Դհոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դհոլ
Դհոլ
Որակավորում

Հարվածային

Կից գործիքներ
թմբուկ
Երաժիշտներ
Զիգֆրիդ Զիվա Գաբոյան, Ռոբերտ Դարունց, Ջո Զաքարյան

Դհոլը հայկական հարվածային ազգային երաժշտական գործիք է։ Հարվածային գործիքները առանձին կամ մի խումբ երաժշտական գործիքների հավաքածու են, որոնք կարող են օգտագործվել բոլոր տիպի երաժշտություններում՝ ֆոլկլորից մինչև դասական երաժշտություն: Այս գործիքներից ձայն դուրս բերելու նպատակով պետք է դրանց հարվածել: Յուրաքանչյուր հարվածային գործիք ունի իր նվագելու ձևը:Գոյություն ունեն բազմաթիվ հարվածային գործիքներ: Այս գործիքները համարվում են ամենահներից մեկը, քանի որ դրանք նախկինում հայտնաբերվել են տարբեր տեսակի փայտերից և նվագելը հեշտ է եղել: Հին ժողովուրդների նկարներում և պատկերներում կարելի է գտնել բազմաթիվ հնադարյան հարվածային գործիքներ: Դհոլը հարվածային երաժշտական գործիքների խմբից է: Այն պատկանում է երկկողմանի թմբուկների դասին: Այս գործիքը տարածված է նաև տարբեր ազգերի մոտ, և օգտագործվում է երաժշտական համույթներում: Դհոլը բաղկացած է գլանաձև սնամեջ մարմնից կամ շրջանակից, որի վրա ձգված է կաշվե կամ պլաստիկե մեմբրան: Մեմբրանի ձգվածության աստիճանով կարգավորվում է ձայնի բարձրությունը: Դհոլի մարմինը պատրաստվում է փայտից, մետաղից,(պողպատ, լատուն և այլն), ակրիլային պլաստիկից, իսկ գլանաձև մարմնի երկու կողմերից ձգվում է այծի կամ հորթի մշակված կաշին: Հայկական ժողովրդական գործիքները շատ բազմազան են: Դեռևս Պատմական Հայաստանում օգտագործում էին տարբեր հարվածային գործիքներ՝ դափ, դհոլ, թմբուկ: Առաջին հիշողությունները հայկական երաժշտական գործիքների մասին գալիս են մ.թ.ա. XIX-XX դարերից: Համաձայն հին ձեռագրերի մի քանի տեսակի հարվածային գործիքներ օգտագործվել են հին հայկական աստվածուհի՝ Անահիտի երկրպագման ժամանակ: Պեղումներով հայտնաբերված նյութերը, ժայռերի, խաչքարերի, տապանաքարերի քանդականախշները, միջնադարյան մանրանկարները, ինչպես նաև պատմիչների վկայությունները փաստում են, որ հին Հայաստանում ինչպես զանազան ծիսակատարությունների, այնպես էլ ռազմի երթի ժամանակ օգտագործվել են բազմատեսակ երաժշտական գործիքներ՝ բրոնզե զանգակներ, ծնծղաներ, դափ, թմբուկ, դհոլ, նաղարա և այլն:

Դհոլ նվագելու համար պահանջվում են երկու փայտե ձողիկներ (հաստ՝կոպալ և բարակ՝ ճիպոտ, որոնք պատրաստված են բամբուկից կամ եղեգից: Ձայնը հնչում է երկու փայտե ձողիկներով կամ մատների ծայրով և ձեռքերի ափերով հարվածելով ձգված կաշվին: Դհոլը նվագակցում է գրեթե բոլոր երաժշտական գործիքների հետ: Հիմնականում դհոլի հետ նվագում են զուռնա, դուդուկ և այլ փողային գործիքներ: Դհոլի մեծ վարպետներից են հայ երաժիշտներ Զիգֆրիդ Զիվա Գաբոյանը, Ռոբերտ Դարունցը, Ջո Զաքարյանը:

Դհոլը տարբեր ժողովուրդների մոտ օգտագործում են երաժշտական համույթներում, տարբեր ծիսակատարությունների և հարսանյաց հանդեսների ժամանակ:

Հղումներ[խմբագրել]