Սոցիալական վերահսկողություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Սոցիալական վերահսկողություն, պրոցեսների ամբողջություն, որն ապահովում է անհատների, խմբերի և հիմնարկների գործունեությունը՝ ընդունված սո- ցիալական նորմաների և նպատակների սահմաններում։ Սոցիալական վերահսկողությունը սոցիալ․ համակարգերի կայունացման և կառավարման միջոց է և իրականացվում է սոցիալ․ սանկցիաներով։ Սանկցիաները լինում են դրական (ընդունած նորմաների և ցանկալի շեղումների աջակցում) և բացասական (նորմաների խախտման և անցանկալի շեղումների ճնշում)։ Տարբերակում են ֆիզիկական (ձերբակալում, սպառնալիք, ծեծ, շոյանք են), տնտ․ (պարգև, տուգանք ևն) և նորմատիվային-սիմվոլիկ (հարգանք, սեր, ատելություն, դատապարտում ևն) սանկցիաներ։ Սոցիալական վերահսկողությունը իրականացնում են հիմնարկները կամ սոցիալ․ խմբերը՝ կանոնադրությունների, օրենքների, խմբային արժեքների, ավանդույթի և սովորույթի հիման վրա։ Պաշտոն, հիմնարկների և կազմակերպությունների սոցիալական վերահսկողությունը կոչվում է ձևական, ի տարբերություն ոչ ձևական (սոցիալ․ միջավայրի՝ ընտանիք, ընկերներ, հարևաններ են) սոցիալական վերահսկողության։ Ոչ ձևական բացասական նորմատիվային-սիմվոլիկ սանկցիայի օրինակ է բամբասանքը, իսկ ձևական դրական տնտեսական սանկցիայի օրինակ՝ պարգևը։ Սոցիալական վերահսկողության մեխանիզմում նշանակալի տեղ ունի անձնավորության ինքնավերահսկողությունը, որը ձևավորվում է սոցիալական վերահսկողության ներանձնացման ընթացքում։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 26 CC-BY-SA-icon-80x15.png