Մակածություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մակածություն (ինդուկցիա, լատ.՝ inductio), տրամաբանության մեջ` մտահանգման այնպիսի եղանակ է, երբ մասնավոր դատողությունների հիման վրա եզրահանգում է կատարվում ընդհանուրի վերաբերյալ։ Օրինակ, ուսումնասիրելով տվյալ սենյակում գտնվող բոլոր գնդակները, և բացահայտելով, որ նրանցից յուրաքանչյուրը սև է` սուբյեկտը կարող է կատարել հետևյալ եզրահանգումը` «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»: Մակածությունը` ինդուկցիան, այս դեպքում կունենա հետևյալ տեսքը: 1-ին գնդակը սև է: 2-րդ գնդակը սև է: 3-րդ գնդակը սև է: ...... 10-րդ գնդակը սև է: 15-րդ գնդակը սև է: ...... n-րդ գնդակը սև է: Տվյալ սենյակում բացի ուսումնասիրված գնդակներից ուրիշ գնդակներ չկան: Հետևաբար տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են:

Այս օրինակում մասնավոր դատողություններն են «1-ին գնդակը սև է»: «2-րդ գնդակը սև է»: «n-րդ գնդակը սև է:» և այլն: Ընդհանուր դատողությունը մտահանգման եզրակացությունն է` «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»: Վերը ներկայացվածը լրիվ ինդուկցիայի օրինակ է: Ինդուկցիան, կարող է լինել նաև ոչ-լրիվ: