Միացյալ ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա

|Միացյալ ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա, 1945 թվականին ըստ Միացյալ ազգերի կազմակերպության կանոնակարգերի սահմանված մարմին, հանդիսանալով Միացյալ ազգերի կազմակերպության գլխավոր խորհրդական, ղեկավար և ներկայցուցչական մարմինը: Ասամբլան բաղկացած է Միացյալ ազգերի կազմակերպության 192 անդամներից և ծառայում է որպես ֆորում (հավաքատեղ), որտեղ բազմակողմանիորեն քննարկվում են կանոնակարգում արտացոլված ամբողջ սպեկտորին վերաբերվող միջազգային հարցերը: Ժողովը հավաքվում է ամենամյա հաջորդականությամբ սեպտեմբերից մինջև դեկտեմբեր ամիսների ընթացքում, անհրաժեշտության դեպքում կարող է խախտել հերթականությունը:

Գլխավոր ասամբլեայի ֆունկցիաները և լիազորությունները

Ըստ ՄԱԿ-ի կանոնակարգի ՄԱԿ-ի գլխավոր ժողովն ունի հետևյալ ֆունկցիաներն ու լիազորությունները.

• վերանայել համագործակցության ընդհանուր սկզբունքները միջազգային խաղաղության պահպանման և անվտանգության գործում, ինչպես նաև զինաթափման հարցերը և կատարել համապատասխան հրահանդներ
• քննարկել խաղաղապահպանման և անվտանգության վերաբերյալ ցանկացած հարցեր և տալ հանձնարարականներ, բացառությամբ այն հարցերի, որոնք պետք է վերանայվեն անվատանգության կոմիտեյի կողմից:
• կազմակերպել հետազոտություններ և պատրաստել հանձնարարականներ միջազգային քաղաքականության համագործակցությունը աջակցելու նպատակով, միջազգային օրենքների վերականգնում ր ամրապնդում, մարդու իրավունքների և անկախության պահպանում և իրականացում, միջազգային համագործակցության աջակցություն էկոնոմիկայի, սոցիալական և հումանիտար բնագավառներում մշակույթի, կրթության և առողջապահության ոլորտում:
• հանձնարարել ցանկացած իրավիճակներում խաղաղ լուծումներ, որոնք կարող են հանդիսանալ ցանկացած ազգությունների միջև բարեկամական հարաբերությունների խախտում:
• ստանալ և վերանայել Անվտանգության կոմիտեյի, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի մյուս կազմակերպությունների զեկույցները:
• վերանայել և հաստատել ՄԱԿ-ի բյուջեն և պետական մարմիններին հատկացված եկամուտների չափի սահմանումը:
• ընտրել Անվտանգության կոմիտեյի ոչ մշտական անդամը ինչպես նաև ՄԱԿ-ի մյուս կազմակերպությունների անդամներին նշանակել գլխավոր քարտուղար:

Ըստ գլխավոր ասամբլեայի «Մաիայն խաղաղության օգտին» բանաձևի, 1950 թ.-ի նոյեմբերի 3-ին (բանաձև 377(V)) ժողովը կարող է միջոցներ ձեռնարկել, երբ Անվտանգության կոմիտեն չի կարող քվիարկելսպառնալիք կա խաղաղությանը և հնարավոր են ագրեսիվ ակտեր: Ժողովը կարող է վերանայել այդ հարցը կազմակերպության անդամներին անհրաժեաշտ հանձնարարականներ տալով միջազգային խաղախությունն ու անվտանգությունը վերականգնելու և ապահովելու նպատակով: Չնայա ասանբլեյան ապահովված է կատարել միայն պարտադիր բնույթի հանձնարարականներ միջազգային հարցերի շուրջ, համենայն դեպս նախաձեռնել է քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և իրավական բնույթի հարցեր ազդելով ամբողջ աշխարհի միլիոնավոր մարդկանց վրա: Հազարամյակների պատմական դեկլարացիան, ընդունված 2000թ.-ին, վկայում է պետական մարմինների հակվածությունը կոնկրետ նպատակներին հասնելու, հայտարարելով դեկլարացիայում խաղաղության ապահովման նպատակի, անվտանգության, զինաթափության, աղքատության վերացման, մեզ շրջապատող միջավայրի պաշտպանության, Աֆրիկայի հատուկ պահանջմունքների բավարարման և ՄԱԿ-ի ուժեղացման վերաբերյալ:

