Բորենիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Բորենիից)
Բորենի
Բորենիներ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Լատիներեն անվանում
Hyaenidae

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Բորենի
Բորենի
Բորենի
Բորենի

Բորենիներ (լատ.՝ Hyaenidae), շնազգիների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասունների ցեղ։ Ապրում են Աֆրիկայի մեծ մասում և Ասիայում՝ Արաբիայում, Հնդկաստանում։ Բորենիներն ապրում են միասին՝ մեծ խմբերով, որոնք կոչվում են ցեղեր։ Այս ցեղերը կարող են ներառել մինչև 80 առանձնյակներ, իսկ առաջնորդը լինում է էգը։ Բորենիներն ունեն լավ լսողություն ու սուր տեսողություն՝ նամանավանդ գիշերով։ Նրանք արագավազ կենդանիներ են և հեշտությամբ ու չհոգնելով կարող են երկար հեռավորություններ հաղթահարել։ Բորենիներն աշխատում են միասին և արդյունավետ կերպով մեկուսացնում են իրենց զոհին՝ հիմնականում հիվանդին ու անուժին, որը հետամուտ է մահվան։ Սպանված կենդանու համար հաճախ վեճ է առաջանում ցեղի ներսում կամ այլ կենդանիների հետ՝ հովազների, հեպարդների և նույնիսկ առյուծների։ Բորենիները բավական լավ ձայն և լայն ու բազմազան հնչյուններ են արձակում միմիանց հետ հաղորդակցվելու համար։ Նրանք նույնիսկ կարողանում են «ծիծաղել», ինչի հետ է կապված իրենց անվանումը՝ Hyena։

Բորենիների տեսակները[խմբագրել]

Բորենիների բաժանվում են 4 տեսակի բծավոր բորենի, գորշ բորենի, շերտավոր բոորենի, և հողագայլ:Այս կենդանիները տարածված են Աֆրիկայում, գորշ բորենին հարավային Աֆրիկայի ափերին, այդ պատճառով նա նաև կոչվում է մերձափնյա բորենի:Ամենահայտնի տեսակը դա շերտավոր բորենին է, որն Աֆրիկաից բացի կա նաև Ասիայի հարավում և նաև Հայաստանում: Հողագայլը չապսերով ամենափոքրն է, այդպես է կոչվել որջում ապրելու սովորության պատճառով:

Բծավոր բորենի[խմբագրել]

Բծավոր բորենիները ոհմակներ են կազմում, որտեղ իշխում են ոհմակի օրենքները:Բարձր պոչը վկայում է ոհմակում բորենու բարձր դիրքի մասին:Այս բորենու ոռնոցը հիշեցնում է մարդու քրքիջ:

Գորշ բորենիներ[խմբագրել]

Գորշ բորենիները ազգակցական ոհմակներ են կազմում 4-15 անհատից բաղկացած:Էգը արուներից կարելի է ասել չի տարբերվումպ:

Հողագայլ[խմբագրել]

Հողագայլերը միայնակ կենդանիներ են, թեև երբեմն ապրում են ընտանիքներով:Աֆրիկայի բնիկները նրանց որսում են մսի և մորդու համար:

Շերտավոր բորենիներ[խմբագրել]

Շերտավոր բորենիները հանդիպում են ՀՀ հարավային մասում:Մենակյաց կենդանի է:Բացի լեշից սիրում են նաև ձմերուկ:Կուշտ կերած բոըենին միանքամից քնում է:

Նշանակությունը[խմբագրել]

Բորենիները մեզ հայտնի են որպես աղբահավաքներ՝ հաճախ ճաշում են այլ գիշատիչների սննդի մնացորդներով։ Բայց այդ գազանները դիմացկուն և հմուտ որսորդներ են, որոնք հարձակվում են նույնիսկ գնու այծքաղի վրա։ Նրանք նաև սպանում և ուտում են թռչունների, մողեսների, օձերի և միջատների։ Աֆրիկայում բորենիներն ու մարդիկ հաճախակի են հանդիպում։ Փաստորեն Քենիայի և Տանզանիայի բնակիչները թողնում են դիակներին, որպես բորենիների սնունդ, իսկ այդ խելացի և համարձակ կենդանիները «արշավանք» են կազմակերպում դեպի պարենային խանութներ և ժամանակ առ ժամանակ պատճառ են դառում որոշ մարդկային զոհերի։ Որոշ տարածքներում նրանք արդեն հայտնի են և սպանվում են որպես ապակառուցողական վնասատուներ։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Ճանապարհորդություն կենդանիների աշխարհով, հանրագիտարան մանուկների համար, 2012: