Մակածություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մակածություն (ինդուկցիա, լատ.՝ inductio), տրամաբանության մեջ՝ մտահանգման այնպիսի եղանակ է, երբ մասնավոր դատողությունների հիման վրա եզրահանգում է կատարվում ընդհանուրի վերաբերյալ։ Օրինակ, ուսումնասիրելով տվյալ սենյակում գտնվող բոլոր գնդակները, և բացահայտելով, որ նրանցից յուրաքանչյուրը սև է՝ սուբյեկտը կարող է կատարել հետևյալ եզրահանգումը՝ «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»։ Մակածությունը՝ ինդուկցիան, այս դեպքում կունենա հետևյալ տեսքը։ 1-ին գնդակը սև է։ 2-րդ գնդակը սև է։ 3-րդ գնդակը սև է։ ...... 10-րդ գնդակը սև է։ 15-րդ գնդակը սև է։ ...... n-րդ գնդակը սև է։ Տվյալ սենյակում բացի ուսումնասիրված գնդակներից ուրիշ գնդակներ չկան։ Հետևաբար տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են։

Այս օրինակում մասնավոր դատողություններն են «1-ին գնդակը սև է»։ «2-րդ գնդակը սև է»։ «n-րդ գնդակը սև է:» և այլն։ Ընդհանուր դատողությունը մտահանգման եզրակացությունն է՝ «Տվյալ սենյակի բոլոր գնդակները սև են»։ Վերը ներկայացվածը լրիվ ինդուկցիայի օրինակ է։ Ինդուկցիան, կարող է լինել նաև ոչ-լրիվ։