Թետա (տառ)
| Թետա | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | Greek letter? և IPA symbol? |
| Մասն է | Հունական այբուբեն և Միջազգային հնչյունական այբուբեն |
| Հիմք | 𐤈 |
| Յունիկոդի նշան | 𐤈 |
| |||
| Հունական այբուբեն | |||
|---|---|---|---|
| Αα | Ալֆա | Νν | Նյու |
| Ββ | Բետա | Ξξ | Քսի |
| Γγ | Գամմա | Οο | Օմիկրոն |
| Δδ | Դելտա | Ππ | Պի |
| Εε | Էպսիլոն | Ρρ | Ռո |
| Ζζ | Ձետա | Σσς | Սիգմա |
| Ηη | Էտա | Ττ | Տաու |
| Θθ | Թետա | Υυ | Իփսիլոն |
| Ιι | Յոտա | Φφ | Ֆի |
| Κκ | Կապպա | Χχ | Խի |
| Λλ | Լամբդա | Ψψ | Փսի |
| Μμ | Մյու | Ωω | Օմեգա |
| Պատմություն | |||
Հնագույն տեղային տարբերակներ · · · · · | |||
| Կցագրեր (ϛ, ϗ, ȣ) ·Տարբերանշաններ | |||
Թվեր՝  (6) · (90) · (900) | |||
| Այլ լեզուներում | |||
| Բակտրիերեն · Ղպտերեն · Ալբաներեն | |||
| Գիտական նշաններ | |||
 Կատեգորիա •  Commons | |||
Թետա (հունարեն` θήτα), հունարենի այբուբենի 8-րդ տառն է։ Նույնահունչ է հնդեվրոպական լեզուների այլ լեզուների համապատասխան տառերին։ Առաջացել է փյունիկերեն 𐤈՝ թեթ տառից։ Թեթա տառից է առաջացել կյուրեղագիր Ѳ (ֆիտա) տառը։ Ժամանակակից հունարեն անվանումն է ֆիտա [ˈθi.ta]։ Հին հունարենում այն հնչում էր որպես շնչառական [tʰ], իսկ հետո փոխակերպվել է [θ] հնչյունի։ Թվային արժեքը՝ 9։ Հայերենում համապատասխանում է «Թ թ» տառին։
Կյուրեղագիր ֆիտա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ռուսերենի նախահեղափոխական ուղղագրության մեջ գոյություն ուներ «ֆիտա» տառը, որը ծագում էր թետայից, և հունարենից փոխառված բառերը, որոնցում կար թետա, գրվում էին ֆիտայով (օրինակ՝ հին հունարեն՝ Θῆβαι ինչպես «Ѳивы», հին հունարեն՝ ὀρθογραφία ինչպես «орѳографія», հին հունարեն՝ Θεσσαλία ինչպես «Ѳессалія)։
Կիրառում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Համաշխարհային հնչյունաբանական տրանսկրիպցիայում (Միջազգային հնչյունական այբուբենում) հունական թետա տառը նշում է խուլ ատամնային շփական համաձայն հնչյունը։ Նախկինում այս նպատակով օգտագործվում էր þ նշանը։
- Սիմվոլը ֆիզիկայում օգտագործվում է ջերմաստիճանի նշման համար, մասնավորապես՝ Դեբայի բնութագրական ջերմաստիճանը։
- Էլեկտրաթույլ փոխազդեցության տեսությունում այն նշանակում է Վայնբերգի անկյունը։
- Այս տառով նշվում է զենիթային անկյունը գնդային կոորդինատային համակարգում։
- Էլեկտրամեխանիկայում այս տառով նշվում է սինքրոն էլեկտրաշարժիչի բեռնվածության անկյունը։
- Նյութերի դիմադրության մեջ այս տառով նշվում են բեռի ազդեցությամբ ծռվող հեծանի պտտման անկյունները։
- Բժշկությունում՝ էլեկտրաուղեղագրության ռիթմերից մեկը՝ թետա-ռիթմ
- Մեծատառը նշում է ընդարձակման պարամետրը ներքին բալիստիկայում։
- Փոքրատառը նշանակում է անկյուն՝ արտաքին բալիստիկայում մարմնի արձակման պահին։
- Սայենթոլոգիայում հունարեն «թետա» բառը (և Θ տառը) օգտագործվում է որպես խորհրդանիշ՝ միտքն որպես «էներգիա» ներկայացնելու համար
- Ալգորիթմների բարդության վերլուծության տեսությունում նշում է ալգորիթմի ժամանակային բարդությունը
- Գծային հանրահաշվում հանդիսանում է զրոյական մատրիցայի նշումներից մեկը[1]
- Մաթեմատիկայում գոյություն ունի Յակոբյան թետա ֆունկցիա[2]
- Կոլոիդային քիմիայում նշում է ադսորբենտի մակերեսի այն հատվածը, որը զբաղեցված է մակերեսաակտիվ նյութի մոլեկուլներով
- Օդերևութաբանությունում պոտենցիալ ջերմաստիճան[3]
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Как найти ранг матрицы? Подробные примеры решений». www.mathprofi.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2016-03-10-ին. Վերցված է 2016-03-10-ին.
- ↑ «DLMF: Chapter 20 Theta Functions». dlmf.nist.gov. Վերցված է 2025-01-31-ին.
- ↑ Holton, James R.; Hakim, Gregory J. (2013). An introduction to dynamic meteorology (Fifth ed.). Amsterdam: Academic Press. էջ 87. ISBN 978-0-12-384866-6. «Since potential temperature θ is conserved following the motion in adiabatic flow, a parcel of air which movees adiabatically will remain on the same potential temperature surface.»
| Հունական այբուբեն |  |
|---|---|
|
Α • Β • Γ • Δ • Ε • Ζ • Η • Θ • Ι • Κ • Λ • Μ • Ν • Ξ • Ο • Π • Ρ • Σ • Τ • Υ • Φ • Χ • Ψ • Ω |