Որոշման կայացում

Ամեն մի պետության անդամ ժողովում ունի մեկ գույն: Այնպիսի կարևոր հարցերի լուծման` ինչպիսին են խաղաղությունը, անվտանգությունը կամ Անվտանգության կոմիտեյի անդամների ընտրության հարցերի լուծման մասնակցումը և 2/3 պետական անդամների այլ հարցերի լուծումներն իրականացվում են ձայների մեծամասնությամբ: Վերջին տարիներին հատուկ ուշադրություն է դարձվել հարցերի քննարկմանը, ոչ թե որոշումների կայացման պաշտոնական քվիարկության միջոցով, որը և բավարարել է ժողովի որոշման ավելի ակտիվ աջակցության քարտուղարը կոնսուլտացիա անցկացնելուց հետո և դելեգացիայի անդամների հետ պայմանավորվածությունից հետո կարող է առաջարկել որոշում կայացնել առանց քվեարկության:

Ոչ պաշտոնական նիստերի գլխավոր ասամբլեյա

Գլխավոր ասամբլեյան իր 52-րդ նիստում առաջարկեց հարցերի քննարկումներն ու բարեփոխումներն իրականացնել Գլխավոր ժողովի ոչ պաշտոնական նիստերի ժամանակ, ոչ պաշտոնական նիստերի անցկացման պրակտիկան շարունակվում էր հետևյալ սեսիաներում, քննարկելով կազմակերպության հազարամյակները:Հատուկ սեսիայում քննարկվեց ՎԻՉ-ի և ՁԻԱՀ-ի հետ կապված խնդիրները: 58 և 59-րդ սեսիաներում արդեն պրակտիկ դարձավ Գլխավոր ժողովի ոչ պաշտոնական նիստերի անցկացումը: Տեղի էին ունենում բաց քննարկումներ ի հարկե Գլխավոր քարտուղարի ղեկավարությամբ:

Նախագահի և տեղակալի ընտրությունը

Գլխավոր ասամբլեայի նիստի և Գլխավոր կոմիտեյի Գլխավոր ժողովը իր ակտիվ նախագահական ընտրությունների աշխատանքի արդյունքը և համաձայն 30 կանոն-պրոցեդուրայի համաձայն 56/509 բանաձևերի փոփոխությունների ժողովը 2002 թ.-ի հունիսի 8-ին ընտրեց իր նախագահին և տեղակալին և 2005թ.-ի հունիսի 13-ին 60-րդ սեսիայում ընտրվեցին 6 կոմիտեներ, այսինքն ոչ ուշ քան 3 ամիս սեսիայի բացումից առաջ ըստ 58/126 բանաձևի: Ժողովի մյուս անդամներն էլ ընտրվեցին այդ նուն օրը:

Ընդհանուր վիճաբանություն

Գլխավոր ասամբլեայի ընդհանուր վիճաբանությունը, որը տեղի է ունեցել 2005 թ.-ի սեպտեմբերի 17-23-ը հնարավորություն ընձեռնել պետական անդամների ատահայտելու իրենց կարծիքը առավել կարևոր միջազգային հարցերի շուրջ: Ըստ 58/126 բանաձևի ժողոը իր 60-րդ սեսիայում ընդհանուր վիճաբանությունը առաջին անգամ թեմատիկ բնույթ ստացավ, որը կատարվել էր պետական պաշտոնյա նախագահի առաջարկությամբ, որը դեռ չէր հաստատվել իր պաշտոնում: 2005 թ.-ին տեղի ունեցավ 60-րդ սեսիան համաշխարհային հանդիպում բարձր մակարդակով և կարևոր հաշվետվությամբ, որտեղ առաջարկվեց թեմա. < ՄԱԿ-ի շահերի էֆեկտիվույթան և գործունեության բարձրացում>, որոշումը ընդունվեց բարձր մակարդակով 2005 թ.-ին: Գլխավոր քարտուղարն հանդես եկավ Ասամբլեայի կատարած աշխատանքների զեկույցով, անմիջապես ընդհանու վիճաբանություններից առաջ , ինչխես այն սկսեց փորձարկվել 52-րդ սեսիայից սկսած:

