  3. Taylor, P. (2004)։ Jews and the Olympic Games: The Clash Between Sport and Politics : with a Complete Review of Jewish Olympic Medallists։ Sussex Academic Press։ էջ 196։ ISBN 9781903900888։ Վերցված է April 13, 2015 
  4. 4,0 4,1 "Whatever Happened to Agnes Keleti?" Gymnastic Greats, December 22, 1999
  5. 5,0 5,1 "Agnes Keleti, Honoree" International Gymnastics Hall of Fame, 2002
  6. Heller, Aaron (August 14, 2012)։ «10-medal Olympian quietly living her golden years in Israel»։ The Times of Israel։ Վերցված է August 14, 2012 
  7. Сегодня день рождения первой советской олимпийской чемпионки по гимнастике — Московский комсомолец, Евгений Гик
  8. International Gymnastics Hall of Fame (անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]