Թորի Ամոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թորի Ամոս
Tori Amos piano.jpg
Ամերիկացի երգչուհի
ԱԱՀ՝ Թորի Ամոս
Բնագիր
ԱԱՀ՝
Myra Ellen Amos
Ծննդյան օր՝ օգոստոս 22, 1963
Ծննդավայր՝ {{{2}}} Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ

Թորի Ամոս (անգլերեն՝ Tori Amos, ծննդյամբ՝ Միրա Էլեն Ամոս ծնվ. Օգոստոս 22, 1963) ամերիկացի երգչուհի, երգահան ու դաշնակահարուհի։ Կրթությամբ դասական երաժիշստ է, ձայնը մեցո-սոպրանո է։ [1][2] 80-ականներին Ամոսը Y Kant Tori Read սինթփոփ խմբի առաջնորդն էր։ 90-ականների սկզբից անցել է սոլո գործունեության՝ դառնալով այդ ժամանակաշրջանի առաջատար երգչուհի-երգահաններից մեկը։ Նա եղել է այն հազվագյուտ ալտերնատիվ ռոք կատարողներից, որը դաշնամուր է օգտագործել որպես իր հիմնական գործիք։ Նրա հիթերից են Crucify-ը (Խաչել), Silent All These Years-ը (Լուռ այս տարիների ընթացքում), God-ը (Աստված), Professional Widow-ն (Պրոֆեսիոնալ այրի), Spark-ը (Կայծ), 1000 Oceans-ը (1000 օվկիանոս) և A Sorta Fairytale-ը (Մի տեսակ հեքիաթ)։

Մանկություն[խմբագրել]

Ամոսը ծնվել է Նյուտոնում, Հյուսիսային Կառոլինա։ Ծնողներն են Մերի Էլեն և Ռեվերենդ Էդիսոն Ամոսները։ [3] Դաշնամուր նվագել սկսել է երկու տարեկանից։ Հինգ տարեկանից ստեղծել է սեփական դաշնամուրային գործիքային ստեղծագործությունները։ Ռոքվիլում (Մերիլենդ) ապրելիս կրթաթոշակ է շահել Փիբոդիի երաժշտական կոնսերվատորիայի նախապատրաստական բաժնում սովորելու համար։[1] 11 տարեկանում կրթաթոշակն ընդհատվել է և հեռացվել է այնտեղից։ Ամոսը հայտարարել է, որ կրթաթոշակը կորցրել է, որովհետև հետաքրքրվել է ռոք և փոփ երաժշտությամբ, դրան ավելացրած նոտաներ կարդալ չսիրելը։[1] 1972թ. Ամոսների ընտանիքը տեղափոխվել է Սիլվեր Սփրինգ (Մերիլենդ), որտեղ նրա հայրը դարձել է Բարի հովիվ միացյալ մեթոդիստական եկեղեցու հովիվ։ 13 տարեկանից հոր հսկողության տակ սկսել է նվագել բարերում։[1][4]

Ամոսն առաջին անգամ նկատվել է 1977թ.՝ պատանի տաղանդների մարզային մրցույթի ժամանակ կատարելով "More Than Just a Friend" (Ավելի քան պարզապես ընկեր) երգը։ Այնուհետև եղբոր՝ Մայք Ամոսի հետ գրել է Բալթիմոր երգը և ներկայացրել մրցույթի։ Այն հաղթել է՝ դառնալով նրա առաջին սինգլը։ Մինչ այս պահը ներկայացել է Էլեն անունով, սակայն երբ ծանոթներից մեկն ասել է, որ Թորին ավելի է սազում նրան, անունը փոխել է Թորիի։[5] At age 21, Amos moved to Los Angeles to pursue her music career after several years performing on the piano bar circuit of the D.C. area.[6]

Ատլանտիկի տարիներ (1986–2001)[խմբագրել]

Ինչու Թորին չի կարող կարդալ[խմբագրել]

