Տու-124 օդանավի վայրէջքը Նևայի վրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տու-124 օդանավի վայրէջքը Նևայի վրա
Aeroflot Tupolev Tu-124 at Arlanda, April 1966.jpg
Միջադեպում մասնակցած Տու-124 ա/կ Աերոֆլոտ
Ընդհանուր տեղեկություններ
ՏեսակՎթարային վայրէջք (ջրէջք)
Թվական1963 թվականի օգոստոսի 21
ՊատճառՇասսիի քթային հենակի խնդիրներ, երկու շարժիչների փչացում
ՎայրԼենինգրադ, ,
Թռիչքի վայրTallinn Airport?
Վերջնական կետՎնուկովո
Զոհվածներ0
Aviation Safety Network ID19630821-2
Օդանավ
ՄոդելՏու-124
ԱվիաընկերությունՌԽՖՍՀ ՌԽՖՍՀ Աերոֆլոտ, մոսկովյան ստորաբաժանում
Կողային համարСССР-45021
Ուղևորներ45
Անձնակազմ7
Կենդանի մնացած52 (բոլորը)
Կոորդինատներ: 59°55′10.999992099989″ հս․ լ. 30°24′12.9999961″ ավ. ե. / 59.91972222002777215° հս․. լ. 30.403611110028° ավ. ե. / 59.91972222002777215; 30.403611110028

Տու-124-ի վայրէջքը Նևայի վրա, ավիացիոն միջադեպ, որը տեղի է ունեցել 1963 թվականի օգոստոսի 21-ին Լենինգրադի երկնքում: Հանգամանքների բերումով մարդատար Տու-124 ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց Նևայի վրա:

Ընդհանուր առմամբ հայտնի են մարդատար ինքնաթիռների՝ ջրի վրա հարկադրված վայրէջք կատարած 21 դեպք, որից 10-ի ժամանակ ոչ մի զոհ չի եղել; այս դեպքը այն յոթից մեկն է, որի արդյունքում մարդկային զոհեր չեն գրանցվել (մնացած երեքի դեպքում ինքնաթիռից տարհանման ընթացքում եղել են խեղդվածներ)[1]:

Իրադարձությունների զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1963 թվականի օգոստոսի 21-ին «Աերոֆլոտ» ընկերության նոր մարդատար Տու-124 ինքնաթիռը կատարում էր կանոնավոր չվերթ Տալլին-Մոսկվա երթուղով: Օդանավի հրամանատարը Վիկտոր Յակովլևիչ Մոստովոյն էր: Ինքնաթիռը թռել էր Յուլեմիսթե օդանավակայանից 08:55-ին[2] և ուղևորվում էր դեպի «Վունկովո» օդանավակայան:

Թռիչքից որոշ ժամանակ անց, անձնակազմը հայտնաբերում է, որ շասսիի առաջնային հենարանը անշարժացել է հակառակ դիրքում: Տալլինի օդանավակայանում վայրէջք կատարելը մառախուղի պատճառով անհնար էր, և դիսպեչերները որոշեցին ինքնաթիռին դեպի Մոսկվա չուղղորդել, այլ այն իջեցնել մոտակա «Պուլկովո» Լենինգրադի օդանավակայանում[3] (այն ժամանակ այն «Շոսսեյնայա» էր կոչվում[4][5]): Օդաչուն հետևեց խորհրդին և ուղևորվեց նշանակված վայրը ցածր բարձրության վրա[2]: «Շոսսեյնեյայում» ինքնաթիռին պատրաստ սպասում էին արտակարգ իրավիճակների ծառայությունը. գրունտային գոտում, որտեղ ինքնաթիռը պետք էր վայրէջք կատարեր, հրդեհային տեխնիկա և շտապ օգնության մեքենաներ էին կանգնեցվել:

11:00-ին ինքնաթիռը հասավ քաղաք և սկսեց թռչել քաղաքի վրայով մոտավորապես 500 մետր բարձրության վրա[6]՝ քչացնելով վառելիքը[2], որպեսզի նվազի վայրէջքի ժամանակ հնարավոր հրդեհի առաջացումը և ուժգնությունը: Ցածր բարձրությունն ընտրված էր հնարավոր դեկոմպրեսիայից խուսափելու նպատակով, ինչպես նաև վառելիքի արագ մշակման համար[7]: Այդ ժամանակ անձնակազմն էլ ամեն կերպ փորձում էր ձողի օգնությամբ բացված անցքից բացել շասսին[8].

