Ագլոնյան բազիլիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ագլոնյան բազիլիկ
Aglona Basilica.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակեկեղեցի և փոքր բազիլիկ
ԵրկիրԼատվիա Լատվիա
ՏեղագրությունAglona?
ՀասցեCiriša iela 8[1]
ԴավանանքՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասն էQ43739023?
Ժառանգության կարգավիճակԼետոնիայի ազգային ճարտարապետական հուշարձան[1]
ԱնվանվածԱստվածածնի վերափոխման տոն
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճբարոկկո
Հիմնադրված1768[1]
Կոորդինատներ: 56°7′37.000000098399″ հս․ լ. 27°0′56.000000101595″ ավ. ե. / 56.12694444447177489° հս․. լ. 27.01555555558377719° ավ. ե. / 56.12694444447177489; 27.01555555558377719
aglonasbazilika.lv

Ագլոնյան բազիլիկ (լատիշ․՝ Aglonas bazilika), կաթոլիկական եկեղեցին Լատվիայում: Գտնվում է Ագլոնա գյուղում, որ տեղակայված է երկրի արևելյան մասում՝ Դաուգավպիլս և Ռեզեկնե քաղաքների միջև (հեռավորությունը Դաուգավպիլսից կազմում է 52 կմ, Ռեզեկնեից՝ 53 կմ, Ռիգայից՝ 250 կմ): Ուխտագնացության կենտրոն է: Լատվիայի միակ տաճարն է, որ ունի փոքր բազիլիկի կարգավիճակ:

Ներկայիս եկեղեցու շինարարությունն սկսվել է 1768 թվականին և ավարտվել 1780 թվականին[2]։ Այն կառուցվել է իտալական բարոկկոյի ոճով, նվիրված է Աստվածամոր վերափոխմանը և օծվել է 1800 թվականին եպիսկոպոս Ջ․ Բենիսլավսկու կողմից[3]։ Եկեղեցին եղել է Ռիգայի եպիսկոպոսի նստավայրը 1920-1924 թվականներին[4], որից հետո տեղափոխվել է Ռիգա։

1993 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ագլոնա է այցելել Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը և նորաբաց հրապարակում մատուցել հայրապետական պատարագ, որին ներկա է եղել մոտ 380000 ուխտավոր:

Ագլոնայի բազիլիկի ամենակարևոր տոնն օգոստոսի 15-ին նշվող Աստվածամոր վերափոխման օրն է, որին մասնակցելու համար ամեն տարի այնտեղ է գնում ավելի քան 150000 ուխտավոր:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1699 թվականին կալվածատերեր Իևա և Դաձիբորգա Շոստովիցկիների հրավերով այստեղ են եկել Վիլնյուսի դոմինիկյան միաբանության վանականները, որոնք կառուցել են առաջին փայտե եկեղեցին Ցիրիշու և Էգլես լճերի միջև ընկած գեղատեսիլ վայրում: 1768-1789 թվականներին հին եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է բարոկկո ոճի աղյուսե եկեղեցի իր հարակից վանական կառույցի հետ միասին: Եկեղեցին կառուցվել է ի պատիվ Տիրամոր վերափոխման, և հիմնական զոհասեղանի վերևում գտնվում է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի նկարը, որ ստեղծվել է անհայտ նկարչի կողմից XVII դարում:

1863 թվականի ապստամբությունից հետո ռուսական իշխանությունները արգելել են նոր անդամներ ընդունել կաթոլիական միաբանություն: XIX դարի վերջին Ագլոնայում մահացել է դոմինիկյան միաբանության վերջին ներկայացուցիչը, և տաճարը սկսել են ղեկավարել եպիսկոպոսական վանականները: 1920 թվականին Ագլոնայում ձեռնադրվել է առաջին լատվիացի եպիսկոպոսը՝ Անտոնի Սպրինգովիչը, որն Ագլոնան դարձրել է Ռիգայի եպիսկոպոսության վերածննդի կենտրոնը

1944 թվականի հուլիսին, երբ ռազմաճակատի գիծը մոտեցել է Ագլոնային, քահանան սրբապատկերը թաքցրել է ցախանոցում, և հետագայում այն վերադարձվել է եկեղեցի։

1980 թվականին, երբ նշվել է Ագլոնայի եկեղեցու հիմնադրման 200-ամյակը, Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը նրան շնորհել է «basilica minoris» («փոքր բազիլիկ») կարգավիճակ։

1992-93 թվականներին դեկան Անդրեյս Ագլոնիետիսի ղեկավարությամբ իրականացվել է բազիլիկի և հարակից տարածքի վերակառուցում:

Բազիլիկի երգչախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականի հունվարին դեկան Անդրեյս Անգլոնիետիսի նախաձեռնությամբ և բազիլիկի երգեհոնահարուհի Իևա Լազդանեի ղեկավարության ներքո ստեղծվել է «Magnificat» երգչախումբը: Երգչախումբն ունի ավելի քան 40 մասնակիցներ՝ երաժիշտներ, երգեհոնահարներ, ուսուցիչներ, բժիշկներ Արևելյան Լատվիայի ամբողջ տարածքից:

Երգչախմբի երգացանկում կան ավելի քան 200 աշխատանքներ՝ կանտատաներ, պատարագներ, հոգևոր երգեր, սաղմոսներ, ինչպես նաև աշխարհիկ երաժշտություն: Երգչախումբը մասնակցել է Հռոմի պապի հետ հանդիպմանը: Նրանք նաև երգում են եկեղեցական կարևորագույն տոների ժամանակ:

1993 թվականի վերջին և 1994 թվականի սկզբին «Magnificat» երգչախումբը ելույթ է ունեցել Մյունխենում՝ Թեզե շարժման հանդիպման ժամանակ: 1996 թվականի Զատկի ժամանակ երգչախումբը այցելել է Եվրոպայի սուրբ վայրեր՝ Զակոպանե (Լեհաստան), Ալտետինգե (Գերմանիա), Լազալետ, Լուրդ (Ֆրանսիա), Տորեսիոդանո, Մոնսերրատ (Իսպանիա):

Բազիլիկին կից գործում է մանկական երգչախմբային դպրոց, որտեղ սովորում են 38 ապագա եկեղեցական երգիչներ ու երգեհոնահարներ: Երգչախմբի դիրիժորը և գեղարվեստական ղեկավարը եկեղեցու երգեհոնահարուհի Իվա Լազդանեն է:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեգենդի համաձայն՝ Անգլոնայում է թաղվել Լիտվայի թագավոր Մինդովգը, որի հուշարձանը որոշվել է տեղադրել բազիլիկի տարածքում: Քանդակագործ Վիդմանտաս Գիլիկիսի ստեղծած հուշարձանը բացվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 20-ին[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Latvijas Vēstnesis — 1993.
  2. «Aglona and Aglona Basilica» 
  3. Jānis Broks (2002), Katolicisms Latvijā 800 Gados: 1186-1986, Vēsturisks Atskats, p. 222, 9984-619-40-0
  4. Jānis Svilāns and Alberts Budže (2008), Latvijas Romas katoļu priesteri I, p. 254, 978-9984-29-152-9
  5. В Латгалии установили памятник литовскому королю

Գրականությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Кацярына Віктарава «Пілігрымка ў Аглону» // Ave Maria. — Мінск: 2009. — № 7-8 (172—173). (բելառուս.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]