Վանվիտելլի ջրանցույց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox bridge1.png
Վանվիտելլի ջրանցույց
Acquedotto di Vanvitelli
Vanvitelli aqueduct.jpg
Վանվիտելլի ջրանցույցը
ԵրկիրԻտալիա
ՏեղանքԻտալիա
ՏեսակՋրանցույց
Ճանապարհ18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex
Կառուցվել է1762
ՃարտարապետԼուիջի Վանվիտելլի
Երկարություն38
Ժառանգության կարգավիճակՀամաշխարհային ժառանգություն
Կոորդինատներ: 41°3′33.33240009999″ հս․ լ. 14°24′7.3476001000019″ ավ. ե. / 41.0592590000277724° հս․. լ. 14.402041000027779205° ավ. ե. / 41.0592590000277724; 14.402041000027779205
WorldHeritageBlanc.svg
Վանվիտելլի ջրանցույց
*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

CarolingianAcqueduct.jpg
Երկիր Իտալիա
Տիպ Մշակութային
Չափանիշներ (i) (ii) (iii) (iv)
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Եվրոպա
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1997  (21-րդ նստաշրջան)
Համար 549
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն

Վանվիտելլի ջրանցույց կամ Կարոլին ջրանցույց (իտալ.՝ Acquedotto di Vanvitelli, իտալ.՝ Acquedotto Carolino), ջրանցույց, որը կառուցվել է Կազերտայի պալատի, նրա կասկադի և շատրվանների ջրամատակարարման համար: Բաղկացած է 67 «կամարներից»՝ դասավորված երեք հարկերում: Տաբուրնո լեռան ստորոտից մինչև պալատ ձգվող ջրագիծն ունի մոտ 38 կիլոմետր երկարություն:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջրանցույցի կառուցման անհրաժեշտությունն առաջացել է Կազերտայում թագավորական պալատի շինարարական աշխատանքների ժամանակ: Կազերտայի պալատի համար ընտրված տարածքը զուրկ էր ջրային ռեսուրսներից: Ուստի ճարտարապետական թիմն ստիպված էր հսկայական պալատի, դրա ապագա կասկադի, շատրվանների և այգիների ջրի մատակարարման համար գտնել հուսալի աղբյուրներ: Ջրի աղբյուրը գտնվեց Այրոլե քաղաքում: Ջրօգտագործման իրավունքի կարգավորման համար Նեապոլի թագավորը համայնքին քաղաքի կարգավիճակ տվեց: Ջուրը պալատ հասցնելու համար որոշվեց կառուցել ջրանցույց:

Ջրագծի նախագծի գլխավոր ճարտարապետն է Լուիջի Վանվիտելլին, կառուցող ինժեները՝ Ֆրանչեսկո Կոլեչինին: Շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1753 թվականի մարտից: Նոր ջրանցույցի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1762 թվականի մայիսի 7-ին: Նոր ջրանցույցն իր արտաքին տեսքով հիշեցնում էր հին հռոմեական ջրանցույցները: Ջուրը ոչ միայն պալատի շատրվանների համար էր, այլ նաև նպաստեց տարածաշրջանի տնտեսական աճին: Ջուրն օգտագործվում էր բազմաթիվ ջրաղացներում, ջրում էին պարտեզի բույսերն ու ծառերը: Ֆերդինանդ IV թագավորը նաև ձգտում էր Կազերտայի ծայրամասում ստեղծել տնտեսության մոդել: Ջուրը տրամադրվել է նաև Սան Լեուչոյի մետաքսի արհեստագործական գործարանին: Շահագործման երեք դարերի ընթացքում ջրանցույցը կանգուն է մնացել երեք երկրաշարժերից հետո[1]:

ճարտարապետական արժեք ունեցող ջրանցույցից կատարյալ պահպանված Վալե դի Մադալոնիում գտնվող 529 մետր երկարությամբ տուֆե հատվածը միացնում է Մոնտե Լոգանոն (արևելքից) և Մոնտե Գարցանոն (արևմուտքից): Այս հատվածը 1997 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Cfr. Archivio Storico della Reggia di Caserta (ASRC), vol. 3558, Platea de’ fondi, beni, e rendite, che costituiscono l’Amministrazione del Real Sito di Caserta formata per ordine di S.M. Francesco Imo Re del Regno delle Due Sicilie P.F.A. dall’Amministratore Commendatore Sancio, 1826, sez. IV, parte II, pp. 235-256.
  • Caserta e la sua Reggia il museo dell’opera e del territorio, Soprintendenza BAAAS per le province di Caserta e Benevento, Electa, Napoli 1995.
  • Cesare Cundari, Giovanni Maria Bagordo, DGA Documenti grafici di architettura e di ambiente - L'ACQUEDOTTO CAROLINO, Aracne Editrice, Roma, 2012. ISBN 978-88-548-4937-2.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Siti UNESCO: L'acquedotto Carolino e i Ponti della Valle di Maddaloni