Օժանդակ անդամեր

Վեց հիմնական կոմիտենր

Ընդհանուր վիճաբանության ավարտից հետո ժողովը վերացվում է իր օրինակագի գլխավոր կետը, քանի որ այն հարցերի շարանը, որ նա պետք է վերանայի շատ մեծ(ինչպես օրինակ օրակարգի 59-րդ սեկցիայի 163 կետը):Ժողովը բաժանում է օրակարգի կետերը, կախված իր թեմատիկայից, 6 գլխավոր կոմիտեների միջև, որոնք անց են կացնում քննարկումներ, ջանալով հնարավորին չափով, համաձայնեցնում են վերանայման նախագծերի և որոշումների իրականացման լիակազմ նիստերից մեկում:

• Առաջին կոմիտեն զբաղվում է միջազգային անվտանգության և զինաթափման հարցերով
• Երկրոդ կոմիտեն զբաղեցնում է տնտեսական և ֆինասական հարցերով
• Երրորդը `զբաղեցնում է սոցիալակն, հումանիտար մշակույթային հարցերով
• Չորորդը`զբաղեցում է հատուկ քաղաքական և գաղութների հարցերով
• Հինգերորդ կոմիտեն զբաղեցնում է ադմինիստատիվ և բյուջետային հարցերով
• Վեցերորդ կոմիտեն զբաղվում է իրավական հարցերով

Սակայն այնպիսի հարցի ինչպիսիք են հեռավոր Արևելքի կամ տարբեր բնակավայրերի վերաբերյալ քննարկում են լիակազմ նիստերում:

Գլխավոր կոմիտե

Գլխավոր կոմիտեն բաղկացած է նախագահից , երկու նախագահական անդամներից և վեց գլխավոր կոմիտեների նախագահներից, հաստատաում են ժողովի օրակարգի կետերը և բաժանում աշխատանքը:Կապված այն այն բանի հետ , որ գլխավոր նախարարհները և փոխնախարարհները և կոմիտեյի նախագահներընախորոք ընտրվում են 60-րդ սեսիայում`Գլխավոր կոմիտեն այսպիսով ժամանակ է ձևավովրում

Ստուգող կոմիտե

Ստուգող կոմիտեն նշանակվում է մասամբ սեսիայի ժամին հանդես է գալիս միշտ հաշվետու զեկույցներվ` Գլխավոր ասամբլեական աշխատակազմեր: Անցյալում աշխատակզմի խմբեր նշանակում էին ուսումնական կարևոր հարցերիը, ինճպես օչինակ կոնֆլիկտների լուծումը խախաղ ճանապարհով: Աֆրիկայում առաջնային խնդիրը բարձր մակարդակով կազմակերպել հանդիպումները Տնտեսկան և սոցիալական բնագավառներում աշխատելու խմբեր ունեն իրենց ներկայացուցիչը անվտանգության կոմիտեում և շարունակևմ են աշխատանքը 60-րդ սեսիայում:

