Ստալինգրադի ճակատամարտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ստալինգրադի ճակատամարտ
Souvenir sheet of Russia stamp no. 791 - 60th anniversary of Battle of Stalingrad.jpg
'
Թվական

1942 թվականի հուլիսի 17

1943 թվականի փետրվարի 2
Վայր Ստալինգրադ ԽՍՀՄ
Արդյունք ԽՍՀՄ-ի ծանր հաղթանակով
Հակառակորդներ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից երկրներ


Ռումինիա Ռումինիայի թագավորություն

Հունգարիա Հունգարիայի թագավորություն

Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա

Հրամանատարներ
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ալեքսանդր Վասիլևսկի
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Նիկոլայ Վորոնով (համակարգող)

Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Նիկոլայ Վատուտին (Հարավ-արևմտյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Վասիլի Գորդով (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Անդրեյ Երյոմենկո (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Սեմյոն Տիմոշենկո (Ստալինգրադյան ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Կոնստանտին Ռոկոսովսկի (Դոնսկի ռազմաճակատ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Վասիլի Չույկով (62-րդ բանակ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Միխայիլ Շումիլյով (64-րդ բանակ)
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Ռոդիոն Յակովլեվիչ (2-րդ գվարդիական բանակ)

Սովետական զինվորը ծածանում է Կարմիր դրոշը Ստալինգրադի կենտրոնական հրապարակում, 1943 թ.

Ստալինգրադի ճակատամարտը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հիմնական և վճռական ճակատամարտն էր, որում Նացիստական Գերմանիան և նրա դաշնակիցները կռվում էին Սովետական Միության դեմ Ստալինգրադ քաղաքի վերահսկման համար։ Ճակատամարտը տեղի ունեցավ 1942 թ. օգոստոսի 23-ից 1943 թ. փետրվարի 2-ը։[1][2][3][4]

Այն համարվում է պատերազմների պատմության մեջ ամենաարյունալի ճակատամարտը՝ մոտավորապես երկու միլիոն զոհ։ Գերմանական բանակի մեծ կորուստների պատճառով Ստալինգրադի ճակատամարտը վճռական բեկում մտցրեց ողջ պատերազմում։[5] Ստալինգրադի ճակատամարտից հետո Գերմանական բանակը այլևս երբեք չկարողացավ վերադարձնել իր երբեմնի հզորությունը։[6]

Ռազմական գործողությունները ընթացել են երկու փուլով: Նախ` սովետական զինուժի համար պատերազմը պաշտպանողական է եղել, որի ընթացքում կազմակերպվել է ռազմավարական նշանակություն ունեցող Ստալինգրադ քաղաքի պաշտպանությունը, ապա 1942 թ-ի նոյեմբերից պատերազմը վերածվել է հարձակողականի:

Ստալինգրադի ճակատամարտի արդյունքում սովետական բանակին պահանջվում է ջախջախիչ պարտության մատնել Գերմանիայի 6-րդ բանակին միավորումները, իտալական բանակի 8-րդ դիմիզիան: Վճռական մարտերի ժամանակ 20 օրերի ընթացքում, զոհվում է թշնամական բանակի 1,5 միլիոն զինվոր, գերի ընկնում 90 հազարից ավելի զինծառայող: Գերմանիայում Համաշխարհային պատերազմի ակզբից ի վեր առաջին անգամ հայտարարվում է ազգային սուգ:

Ճակատամարտից հետո ֆաշիստական երկրներին հարող պետություներում ուժեղացավ Գերմանիայի նկատմամբ անվստահությունը, իսկ Թուրքիան և ճապոնիան հետ կանգնեցին ԽՍՀՄ-ի հետ ակտիվ պատերազմական գործողություններ մղելու գաղափարից:

Ստալինգրադի ճակատամարտը Սովետական Միության հերոս հռչակեց 112 պատերազմի մասնակիցների, 44 բանակային միավորումների տրվեցին պատվավոր կոչումներ, 183-ը վերափոխվեցին զվարդիականի;

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. McDougal Littell, (2006)
  2. Roberts (2006: 143)
  3. Biesinger (2006: 699): "On August 23, 1942, the Germans began their attack."
  4. «Battle of Stalingrad». Encyclopædia Britannica. «By the end of August, … Gen. Friedrich Paulus, with 330,000 of the German Army's finest troops… approached Stalingrad. On August 23 a German spearhead penetrated the city's northern suburbs, and the Luftwaffe rained incendiary bombs that destroyed most of the city's wooden housing.» 
  5. Taylor (1998) Vol IV, p. 142
  6. Bellamy, (2007)