Սարգիս Սիմոնյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սարգիս Սիմոնյան
Ծնվել է1946
Իջևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունգիտնական
Ալմա մատերՀայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան
Գիտական աստիճանտեխնիկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետութեան գիտության վաստակավոր գործիչ

Սարգիս Հովհաննեսի Սիմոնյան (1946, Իջևան, Հայաստան), կառավարման և ավտոմատացման բնագավառի գիտնական: Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1993), պրոֆեսոր (1996): ՀՃԱ ակադեմիկոս (2003): ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2011): Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացման» ամբիոնի վարիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարգիս Սիմոնյանը ծնվել է 1946 թվականին Իջևան քաղաքում: 1964 թվականին ոսկե մեդալով ավարտելով տեղի N 1միջնակարգ դպրոցը (որը հիմնադրվել է իր պապերի կողմից` դեռևս 1858թ.): 1964-1969 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի «Ավտոմատիկայի և հաշվողական տեխնիկայի» ֆակուլտետում` ստանալով ինժեներ-էլեկտրիկի որակավորում: 1969-1974 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ էներգետիկայի նախարարության Հայաստանի էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտում` սկզբում որպես ավագ ինժեներ, այնուհետև` կրտսեր գիտաշխատող: 1974-1977 թվականներին սովորել է ՀՀ Էներգետիկայի ԳՀԻ-ի, այնուհետև՝ Ուկրաինայի ԳԱ-ի Էլեկտրադինամիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրայում, որն ավարտելուց հետո պաշտպանել է իր թեկնածուական ատենախոսությունը Ուկրաինայի ԳԱԱ ակադեմիկոս Գ. Ե. Պուխովի և պրոֆեսոր Գ. Ի. Գրեզդովի գիտական ղեկավարությամբ: Վերադառնալով Երևան` 1977-1978 թվականներին նախ աշխատել է որպես ԽՍՀՄ Գլխատոմէներգոյի «Էներգիա» ԳԱՄ «Ատոմային կայանների աշխատանքային ռեժիմների մոդելավորման սեկտորի» վարիչ, այնուհետև` ԽՍՀՄ Գազարդի Էկոնոմիկայի ԳՀԻ Երևանի բաժանմունքի «Ավտոմատացված կառավարման համակարգեր» լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող:

1978 թվականից ԵրՊԻ-ի հրավերով աշխատել է Տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի «Ավտոմատիկա և հեռուստամեխանիկա» ամբիոնում որպես դոցենտ: Հետագայում «Ինֆորմատիկա և կառավարում», «Չափիչ տեխնիկա և ինֆորմացիոն համակարգեր» ամբիոնների դոցենտ, 1995 թվականից` պրոֆեսոր: 1998 թվականին ստեղծել է ՀՊՃՀ Կիբեռնետիկայի դեպարտամենտի «Տեխնիկական համակարգերի ինֆորմացիոն ապահովում» ամբիոնը, որն անընդմեջ ղեկավարել է մինչև 2010 թվականը: 2010 թվականից «Տեխնիկական համակարգերի ինֆորմացիոն ապահովում» ամբիոնը միավորվել է Քոմփյութերային համակարգերի և ինֆորմատիկայի ֆակուլտետի «Ավտոմատացված կառավարման համակարգեր» ամբիոնի հետ և գործել է «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացման ամբիոն» անվամբ: 2010 թվականից ղեկավարվում է միավորված ամբիոնը, միաժամանակ, ամբիոնին կից «Համակարգային վերլուծություն» բազային գիտահետազոտական լաբորատորիայի գիտական ղեկավարն է:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարգիս Սիմոնյանը ամուսնացած է, ունի որդի և դուստր:

  • Կինը՝ Եվգենյա Ադամյանը, ինժեներ-էլեկտրոմեխանիկ
  • Տղան՝ Հովհաննես Սիմոնյանը, տնտեսագետ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու
  • Աղջիկը՝ Հասմիկ Սիմոնյանը, քաղաքագետ, քաղաքական գիտությունների թեկնածու

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմոնյանի գիտական հետազոտությունները վերաբերում են կառավարման տեսությանը և պրակտիկային, օպտիմալացման եղանակներին և օպտիմալ կառավարման համակարգերին, ժամանակի իրական և արագացված մասշտաբներում զանազան տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարմանը, հաշվողական մաթեմատիկային, դիֆերենցիալ ձևափոխություններին, հիբրիդ հաշվողական տեխնիկային և այլ բնագավառների: Ներկայացված չորս հիմնական ոլորտներում առավել ցայտուն են դրսևորվել Սիմոնյանի գիտնականի որակները.