1986թ. Ամոսը Y Kant Tori Read (Ինչու Թորին չի կարող կարդալ) երաժշտական խումբը ստեղծած, որի անունն ակնարկում է Փիբոդիի կոնսերվատորիայում սովորելու տարիները, երբ դաշնամուր նվագում էր լսողությամբ, ոչ թե նոտաներ կարդալով։[7] 1988թ. հուլիսին թողարկվել է խմբի առաջին ալբոմը, որը հաջողություն չի ունեցել, ու խումբը ցրվել է։

Սոլո գործունեություն[խմբագրել]

Չնայած Y Kant Tori Read-ի անհաջողությանը, Ատլանտիկ ձայնագրման ընկերության հետ պայմանագրի համաձայն Ամոսը պետք է վեց ալբոմ թողարկեր։ 1989թ. նրանից նոր ալբոմ պահանջեցին։ Սկզբնական ձայնագրությունները մերժվեցին։ Պատճառը, ըստ Ամոսի, ոչ ճիշտ ներկայացումն էր։[8] Ալբոմը վերամշակվեց և ընդարձակվեց Դուգ Մորիսի հսկողության տակ և Սթիվ Քեյթոնի, Էրիկ Ռոսի, Վիլ ՄաքԳրեգորի, Կառլո Նուչիոյի և Դեն Նեբենզալի մասնակցությամբ, ինչի արդյունքում ստեղծվեց Little Earthquakes-ը (Փոքրի երկրաշարժեր), որն անդրադառնում էր Ամոսի կրոնական դաստիարակությանը, սեռական արթնացմանը, ինքնությունը հաստատելու պայքարին և սեռական բռնությանը։ Այս ալբոմը բեկումնային եղավ նրա համար։

1993թ. Ամոսը թողարկել է երկրորդ սոլո ալբոմը՝ Under the Pink-ը (Վարդագույնի տակ), որն ավելի մեծ հաջողության հասավ, քան Little Earthquakes-ը։[9]

Նրա երրորդ սոլո ալբոմը թողարկվել է 1996թ. հունվարին և կոչվում է Boys for Pele (Տղաներ Պելեի համար)։ Այն ձայնագրվել է իռլանդական եկեղեցում։ Չնայած ալբոմի երգերի բառերի տարօրինակ բովանդակությանն ու գործիքավորմանը, Boys for Pele-ն գերազանցում է նախորդ երկու ալբոմների արդյունքները՝ Բիլբորդում գրավելով երկրորդ հորիզոնականը։

1998-ի մայիսին և 1999-ի սեպտեմբերին թողարկված From the Choirgirl Hotel (Երգչախմբի աղջիկների հյուրանոցից) և To Venus and Back (Դեպի Վեներա և վերադարձ) ալբոմները խիստ տարբերվում էին Ամոսի նախկին ալբոմներից։ Ակուստիկ, դաշնամուրի վրա հիմնված հնչողությունը շատ տեղերում փոխարինվել է էլեկտրոնային պարային երաժշտությամբ։ Երկու ալբոմներն էլ կին լինելու թեմայով են և շոշափում են Ամոսի սեփական վիժումներն ու ամուսնությունը։

Մայրությունն Ամոսին ոգեշնչել է ստեղծել վերակատարումների ալբոմ՝ ձայնագրելով կանանց մասին տղամարդկանց գրած երգեր և սեռային դերերը փոխելով, որպեսզի ցույց տա կնոջ տեսանկյունը։[10] Գաղափարը վերածվեց Strange Little Girl (Տարօրինակ փոքրիկ աղջիկներ) ալբոմի։ Ամոսը հետագայում խոստովանել է, որ ալբոմը ստեղծելու խթանը եղել է Ատլանտիկի հետ պայմանագրից ազատվելը՝ առանց որևէ նոր երգ տալու։ [11]

Դիսկոգրաֆիա[խմբագրել]