Տարածաշրջանային տարածքային խմբեր

Կազմել են շատ անլեգալ տարածքային խմբեր, որոնք զբաղվում են կոնսուլտացիաներով: Այս խմբերն են Աֆրկյան, Ամերիկյան արևելյան եվրոպական պետույթյուներ, Լատինական Ամերիկյան, Կարիբյան ծովի, արևմտյաեվրոպական երների:Գլխավոր ասամբ 61-րդ սեսիայում նախագահ էր ընտեվել Ասիական պետության ներկայացչուհին: Հատուկ սեսիայի և արտակարգ սեսիաներ բացի կանոնավոր ասամբլեան կարող է անցնել հատուկ և արտակարգ սեսիաներ: Տարբեր տարմներում ասամբլեան անց է կացրել 28 տարրեր կապված հետևյալ հարցերի շուրջ, որոնք պահանջում էր հատուկ ուշադրություն, միաժամանակ բնակատեղերի վերաբերվող հարցերի ՄԱԿ-ին վերաբերյալ ֆինանսական հարցեր, զինաթափման միջազգային տնտեսական համագործակցություն, ռասայական նարկոտիկների, շրջապատող միջավայրի, բնակավայրերի սպդի, վիչի և երեխաների վերաբերյալ հարցեր: Գլխավոր ասամբլեանի 28-րդ նիստը, որը տեղի է ունեցել 2005թ ազատագրման 60 ամյակի տոնակատարությանը: 10 արտակարգ հատուկ սեսիաներ էին անցակացվել մի շարք իրավիճակների հետ կապված ինչպես օրինակ Անվտանգության կոմիտեն իր վերանցումների ժամանակ հայտվել էր տուպիկի մեջ: Այս սեսիաները տեղի ունեցել հեռավոր արևելքում 1958-1967թթ: Այդ վիճակն էր Վենգրայում,1956թ, Սուեզյան ջրանցքի հետ կապված 1956թ իրավիճակներ Կոնգոյում 1960թ, Աղվանաստանում 1980թ, Պաղեստին 1980-1982թթ, Զամբի 1981թ, Արաբական եմիրություներում 1982թ, Իսրայել-արևմտյան երուսաղեմ և մյուս Պաղեստինյան տերիտորյաներում: 1997,1998,1999,2000,2001,2002,2003 և2004թթ-ին: Ասամբլեան որոշում կայացրեց ժամանակավորապես դադարեցնել արտակարգ իրավիճակների սեսիաներն և պարավորեցրեց, լիազորեց ասամբլեաի նախագահի վերանանայել այն մասին պետույան անդամների խնդրանքով:

Ասամբլեայի աշխատանքների իրականացում

ՄԱԿ-ի աշխատանքը որոշ աստիճանով հիմնված է գլխավոր շողովի որոշումների վրա և իրականացվում է կոմիտեների և մյուս մարմինների ասամբլեայի հաստատությունների կոդմից, կոնկրետ խնդիրների`պրոբլեմների ուսւոմնասիրության նպատակով. ինչպիսիք են զինաթափության, տիեղերքի յուրացման, խաղաղության պահպանման, տնտեսւոթյան զարգացման, շրջապատի մաքրության, մարդու իրավունքի պաշտպանման, ինչպես նաև այս հարցերի շուրջ զեկուցումների պատրաստման հարցերով:ՄԱԿ-ի քարտուղարությամբ - գլխավոր քարտուղարի և նրա գործակալների, որոնք մտնում են միջազգային քաղաքացիական ծառայողների կազմի մեջ:

Գլխավոր ասամբլեայի աշխատանքների ակտիվացում

Վերջին տարիների ընթացքում գործադրվում են բոլոր ակտիվ միջոցներն ու նպատակները գլխավոր ասամբլեայի աշխատանքները դարձնել առավել ակտիվ և նպատակաուղղված: 58-րդ սեսիայի ժամանակ այն դարձավ ավելի կարևոր և առաջնային խնդիր: 58/126 և 58/316 բանաձևերում` ընդունված 2003թ. Դեկտեմբերի 19-ին և 2004թ. Հուլիսի 1-ին, համապատասխանորեն, առաջարկված են կոնկրետ միջոցներ ասամբլեայի աշխատանքների կարգավորման, օրակարգի ռացիոնալիզացման պրակտիկայի բարելավման, գլխավոր կոմիտեների աշխատանքների մեթոդների և դերի բարձրացման խնդրում 59-րդ սեսեիան աշխատում էր այս մանդատների գնահատման և լրացուցիչ տարբերակներ, ուղիներ փնտրելու և աշխատանքների ակտիվացման միջոցների ուղղությամբ ներառելով նախագահի դերի և լիազորությունների բարձրացումը: