Աասթա Հանսթեեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աասթա Հանսթեեն
Aasta Hansteen 1853 woman with rose in her hair.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 10, 1824(1824-12-10)[1][2][3]
Ծննդավայր Քրիստիանիա, Նորվեգիա
Մահացել է ապրիլի 13, 1908(1908-04-13)[1][2][3] (83 տարեկանում)
Մահվան վայր Քրիստիանիա, Նորվեգիա
Քաղաքացիություն Նորվեգիա
Մասնագիտություն նկարչուհի և գրող
Ծնողներ հայր՝ Քրիստոֆեր Հանսթեն
Aasta Hansteen Վիքիպահեստում

Աասթա Հանսթեեն (դեկտեմբերի 10, 1824(1824-12-10)[1][2][3], Քրիստիանիա, Նորվեգիա - ապրիլի 13, 1908(1908-04-13)[1][2][3], Քրիստիանիա, Նորվեգիա), նորվեգացի նկարչուհի, բանաստեղծուհի, ֆեմինիստուհի: Համարվում է Նորվեգիայի առաջին պրոֆեսիանալ նկարչուհին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Քրիստիանիում (Օսլոյի մոտ) մաթեմատիկայի և աստղագիտության բնագավառում պրոֆեսորի ընտանիքում: 1844 թվականին գնում է Կոպենհագեն` տարրական գեղարվեստական կրթություն ստանալու, որտեղ սովորել է Յորգեն Ռյոդի մոտ, այնուհետև մասնավոր կերպով սովորել է տարբեր նկարիչների մոտ (առաջին հերթին Յոհան Գորբիցայի մոտ): 1849 թվականին գնացել է Դյուսելդորֆ և 3 տարի սովորել է Դյուսելդորֆի արվեստների ակադեմիայում, որպես նկարչուհի պատկանում է Դհուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցին: Վերադառնալով Նորվեգիա` 1853-1855 թվականներին աշխատել է Քրիստիանիում որպես դիմանկարչուհի և շուտով դառնում է հայտնի ու պահանջված (նրա ամենահայտնի աշխատանքը իր հոր դիմանկարն է , որը նկարել է 1853 թվականին): 1855 թվականին նրա նկարները ցուցադրվել են Փարիզում` միջազգային ցուցադրության ժամանակ: Սակայն այդ նույն թվականին պատվերների մեծ քանակության և նյարդային լարվածության պատճառով թողել է նկարչությունը և գնացել է ապրել Տելեմարկում, որտեղ ուսումնասիրել է նորվեգական տեղի բարբառը և վերադառնալով հայրենի քաղաք` լեզվաբանության դասեր է տվել: Հետաքրքրվելով նյունորսկ բարբառով` 1862 թվականին գիրք է հրատարակել («Skrift og Umskrift i Landsmaalet») և դարձել է այդ լեզվով գրող առաջին կինը: Բացի այդ նյունորսկ բարբառով 1850-60-ական թվականներին գրել է մի շարք բանաստեղծություններ, որոնցում քննադատել է քաղաքային կյանքը և հանդես եկել ավանդական մշակույթը պահպանելու համար: 1871 թվականներին գրքույկներ է հրատարակել, որոնցում հանդես է եկել կանանց իրավունքների մեծացման համար, որի համար էլ ձեռք է բերել ճանաչում, սակայն նաև նեգատիվ հեղինակություն:

1880 թվականի ապրիլի 9-ին որդեգրած աղջկա հետ գնացել է ԱՄՆ, որտեղ ապրել է 9 տարի, սկզբում Բոստոնում, ապա` Չիկագոյում: Սկզբում աշխատել է նորվեգական «Verdens Gang» թերթի խմբագրությունում որպես թղթակից, այնուհետև զբաղվել է դիմանկարներ անելով: ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև հայրենիքում, ակտիվ մասնակցել է կանանց իրավունքների պաշտպանության համար շարժմանը, հրատարակել է համապատասխան բովանդակությամբ գրքույկներ, մասնակցել է դասախոսությունների: 1889 թվականին վերադարձել է Նորվեգիա որպես Նորվեգիայի հասարակության պատվավոր անդամ և ակտիվորեն մասնակցել է ազգային ֆեմինիստական շարժմանը: Կանանց իրավունքների հարցերով նրա գլխավոր գիրքը «Kvinden skabt i Guds billede»-ն է (1873, 2-րդ հրատարակություն` 1908): Մինչև կյանքի վերջն ապրել է Քրիստիանիում` շարունակելով գրքույկներ գրել և մասնակցել դասախոսությունների: 1907 թվականի վերջին հիվանդացել է , մահացել է 1908 թվականի գարնանը և թաղվել Փրկչի գերեզմանատանը: 1910 թվականին նրա գերեզմանին տեղադրվել է Գուստավ Վիգելանդի քանդակած կիսանդրին:

Ըստ ժամանակակիցների հիշողությունների` առանձնանում է կոշտ բնավորությամբ, 1870-ական թվականներին սրճարան էր այցելում (որն այդ ժամանակ անսովոր էր նորվեգացի կանանց համար), իր տանն ունեցել է գինու մառան, ծայրահեղ վատ է վերաբերվել կրոնին և իր վարքի շատ կողմերով ձգտել է նմանակել տղամարդկանց` դառնալով ծաղրի և քննադատության առարկա: Ժամանակակից Նորվեգիայում, սակայն, նրա կերպարը մեծ հարգանք է վայելում: Ընկերական հարաբերությունների մեջ է եղել Հենրիկ Իբսենի հետ` դառնալով նրա «Հասարակության սյուները» պիեսի հերոսուհին[4]:

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Skrift og Umskrift i Landsmaalet, 1862
  • Kvindens stilling i Verden, i Nordisk Maanedsskrift for folkelig og kristelig Oplysning, 1871
  • Kvinden skabt i Guds Billede, 1878
  • Kristi kirke i det nittende aarhundrede, 1897
  • Dikt i (Ivar Aasens) landsmaal. 1862–67, 1908

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]