  • Y Kant Tori Read (1988) (Ինչու Թորին չի կարող կարդալ)
  • Little Earthquakes (1992) (Փոքրիկ երկրաշարժեր)
  • Under the Pink (1994) (Վարդագույնի տակ)
  • Boys for Pele (1996) (Տղաներ Պելեի համար)
  • From the Choirgirl Hotel (1998) (Երգչախմբի աղջիկների հյուրանոցից)
  • To Venus and Back (1999) (Դեպի Վեներա և վերադարձ)
  • Strange Little Girls (2001) (Տարօրինակ փոքրիկ աղջիկներ)
  • Scarlet's Walk (2002) (Սկարլետի զբոսանքը)
  • Tales of a Librarian: A Tori Amos Collection (2003) (Գրադարանավարի հեքիաթները. Թորի Ամոսի հավաքածու)
  • Welcome to Sunny Florida DVD (2004) (Բարի գալուստ արևոտ Ֆլորիդա DVD)
  • The Beekeeper (2005) (Մեղվապահը)
  • American Doll Posse (2007) (Ամերիկյան տիկնիկների ջոկատ)
  • Abnormally Attracted to Sin (2009) («Աննորմալ կերպով մեղքով հրապուրված»)
  • Midwinter Graces (2009) (Ձմեռվա կեսի շնորհներ)
  • Night of Hunters (2011) (Որսորդների գիշեր)
  • Gold Dust (2012) (Ոսկե փոշի)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Amos, Tori and Ann Powers (2005)։ Piece by Piece։ New York: Broadway Books, 49–50։ ISBN 978-0-7679-1677-6։ 
  2. St. Leger, Marie Elsie (1994-02-24)։ «Under The Pink»։ Rolling Stone։ http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/under-the-pink-19940224։ Վերցված է July 3, 2012։ "mezzo" 
  3. «Tori Amos Facts, information, pictures | Encyclopedia.com articles about Tori Amos»։ Encyclopedia.com։ http://www.encyclopedia.com/topic/Tori_Amos.aspx։ Վերցված է 2012-10-02։ 
  4. Jan. 14, 2012 03:07 AM Bang Showbiz (2012-01-14)։ «Tori Amos played 1st gig at gay bar at age 13»։ Azcentral.com։ http://www.azcentral.com/thingstodo/music/articles/2012/01/14/20120114tori-amos-played-first-gig-gay-bar-age-13.html։ Վերցված է 2012-03-28։ 
  5. Rogers, Kalen (1994)։ Tori Amos All These Years: The Authorized Biography։ Omnibus, 24–25։ ISBN 978-0-8256-1448-4։ 
  6. «Tori Amos on Love Affair With the Piano». ABC News. http://abcnews.go.com/Nightline/Playlist/tori-amos-reinvents-christmas-carols-album/story?id=9372307&page=1։ Վերցված է 2009-12-18. 
  7. David Wallechinsky & Amy Wallace: The New Book of Lists. Canongate, 2005. ISBN 978-1-84195-719-7.
  8. «Tori Amos' Track-by-Track Guide to "Little Earthquakes"». Rolling Stone. http://www.rollingstone.com/news/story/31444342/tori_amos_trackbytrack_guide_to_little_earthquakes/3։ Վերցված է 2009-12-19. 
  9. «Tori Amos — Artist Chart History»։ Billboard։ Արխիվացված օրիգինալից 2009-05-18-ին։ http://web.archive.org/20090518091735/www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.chartFormatGroupName=Albums&model.vnuArtistId=19023&model.vnuAlbumId=1173664։ Վերցված է 2009-05-07։ 
  10. «Tori Amos Says Eminem's Fictional Dead Wife Spoke To Her»։ MTV։ http://www.mtv.com/news/articles/1449422/20010928/story.jhtml։ Վերցված է 2009-12-19։ 
  11. Amos, Tori; Powers, Ann (2005)։ Tori Amos: Piece by Piece։ New York: Broadway Books, 314–315։ ISBN 978-0-7679-1677-6։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]