12:10 ութերորդ շրջանում օդանավակայանից 21 կմ հեռու, երբ, ըստ վառելիքաչափի ցուցանիշների՝ վառեիքը դեռ 750 լիտր կար (մեկ այլ տվյալներով 2.5 տոննա) [9][10]), բավականին քանակ է, որպեսզի հասնի «Պուլկովո», ձախ շարժիչը դադարեց աշխատել[2][3]։ Որոշ ժամանակ անց դադարեց աշխատել նաև երկրորդ շարժիչը: Այսպիսով, օդանավը սկսեց ցած իջնել քաղաքի կենտրոնի վրա: Անձնակազմին ոչինչ չէր մնում անել, քան օդանավը իջեցնել Նևայի վրա: Հրամանատարը ղեկը հանձնեց երկրորդ օդաչու Վասիլի Գրիգերևիչ Չեչենևին, ով նախկինում ծառայել էր ծովային ավիացիայում և ջրի վրա իջեցնելու փորձառություն ուներ: Երկրորդ օդաչու Չեչենևը ջրէջքից առաջ ճիշտ կողմնորոշվում է և այնպես է անում, որ օդանավը ոչ սուզվեց ջրի մեջ, ոչ ֆյուզելյաժի պոչային հատվածի հիդրոհարվածի ենթարկվեց:

Ինքնաթիռը, իջնելով, անցավ 6 համարի տան վրայով Մալոհթինյան պողոտայում, ապա Ալեքսանդր Նևսկու կամրջի վրայոմ մոտ 4 մետր բարձրությամբ և ջրէջք կատարեց Ֆինլանդիական երկաթգծի կամրջի շրջանում: Վայրէջքը կատարվեց Ալեքսանդր Նևսկու և երկաթգծի կամուջների արանքում: Գետի այդ հատվածի լայնությունը մոտավորապես 400 մետր է[3]: Բուքսիրային ճոպանի ամրացման համար ինքնաթիռի քթային հատվածի ապակին ջարդեցին[7]: Ուղևորները տարհանվեցին և ուղարկվեցին Մոսկվա:

Ավելի ուշ հատուկ շոգենավը ինքնաթիռի ջուրը հեռացրեց: Սակայն, ջուրը ճեղքվածքներից մեծ արագությմաբ էր լցվում ինքնաթիռի մեջ, ինչի արդյունքում, առավոտյան Տու-124-ը խորտակվեց: Հաջորդ օրը հատուկ սարքավորումներով ինքնաթիռը հանեցին ջրից և տեղադրեցին այժմյան «Լենեկսո» համալիրում: Ավելի ուշ որոշում ընդունվեց այն կրկնօրինակել և արդյունքում ինքնաթիռը վերականգնվեց[11]: 1970 թվականին ինքնաթիռը օգտագործվեց[12]:

Հետագա իրադարձությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տու-124 ԽՍՀՄ-45021.jpg

Իսկզբանե հանձնաժողովը, հետաքննելով հանգամանքները, հայտարարեց անձնակազմին պատասխանատվության ենթարկելու մասին որոշումը: Սակայն ավելի ուշ ընդունվեց օդաչուներին չպատժելու որոշումը: Օդանավի հրամանատար Վիկտոր Մոստովոյի այրին, պատասխանելով «Իզվեստիյա»-ի թղթակցի հարցերին, ասեց, որ իր ամուսինն ու նրա գործընկերները ներկայացվել են պարգևատրման (Կարմիր աստղ շքանշան), բայց դրա մասին հրամանն այդպես էլ չի ստորագրվել[13]: Ըստ «Աերոֆլոտ»-ի ղեկավարության կարգադրության՝ անձնակազմի հրամանատար Վ. Մոստովոյն ու ղեկապետ Վ. Ցարյովը ստացան երկսենյականոց բնակարաններ[10]: Ըստ մի քանի տեղեկությունների՝ Մոստովոյը քաղաքացիական ավիացիայի ակադեմիայում անհաջող ուսումից հետո գնացել է Կրասնոդարի ավիաջոկատ:

