Jump to content

Օրերի փրփուրը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Օրերի փրփուրը
ֆր.՝ L'Écume des jours, անգլ.՝ Froth on the daydream և ճապ.՝ うたかたの日々[1]
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրվեպ
Ձևվեպ
ՀեղինակԲորիս Վիան
Երկիր Ֆրանսիա
Բնագիր լեզուֆրանսերեն
Գրվել է1946
ՏեսարանՓարիզ
ՀրատարակչությունԳալլիմար և գեղարվեստական գրականություն
Հրատարակվել էմարտի 20, 1947
ՎիքիքաղվածքՕրերի փրփուրը

«Օրերի փրփուրը» (ֆր.՝ L’Écume des jours), ֆրանսիացի գրող Բորիս Վիանի վեպը։ Գրվել է 1946 թվականի մարտից մինչև մայիս, առաջին անգամ հրատարակվել է 1947 թվականի ապրիլին[2]։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սյուրռեալիստական աշխարհում, որտեղ կենդանիներն ու անշունչ առարկաները արտացոլում են մարդկանց հույզերը, Կոլենը հարուստ երիտասարդ է. նա ապրում է շքեղ տան մեջ, որտեղ աշխատում է հնարամիտ և ոճային խոհարար Նիկոլասը։ Չնայած իր զգալի կարողությանը և շքեղ ապրելակերպին՝ Կոլենը միայնակ է, իսկ ընկերոջը՝ Շիկին և նրա ընկերուհուն՝ Ալիզին միասին տեսնելուց հետո որոշում է, որ ինքը նույնպես պետք է սիրահարվի։ Արդյունքում այդ անդիմադրելի ցանկությունը ստիպում է Կոլենին ակնթարթորեն սիրահարվել Քլոեին, որին նա հանդիպում է ընկերների կազմակերպած երեկույթի ժամանակ։ Բուռն սիրավեպից հետո Կոլենն ամուսնանում է Քլոեի հետ՝ կազմակերպելով հարսանեկան շքեղ արարողություն։ Կոլենն իր կարողության մեկ քառորդը մեծահոգաբար հատկացնում է Շիկին և Ալիզին, որպեսզի նրանք նույնպես կարողանան ամուսնանալ, որովհետև Շիկը ոչինչ չուներ և կարծում էր, որ իր հետ Ալիզը երբեք չի կարող ապահով կյանք ունենալ։

Մեղրամսի ընթացքում Քլոեն ձեռք է բերում խորհրդավոր հիվանդություն, որը հիմնականում արտահայտվում է հազով և կրծքավանդակի ցավով, և նա ու Կոլենն ստիպված են լինում ժամանակից շուտ ավարտել իրենց ճանապարհորդությունը։ Տուն վերադառնալուց հետո Քլոեն սկսում է իրեն ավելի լավ զգալ։ Այնուամենայնիվ, նրա ապաքինումը կարճ է տևում, և գնումներ կատարելիս նա ուշաթափվում է, իսկ հազի նոպաները վերսկսվում են։ Բժիշկն ախտորոշում է, որ նրա թոքերում ջրաշուշան կա, ինչը ցավոտ և հազվագյուտ հիվանդություն է, որը կարելի է բուժել միայն հիվանդին մշտապես ծաղիկներով շրջապատելով։ Բուժման ծախսերը մեծ են, և Կոլենը շուտով սպառում է իր միջոցները, ինչից հետո ստիպված է լինում աշխատանք փնտրել. մի քանի անգամ տեղավորվում է տարբեր աշխատավայրերում՝ փորձելով իր ստացած ցածր աշխատավարձով ապահովել Քլոեի բուժումը՝ նրա համար մշտապես թարմ ծաղիկներ գնելով։ Քլոեի հիվանդության զարգացմանը զուգահեռ Կոլենի բնակարանն սկսում է փոքրանալ, զրկվել իր թանկարժեք կահույքից ու տեխնիկայից, իսկ Նիկոլասը հանկարծ մեկ շաբաթվա ընթացքում տարիներով ծերանում է։

Միևնույն ժամանակ, փիլիսոփա Ժան-Պոլ Սարտրի գրքերը ձեռք բերելու համար Շիկը ծախսում է Կոլենի տված ամբողջ գումարը։ Ալիզը, վրդովված այն հանգամանքից, որ Շիկը անտեսում է իրեն՝ ամբողջ ուշադրությունը սևեռելով միայն Պարտրի հերթական գիրքը և նրան պատկանած իրերը ձեռք բերելու վրա, նրան փրկելու համար փորձում է Պարտրին համոզել դադարեցնել կամ գոնե հետաձգել հերթական գրքի հրատարակումը, իսկ երբ գրողը հրաժարվում է, աղջիկն սպանում է նրան։ Այնուհետև նա փորձում է վրեժ լուծել Պարտրի գրքերն ու իբր նրան պատկանած իրերը Շիկին վաճառող գրավաճառներից՝ սպանելով նրանց և հրդեհելով նրանց խանութները։ Միևնույն ժամանակ, Շիկին անսպասելիորեն այցելում է ոստիկանությունը՝ հարկերը ժամանակին մուծած չլինելու պատճառով։ Ոստիկանությունը փորձում է բռնագրավել Շիկի գրքերը, վերջին փորձում է դիմադրել և սպանվում է ոստիկաններից մեկի կողմից արձակված կրակոցից։

Ի վերջո, Կոլենին չի հաջողվում փրկել Քլոեին, և նրա մահվան վիշտը այնքան ուժեղ է, որ իր սիրելի մկնիկը ինքնասպանություն է գործում՝ չկարողանալով այլևս տեսնել Կոլենի տառապանքը։

