Ստալինգրադի ճակատամարտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստալինգրադի ճակատամարտ
Фонтан «Детский хоровод».jpg
'
Թվական

1942 թվականի հուլիսի 17

1943 թվականի փետրվարի 2
Վայր Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ստալինգրադ, ՌԽՍՖՀ, ԽՍՀՄ
Արդյունք ԽՍՀՄ հաղթանակո
Հակառակորդներ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից երկրներ


Ռումինիա Ռումինիայի թագավորություն

Հունգարիա Հունգարիայի թագավորություն

Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա

Հրամանատարներ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ալեքսանդր Վասիլևսկի
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Նիկոլայ Վորոնով (համակարգող)

Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Նիկոլայ Վատուտին (Հարավ-արևմտյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Վասիլի Գորդով (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Անդրեյ Երյոմենկո (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Սեմյոն Տիմոշենկո (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Կոնստանտին Ռոկոսովսկի (Դոնսկի ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Վասիլի Չույկով (62-րդ բանակ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Միխայիլ Շումիլյով (64-րդ բանակ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ռոդիոն Յակովլեվիչ (2-րդ գվարդիական բանակ)

Ստալինգրադի ճակատամարտ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-գերմանական ռազմաբեմի («Հայրենական Մեծ պատերազմ») հիմնական և վճռական ճակատամարտը, որում Նացիստական Գերմանիան և նրա դաշնակիցները կռվում էին Խորհրդային Միության դեմ Ստալինգրադ քաղաքի (այժմ՝ Վոլգոգրադ) վերահսկման համար։

Ռազմական գործողությունները տեղի են ունեցել 1942 թվականի օգոստոսի 23-ից մինչև 1943 թվականի փետրվարի 2[1][2][3][4]։

Համարվում է պատերազմների պատմության մեջ ամենաարյունալի ճակատամարտը՝ մոտավորապես երկու միլիոն զոհով։ Գերմանական 6-րդ բանակի մեծ կորուստների պատճառով Ստալինգրադի ճակատամարտը վճռական բեկում մտցրեց ողջ պատերազմում[5]։ Ստալինգրադի ճակատամարտից հետո Գերմանական բանակն այլևս երբեք չկարողացավ վերադարձնել իր երբեմնի հզորությունը[6]։

Ռազմական գործողությունները ընթացել են երկու փուլով։ Նախ` սովետական զինուժի համար պատերազմը պաշտպանողական է եղել, որի ընթացքում կազմակերպվել է Ստալինգրադ քաղաքի պաշտպանությունը, ապա 1942 թվականի նոյեմբերից պատերազմը վերածվել է հարձակողականի։

Ստալինգրադի ճակատամարտում խորհրդային բանակին պահանջվում է ջախջախիչ պարտության մատնել Գերմանիայի 6-րդ բանակի միավորումները, իտալական բանակի 8-րդ դիվիզիան։ Վճռական մարտերի ժամանակ 20 օրերի ընթացքում, զոհվում է հակառակորդի 1,5 միլիոն զինվոր, գերի ընկնում 90 հազարից ավելի զինծառայող։ Գերմանիայում Համաշխարհային պատերազմի սկզբից ի վեր առաջին անգամ հայտարարվում է ազգային սուգ։

Ճակատամարտից հետո ֆաշիստական երկրներին հարող պետություներում ուժեղացավ Գերմանիայի նկատմամբ անվստահությունը։

Ստալինգրադի ճակատամարտին մասնակցելու համար Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացան 112 պատերազմի մասնակիցներ, 44 բանակային միավորումների տրվեցին պատվավոր կոչումներ, 183-ը վերափոխվեցին զվարդիականի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. McDougal Littell, (2006)
  2. Roberts (2006: 143)
  3. Biesinger (2006: 699): "On August 23, 1942, the Germans began their attack."
  4. «Battle of Stalingrad»։ Encyclopædia Britannica։ «By the end of August, … Gen. Friedrich Paulus, with 330,000 of the German Army's finest troops… approached Stalingrad. On August 23 a German spearhead penetrated the city's northern suburbs, and the Luftwaffe rained incendiary bombs that destroyed most of the city's wooden housing.» 
  5. Taylor (1998) Vol IV, p. 142
  6. Bellamy, (2007)