Մինչև 1978 թվականը Վ. Մոստովոյն աշխատել է 200-մ ավիաջոկատում, հետո մինչև 1988 թվականը աշխատել է «Վունկովո» օդանավակայանում՝ որպես հերափոխի պետ, այդ պաշտոնից էլ նա ինֆարկտ ստանալուց հետո անցել է թոշակի: 1988 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Իսրայել, իսկ 1997 թվականին Քիրյաթ-Գաթում նա մահացավ[10]: Իր կյանքի վերջին տարիներին նա գործարանում բանվոր է եղել: Երկրորդ օդաչու Վասիլի Չեչենյովը բարեհաջող վայրէջքից հետո դարձավ օդանավի հրամանատար, իսկ հետագայում նաև օդաչու-հրահանգիչ: Մահացել է 2002 թվականին:

35 տարի անց այդ իրադարձությունների մասնակիցները ռուսական հեռուստատեսությունում մասնակցեցին հեռուստատեսային «Ինչպես դա եղավ» հաղորդաշարին, և երկրորդ օդաչու Վասիլի Չեչենյովը պատահմամբ ասեց, որ քաղաքի վրա պտույտներ կատարելու ժամանակ շասիի վերոնորգմամբ անձնակազմի «տարվածությունը» հանգեցրեց այն բանի, որ բաց թողնվեց այն պահը, երբ վառելիքը դեռ կհերիքեր մինչև օդանավը[14]:

Անձնակազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մոստովոյ Վիտկոր Յակովլևիչ, 30 տարի (մահացել 1997 թվականին) - Օդանավի հրամանատար
  • Չեչենեվ Վասիլի Գրիգորևիչ (մահացել է 2002 թվականին) - երկրորդ օդաչու
  • Ցարյով Վիկտոր - Ղեկապետ
  • Բերեմին Իվան - Օդանավի ռադիոհաղորդող
  • Սմիրնով Վ. - Բորտմեխանիկ
  • Ալեքսանդրովա Ալեքսանդր - Բորտուղեկցորդ

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանկտ-Պետերբուրգի միրտոպոլիտի կայքի համաձայն ապագա հայրապետ Ալեքսեյ II-ը Տու-124 օդանավի՝ ջրի վրա վթարային վայրէջքից հետո գտնվել է նավակողի վրա[15]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Survival rates of passenger airplane water ditchings(անգլ.); без жертв: 16 April 1952, 16 October 1956, 22 October 1962, 21 August 1963, 2 June 1976, 15 January 2009, 6 June 2011; с жертвами, но только уже после успешной посадки и эвакуации: 19 June 1954, 2 April 1956, 23 September 1962.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «ASN Aircraft accident description Tupolev 124 CCCP-45021 - Neva River»։ Aviation Safety Network։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-09-ին։ Վերցված է 18 февраля 2008 (անգլ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 «Авария Ту-124 Московского ТУ ГА в Ленинграде. Приводнение на Неву. (борт CCCP-45021), 21 августа 1963 года»։ Авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-10-ին։ Վերցված է 18 февраля 2008 
  4. «История аэропорта Пулково.»։ Официальный сайт аэропорта «Пулково»։ Վերցված է 2018-07-02 
  5. Денис Данилов (25.04.2016)։ «От «Шоссейной» до «Пулково». Как развивался аэропорт Петербурга»։ Аргументы и факты։ Վերցված է 2018-07-02 
  6. До этого происшествия самолётам разрешали летать над Ленинградом на высоте около 400 метров, но после него предписали облетать за городской чертой.
  7. 7,0 7,1 Prepare to Ditch // FLIGHT International, 16 августа 1964 года
  8. Фёдоров Владимир։ «Самолет на Неве: новые подробности»։ «Петровский курьер» № 41 (211) от 2 ноября 1998 г։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-10-ին։ Վերցված է 18 февраля 2008 
  9. Саид Бицоев. Засекреченный подвиг, «Новые Известия», 22 октября 1998 года
  10. 10,0 10,1 10,2 Саид Бицоев, «14 секунд и вся жизнь», Новые Известия, 11 ноября 1998 года
  11. «ТУ-124, используемые как учебные пособия»։ Сайт авиационной истории։ Վերցված է 2014-11-07 
  12. «Информация о бортовом № CCCP-45021»։ Վերցված է 2014-11-07 
  13. Владимир Перекрест, "Вдова лётчика-аса Жанна Мостовая: «Да нет, ордена мужу за посадку на Неву не дали!» // Известия.ру. — 30 января 2009 года
  14. Александр Андрюхин, «Плывут самолёты — салют Мостовому!», Комсомольская правда, 16 апреля 2009 года
  15. Чудо спасения будущего Патриарха Алексия II произошло в 1963 году при авиакатастрофе в Ленинграде

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]