Էքզիստենցիալիզմի ծաղրանմանակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպում հայտնվում է երկրորդական երգիծական կերպար Ժան-Սոլ Պարտրը, որը փիլիսոփա Ժան-Պոլ Սարտրի ծաղրանմանակումն է։ Կերպարը կոչվում է նախատիպի անվան հետ համահունչ անունով։ Հղումներ կան նաև Սարտրի տարբեր երկերին՝ նույնպես փոփոխված անուններով, օրինակ՝ «Սրտխառնոցը» վերածվել է «Փսխումի»։

Վիանի ծաղրը վերաբերում է «էքզիստենցիալիզմի նորաձև լինելու» հանգամանքին, որը ծագել է Ֆրանսիայում 1940-ականներին, և որի շնորհիվ Սարտրը վերածվել է մի տեսակ կենդանի կուռքի։ Պարոդիայի առարկան ոչ թե Սարտրի անձնավորությունն է (Վիանն այն ժամանակ շատ մտերիմ է եղել նրա հետ և անկեղծորեն հիացել է նրանով), այլ նրա մասին «առասպելը», որն ստեղծվել է բազմաթիվ երկրպագուների կողմից։ Սկզբում, որպես այդպիսի կերպար-կուռք հեղինակը նախատեսել է ներկայացնել իր երկու գրող ընկերներից մեկին՝ Ռայմոն Քենոյին կամ Պիեռ Մակ-Օռլանին։ Սարտրն իր հերթին ջերմորեն հավանության է արժանացրել «Օրերի փրփուրը» և 1946 թվականի հոկտեմբերին՝ նախքան վեպի հրատարակումը, դրանից հատվածներ է տպագրել իր «Les Temps Modernes» ամսագրում[2]։

Էկրանավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1968 թվականին վեպը էկրանավորել է ֆրանսիացի ռեժիսոր Շառլ Բելմոնը[3]։ Կոլենի դերում նկարահանվել է դերասան Ժակ Պերինը։
  • 2001 թվականին վեպի հիման վրա ճապոնացի ռեժիսոր Գո Ռիձյուն նկարահանել է «Քլոե» ֆիլմը[4], որի գլխավոր դերերում հանդես են եկել Նագասե Մասատոսին (永瀨正敏) և Սինոդա Նոբորուն (篠田昇): Ֆիլմը ներկայացվել է Բեռլինի կինոփառատոնի մրցույթին 2001 թվականին[5]։
  • «Օրերի փրփուրը» (2013) վեպն էկրանավորել է նաև ռեժիսոր Միշել Գոնդրին[6][7][8][9]։ Քլոեի դերը կատարել է Օդրի Տոտուն, իսկ Կոլենի դերը՝ Ռոմեն Դյուրիսը։ Եվրոպայում ֆիլմը թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 24-ին[10] It was released on April 24, 2013.[11]։

Փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Օրերի փրփուրը» վեպը 10-րդ տեղն է զբաղեցնում «Դարի 100 գրքերն ըստ Լը Մոնդ օրաթերթի» ցանկում[12]։
  • 1981 թվականին կոմպոզիտոր Էդիսոն Դենիսովը «Օրերի փրփուրը» վեպի թեմայով (լիբրետոն՝ է. Դենիսովի) գրել է համանուն օպերան՝ քնարական դրաման 3 գործողությամբ և 14 տեսարանով։
  • 1996 թվականին Մոսկվայի պատանի հանդիսատես թատրոնում ռեժիսոր Սերգեյ Վինոգրադովը բեմադրել է «Օրերի փրփուրը» ներկայացումը (դա դարձել է վեպի առաջին բեմադրությունը ռուսական բեմում)։ 2000 թվականին Սերգեյ Վինոգրադովը բեմադրել է ներկայացման երկրորդ տարբերակը «Սերգեյ Վինոգրադովի թատերական ընկերությունում»։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. うたかたの日々 (ハヤカワepi文庫 ; 14)
  2. 2,0 2,1 И. Стаф. Комментарий // Борис Виан. Пена дней. — М.: Художественная литература, 1983. — С. 303—305.
  3. IMDb. Spray of the Days (1968) Retrieved March 6, 2018.
  4. «クロエ(2002) | goo映画» (ճապոներեն). movie.goo.ne.jp. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 15-ին.
  5. IMDb. Kuroe (2001) Retrieved March 6, 2018.
  6. Mark Rozeman (2013 թ․ հունվարի 25). «Watch the Trailer for Michel Gondry's Mood Indigo» (անգլերեն). pastemagazine.com. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 21-ին. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 15-ին.
  7. Наринская А. Уважительная картина Արխիվացված 2013-07-07 Wayback Machine // Коммерсантъ Weekend. — 2013. — 28 июня.
  8. Латышева М. Кувшинки прилетели: В прокате «Пена дней» Мишеля Гондри Արխիվացված 2013-06-30 Wayback Machine // rbcdaily.ru. — 2013. — 28 июня.
  9. Маслова Л. Пенности истинные и ложные Արխիվացված 2013-07-08 Wayback Machine // Коммерсантъ. — 2013. — 6 июля.
  10. Lemercier, Fabien (2012 թ․ ապրիլի 10). «Cameras rolling on Michel Gondry's Mood Indigo». cineuropa.org. Cineuropa. Վերցված է 2013 թ․ մայիսի 3-ին.
  11. IMDb. Mood Indigo (2013) Retrieved March 6, 2018.
  12. Josyane Savigneau Écrivains et choix sentimentaux Արխիվացված 27 Մայիսի 2012 թվականին. // Le Monde. — 1999. — 15 окт.(Ֆրանսերեն)
Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օրերի փրփուրը» հոդվածին։