Ֆրանսիսկո Վիլյա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆրանսիսկո Վիլյա
Pancho Villa Portrait 1910.jpg
Ծնվել է հունիսի 5, 1878({{padleft:1878|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Սան Խուան դել Ռիո, Դյուրանգո, Դուրանգո, Մեքսիկա
Մահացել է հուլիսի 20, 1923({{padleft:1923|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2] (45 տարեկանում)
Մահվան վայր Պարրալ
Քաղաքացիություն Flag of Mexico.svg Մեքսիկա
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ և զինծառայող
Զբաղեցրած պաշտոններ Չիխուախուաի նահանգապետ
Ստորագրություն
Pancho Villa signature.svg
Pancho Villa Վիքիպահեստում

Ֆրանսիսկո Վիլյա (իսպ.՝ Francisco Villa, ի ծնե՝ Խոսե Դորոթեո Արանգո Արամբուլա (José Doroteo Arango Arámbula)), հայտնի նաև որպես Պանչո Վիլյա (իսպ.՝ Pancho Villa), հունիսի 5, 1878({{padleft:1878|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2], Սան Խուան դել Ռիո, Դյուրանգո, Դուրանգո, Մեքսիկա - հուլիսի 20, 1923({{padleft:1923|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[1][2], Պարրալ), մեքսիկացի հեղափոխական, Մեքսիկական հեղափոխություն (1910—1907 թթ.) նշանավոր ղեկավարներից։ 1913 թ. կազմավորել է Հյուսիսային դիվիզիան, որի հսկողության տակ գտնվող տարածքում բռնագրավվել է կալվածատիրական հողը և բաժանվել գյուղացիներին, բռնագրավել է նաև մասնավոր արտադրական ձեռնարկությունները, ծավալել է դպրոցների շինարարություն։ 1914 թ. դեկտեմբերին Վիլյայի զորքերը և Մապատայի գյուղացիական ջոկատների հետ մտել են Մեխիկո, սակայն 1915 թ. հունվարին ստիպված թողել են մայրաքաղաքը։

Քերականական բացատրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլյան կազմել և գործածել է հայերեն բառեր, որոնց մի մասը՝ տնտղել, լպրծուն, զուգակշիռ, ժրաջան, գրավաճառ և այլն, առ այսօր կենսունակ են։ Բառարանին կցված է հայերենի քերականության ուրվագիծ («Հայոց լեզվի ներածություն»), որը պարունակում է տեղեկություններ հայկական այբուբենի տառերի ձևի, դրանց հնչման, անունների հոլովման, հնչյունափոխության, ածականների և սրանց համեմատության աստիճանների, բայական համակարգի և այլ հարցերի մասին։ Առանձին գլխով Վիլյան ներկայացրել է հայ կաթողիկոսների և թագավորների ժամանակագրությունը։ Ետմահու լույս է տեսել նրա հիշատակարանը։ Գրել է նաև կրոնական բնույթի գործեր։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շրումպֆ Գ․ Ա․, Ուսումնասիրութիւնք հայ լեզուի և մատենագրության յարևմուաս (ԺԴ-ԺԹ դար), թարգմանել և լրացրել է Դ․ Զարբհանալյան, Վնտ․, 1895։
  • Գասպարյան Դ․ Կ․, Հայ բառարանագրության պատմություն, Ե․, 1969։
  • Ջահուկյան Գ․, Գրաբարի քերականության պատմություն, Ե․,1974։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 441 CC-BY-SA-icon-80x15.png
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC