Ֆրից Նյոթեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Ֆրից Նյոթեր
Fritz noether.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 7, 1884(1884-10-07)[1][2][3]
Էռլանգեն, Միջին Ֆրանկոնիա, Բավարիա, Գերմանական կայսրություն[1]
Մահացել է սեպտեմբերի 10, 1941(1941-09-10)[1][2][3] (56 տարեկանում)
Օրյոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
մահապատիժ
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Տոմսկի պետական համալսարան, Wrocław University of Technology և Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Ալմա մատեր Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան
Գիտական ղեկավար Aurel Voss
Հայր Մաքս Նյոթեր

Ֆրից Ալեքսանդր Էրնեստ Նյոթեր (գերմ.՝ Fritz Alexander Ernst Noether, հոկտեմբերի 7, 1884(1884-10-07)[1][2][3], Էռլանգեն, Միջին Ֆրանկոնիա, Բավարիա, Գերմանական կայսրություն[1] - սեպտեմբերի 10, 1941(1941-09-10)[1][2][3], Օրյոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հրեա ծագումով սովետա-գերմանական մաթեմատիկոս։

Մաքս Նյոթերի որդին, Էռլագենի պրոֆեսոր մաթեմատիկոս, նշանավոր գիտնական, մաթեմատիկոս Էմմի Նյոթերի կրտսեր եղբայրը, Գոտտֆրիդ Նյոթերի հայրը։ Լինելով Բրեսլաուի տեխնիկական համալսարանի պրոֆեսոր, նացիստները իշխանության անցնելուց հետո, Նյոթերը որպես հրեա կորցրեց հնարավորությունը աշխատելու Գերմանիայում և 1934 թ. մեկնում է Սովետական Միություն, որտեղ դարձավ Տոմսկի համալսարանի պրոֆեսոր։

1937 թ. նոյեմբերին Տոմսկի իր տանը ձերբակալվում է և 1938 թ. հոկտեմբերի 23-ին դատապարտվել է 25 տարվա ազատազրկման Գերմանիայի օգտին լրտեսության մեղադրանքով։ Մնալով առանց ծնողների Գերման և Գոտֆրիդ որդիներին 1938 թ. մարտին արտաքսեցին ՍՍՀՄ-ից։ Բանտում Ֆրիցը մեղադրվում էր «հակասովետական պրոպագանդայի» մեջ, 1941 թվականի սեպտեմբերի 8-ին դատապարտվել է մահապատժի և գնդկահարվել է Օրյոլում։

1988 թ. ՍՍՀՄ-ի գերագույն դատարանը ամբողջովին վերականգնել է նրա իրավունքները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #117717215 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]