Jump to content

Ամազոնիա ազգային պարկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ամազոնիա ազգային պարկ
Parque Nacional da Amazônia
Տեսակազգային պարկ
Կազմված էԱմազոնի խոնավ անտառներ
Երկիր Բրազիլիա
ՎարչատարածքՊարա, Itaituba? և Ամազոնաս
Հիմնվել էփետրվարի 19, 1974
Մակերես1 084 895,62 հեկտար և 1 066 302 հեկտար
ԲԾՄ81 մետր
ԿառավարումԲրազիլիայի դաշնային կառավարություն
Ամազոնիա ազգային պարկը գտնվում է Բրազիլիաում
Ամազոնիա ազգային պարկ

Ամազոնիա ազգային պարկ (պորտ.՝ Parque Nacional da Amazônia), ազգային պարկ, որը ստեղծվել է 1974 թվականին։ Ընդգրկում է 1070737 հա տարածք։ Այն գտնվում է Բրազիլիայի հյուսիսային շրջանում, Իտայտուբա և Տրայրան մունիցիպալիտետներում՝ Պարա նահանգում։ Այն տեղակայված է Տապաժոս գետի ջրբաժան գծում՝ մասնավորապես Մանանուս և Բելեմ քաղաքների միջև։ Հիմնադրման օրից տարածքն ընդլայնվել է և այժմ զբաղեցնում է 8600 քառ. կմ։ Պարկն ունի կենդանիների և բույսերի մեծ կենսաբազմազանություն[1]։ Հիմնական նպատակներն են տարբեր էկոհամակարգերի պահպանությունը՝ գիտական, կրթական և հանգստի միջոցներով[2]։

Աշխարհագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարկը գտնվում է Տապաժոս գետի երկու կողմերում։ Տեղանքը խիտ դաշտավայրային խոնավ անտառ է, որտեղ կան նաև սպիտակաավազ խոտածածկ տարածքներ, որոնք գտնվում են Տապաժոսի վերին հատվածում։ Գետը բարձրանում է հին հրաբխային ժայռի բյուրեղային վահաններով և հավաքում է քիչ նստվածք։ Գետը որպես խոչընդոտ հոսում է մի կողմով, որտեղ չեն հայտնաբերվել կենդանիների ու բույսերի որոշ տեսակներ[3]։ Առաջին հենակետը պարկից գտնվում է Իտայտուբայից մոտ 53 կմ հեռավորության վրա և դեպի Իտայտուբա և Տրայրան տանող արևելյան մասերում եղել են անօրինական ծառահատումներ ու ոսկու արդյունահանման դեպքեր[2]։ Արևմուտքում պարկին կցված է 827877 հա տարածքով Պաու Ռոսա ազգային անտառը, որը ստեղծվել է 2001 թվականին[4]։ Ներկայացվող Հարավային Ամազոն էկոլոգիական միջանցքը պարկին կմիացնի տարածաշրջանի այլ պահպանվող շրջաններ և բնիկ տարածքներ[5]։

Ամազոնիա ազգային պարկը ստեղծվել է 1974 թվականի փետրվարի 19-ին 73.683 դաշնային հրամանագրով։ Նրա սահմանները փոփոխվել են 1985 թվականի հունվարի 18-ի հրամանագրով։ Կառավարման ծրագիրը հրապարակվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն այդ ժամանակ պաշտոնական չի եղել։ Խորհրդատվական խորհուրդը ստեղծվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Սահմանները փոփոխվել են 2006 թվականի փետրվարի 13-ին և դարձյալ՝ 2011 թվականի օգոստոսի 12-ին[2]։ 2012 թվականի հունիսի 25-ի 12678 օրենքով բարելավվեցին Ամազոնիա ազգային պարկի, Կամպոս Ամազոնիկոս և Մապինգուարի ազգային պարկերի սահմանները, Իտայտուբա I, Իտայտուբա II, Կրեպորի ազգային անտառները ու Տապաժոս բնապահպանական պահպանվող տարածքը։ Այս բոլոր թվարկվածները չափերով կրճատվել են՝ բացառությամբ Կամպոս Ամազոնիկոսի[6]։ Վերջին փոփոխությունը նվազեցրեց պարկի տարածքը՝ հասցնելով 1070737 հա[2]։

Բուսական և կենդանական աշխարհ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բացառությամբ բաց անտառի մոտ 2%-ի, ամբողջ ազգային պարկը բաղկացած է խիտ խոնավ արևադարձային անտառից։ Ավելի մեծ ծառերը ունեն են մոտ 50 մ բարձրություն, իսկ լույսի թափանցումը ամպհովանու միջով բավարար է խաղողի որթի, քարաքոսերի, մամուռների և խոլորձների տարածվելու համար[2]։ Վտանգված տեսակներից են մեծ ջրասամույրը և հսկա մրջնակերը։ Կան նաև մեծ քանակությամբ սողուններ, ձուկ ու այլ ջրային արարածներ[2]։

Այցելություն դեպի պարկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգային պարկ կարելի է հասնել Իտայտուբա քաղաքից։ Տրանս-Ամազոնյան մայրուղին անցնում է արևելքից դեպի արևմուտք։ Ճանապարհը սալարկված է մինչև Իտայտուբա, բայց մյուս հատվածները խորդուբորդ են, որոնք ծածկված են մանրախիճով, ինչն էլ վատթարանում է անձրևային ամիսներին՝ նոյեմբերից ապրիլ, և վերանորոգման անհրաժեշտություն է առաջանում յուրաքանչյուր մայիս ու հունիս ամիսներին[7]։ Ամազոնիա պարկ կարելի է մուտք գործել Սանտարեմից։ Վերջինս ունի օդանավակայան։ Բացի քառանիվ տրանսպորտային միջոցներից, այս տարածաշրջանում օգտագործվում է նաև գետային տրանսպորտ[8]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • «Amazonia National Park», Encyclopædia Britannica, Encyclopædia Britannica, Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 9-ին
  • Ayres, José Márcio; Da Fonseca, Gustavo A. B.; Rylands, Anthony B.; Queiroz, Helder L.; Pinto, Luiz Paulo; Masterson, Donald; Cavalcanti, Roberto B. (2005), Os Corredores Ecológicos das Florestas Tropicais do Brasil (PDF) (պորտուգալերեն), Sociedade Civil Mamirauá, Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ հուլիսի 31-ին, Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 28-ին {{citation}}: More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (օգնություն); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (օգնություն)
  • Branford, Sue (1980 թ․ հոկտեմբերի 1), «From Nothing to Nowhere: The Transamazonian Highway», New Internationalist, Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 9-ին
  • FLONA de Pau-Rosa (պորտուգալերեն), ISA: Instituto Socioambiental, Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին
  • «Parna da Amazônia» (Portuguese). ISA: Instituto Socioambiental. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  • PARNA dos Campos Amazônicos (Portuguese), ISA: Instituto Socioambiental, Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 3-ին{{citation}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  • Sears, Robin, Central Amazonia in Brazil and parts of Bolivia, WWF, Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 9-ին
  • Waggoner, John (2014), The Amazon of Brazil, Hunter Publishing, Inc, ISBN 978-1-58843-793-8
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ամազոնիա ազգային պարկ» հոդվածին։