  • գործնականորեն լուծել է օպտիմալ կառավարման տեսության մեջ քաջ հայտնի Ֆելդբաումի հիմնախնդիրը` ընդհանրացված դրվածքով (այդ արդյունքները լուսաբանվել են նրա «Դինամիկ օպտիմալացման խնդիրների հիբրիդ մոդելավորման որոշ հարցեր» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունում (1977))
  • մշակել է ոչ գծային ծրագրավորման դինամիկական խնդիրների բավականաչափ լայն դասում ընդգրկվող զանազան մասնավոր խնդիրների լուծման նոր արդյունավետ մեթոդներ, ալգորիթմներ, մասնագիտացված կիրառական ծրագրերի փաթեթներ, ինչպես նաև մասնագիտացված հիբրիդ հաշվիչների սինթեզման հիմունքները (այդ արդյունքները տեղ են գտել նրա «Ոչ գծային ծրագրավորման դինամիկական խնդիրների մասնագիտացված հաշվիչների սինթեզման հիմունքները» դոկտորական ատենախոսությունում (1993))
  • հիմնավորել և իրականացրել է Գ. Ե. Պուխովի կողմից նախորդ դարի 70-80-ական թվականներին առաջարկված, այսպես կոչված, դիֆերենցիալ ձևափոխությունների` նորագույն օպերացիոն հաշվի մաթեմատիկական ապարատը ոչ դինամիկական համակարգերի վրա տարածելու սկզբունքորեն նոր մոտեցումը, ինչպես նաև նշանակալիորեն զարգացրել է այդ ձևափոխությունների տեսությունը դինամիկական համակարգերի բնագավառում (1986-2006)
  • վերջին 10 տարիներին առանձնապես բեղմնավոր է եղել նրա գիտական գործունեությունը գրեթե չուսումնասիրված և դիֆերենցիալ ձևափոխությունների օգտագործմամբ միապարամետրական ընդհանրացված հակադարձ մատրիցների որոշման, միապարամետրական գծային վերջավոր հավասարումների համակարգերի լուծման, բավականաչափ լայն դասերի միապարամետրական գծային և ոչ գծային մատրիցային հավասարումների լուծման նոր եղանակների, նրանց հիման վրա աշխատող նոր հաշվողական ալգորիթմների և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ կիրառական ծրագրերի փաթեթների ստեղծման ասպարեզում, որով Սիմոնյանի կողմից ձևավորվել է հիմնարար հետազոտությունների ոլորտի նոր գիտական ուղղություն և ստեղծվել է նոր գիտական դպրոց

Սիմոնյանի կողմից ստացված գիտական արդյունքների մի մասը Ուկրաինայի ԳԱԱ ակադեմիիկոս Գ.Ե. Պուխովի ներկայացմամբ տպագրվել է “Электронное моделирование” միջազգային հեղինակավոր հանդեսում, ինչպես նաև թարգմանաբար` ԱՄՆ-ում լույս տեսնող “Engineering Simulation” պարբերականում:

Պրոֆեսոր Սիմոնյանը թվով 40 զեկուցումներվ հանդես է եկել ինչպես միջազգային, այնպես էլ համամիութենական և հանրապետական զանազան գիտաժողովներում:

1998 թվականին Սիմոնյանը ՀՊՃՀ-ում հիմնադրել և խմբագրել է “Моделирование, оптимизация, управление” խորագիրը կրող գիտական աշխատանքների ժողովածուն: Վերջինս աչքի է ընկել մասնագիտական բարձր որակներով և 2003թ. ընդգրկվել է ՀՀ ԲՈՀ-ի կողմից հաստատված դոկտորական և թեկնածուական ատենախոսությունների արդյունքների տպագրման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակությունների ցանկում, 2004 թվականից՝ վերանվանվել է ՀՊՃՀ Լրաբերի “Моделирование, оптимизация, управление” սերիայի: Լրաբերը մեծ ներդրում է ունեցել մոդելավորման, օպտիմալացման և կառավարման բնագավառների տարբեր մասնագետների կողմից ստացված ժամանակակից գիտական արդյունքների պրոպագանդման գործում:

Պրոֆեսոր Սիմոնյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել են 23 թեկնածուական և 35 մագիստրոսական ատենախոսություններ, նա պաշտպանված և հաստատված 3 դոկտորական ատենախոսությունների գիտական խորհրդատու է: Հեղինակ (համահեղինակ) է շուրջ 250 գիտաուսումնամեթոդական աշխատությունների` այդ թվում` 180 գիտական աշխատանքների, 5 մենագրությունների և 5 գյուտերի: Ղեկավարել է 8 պայմանագրային թեմաներ, որոնց արդյունքները ներդրվել են ԽՍՀՄ ռազմական արդյունաբերության տարբեր ոլորտներում: Նրա կողմից 10 պետբյուջետային թեմաների շրջանակներում ստացվել են հիմնարար հետազոտություններինվերաբերվող կարևորագույն գիտական արդյունքներ, որոնք պարբերաբար հրատարակվել են ՌԴ Տոմսկի պոլիտեխնիկական համալսարանի տեղեկագրում, Ուկրաինայի ԳԱԱ-ի “Электронное моделирование” հանդեսում, ՀՀ ԳԱԱ «Զեկույցներում», ՀՀ ԳԱԱ և ՀՊՃՀ (ՀԱՊՀ) «Տեղեկագրում», ՀՊՃՀ Լրաբերի “Моделирование, оптимизация, управление” և ՀԱՊՀ Բանբերի “Информационные технологии, электроника, радиотехника” հանդեսներում, ՀՃԱ Լրաբերում և այլուր:

Հեղինակ և համահեղինակ է նաև 42 ուսումնամեթոդական աշխատանքների, որոնց թվում` 3 դասագրքի, 4 թեստային հարցերի և խնդիրների շտեմարանների, 18 ուսումնական ձեռնարկների, 1 եռալեզու բացատրական բառարանի, 4 համառոտագրությունների տեսքստերի և այլն:

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմոնյանը ՀՀ ԳԱԱ և ՀԱՊՀ Տեղեկագրի և ՀՀ ՃԱ Լրաբերի խմբագրական խորհուրդների անդամ է, ՀՀ ԳԱԱ-ի «Գիտության աշխարհում» հանդեսի խմբագրական խորհրդի անդամ (տեխնիկական գիտությունների սեկցիայի պատասխանատու), ՀՀ ԿԳՆ տեխնիկական գիտությունների փորձագիտական հանձնաժողովի անդամ, ՀԱՊՀ դոկտորական և թեկնածուական ատենախոսությունների պաշտպանության 032 Մասնագիտական խորհրդի նախագահի տեղակալ, ՀԱՊՀ-ի գիտատեխնիկական խորհրդի նախագահի տեղակալ, ՀԱՊՀ Գիտխորհրդի անդամ, ՀՀ էներգետիկայի նախարարության «Էներգետիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտ» ՓԲԸ գիտական խորհրդի անդամ և այլն:

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2017թ․ ԻՋԵՎԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ՔԱՂԱՔԱՑՈՒ ԿՈՉՈՒՄ
  • ՀՀ ԿԳՆ պատվոգիր
  • ՀՊՃՀ վաստակագիր
  • ՀՃԱ Պատվո նշան (2)
  • ՀՊՃՀ Ոսկե հուշամեդալ
  • 13 անգամ ճանաչվել է ՀՊՃՀ զանազան մրցույթների հաղթող (լավագույն մենագրությունների համար` 1-ին մրցանակներ, լավագույն գիտական աշխատանքների համար` 1-ին և 2-րդ մրցանակներ, լավագույն ուսումնական ձեռնարկների համար` 1-ին և 2-րդ մրցանակներ և այլն)
  • ՀՀ Գիտության վաստակավոր գործիչ
  • 2014 և 2015 թվականներին Սիմոնյանն ընդգրկվել է ՀՀ բարձր արդյունավետությամբ աշխատող 100 գիտաշխատողների ցուցակներում և ՀՀ պետական բյուջեից ստացել հավելավճար[1]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]