Սագասոխուկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բույսեր
Սագասոխուկ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Միաշաքիլավորներ
Կարգ Շուշանածաղկավորներ
Ընտանիք Շուշանագգիներ
Ցեղ Սագասոխուկ
Լատիներեն անվանում
Gagea Salisb. (1806)
Տեսակներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Սագասոխուկ (անգլ.՝ Gagea), շուշանագգիների ընտանիքի բազմամյա սոխուկավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 100 (այլ տվյալներով՝ 130) տեսակ։

Տեսակների ընդհանուր թիվը ըստ The Plant List տվյալների մոտ 200 է[1]:

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Gagea villosa: Բուսաբանական նկարազարդում Շտուրմանի «Deutschlands Flora in Abbildungen» գրքից (1796).

Հայաստանի Հանրապետությունում՝ 26 տեսակ՝

  • սագասոխուկ դեղին (Gagea lutea),
  • սագասոխուկ ցանցավոր (Gagea reticulata),
  • սագասոխուկ կոճղակիր (Gagea bulbifera),
  • սագասոխուկ թավոտ (Gagea hirsutum),
  • սագասոխուկ փոքր (Gagea minima) և այլն։

Աճում է լայնատերև անտառներում, հերկած դաշտերում, թփուտներում, լեռնալանջերին։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիտական անվանումը ստացել է պարոն Թոմաս Գեյջի պատվին (անգլ.՝ Thomas Gage, 1781-1820)՝ անգլիացի բուսաբան, Իսլանդիայի և Պորտուգալիայի[2] ֆլորայի հետազոտող։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոխուկը երկարավուն ձվաձև է։ Ցողունը մերկ է, կանգուն, բարձրությունը՝ 15-25 սմ։ Արմատամերձ տերևները գծանշտարաձև են, ծաղկապատյանի մոտինները՝ երկարավուն կամ գծա-երկարավուն։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման կամ հովանոցանման է, ծաղիկները՝ դեղին, հազվադեպ՝ սպիտակավուն կամ կարմրավուն։

Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։

Պտուղը գնդաձև տուփիկ է։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամբողջ բույսը պարունակում է սխտորային եթերայուղ։ Ժողովրդական բժշկության մեջ սոխուկների եփուկն օգտագործում են այտուցների, դեղնախտի, բրոնխային հեղձուկի ժամանակ։ Սոխուկներն ու տերևներն ուտելի են։ Մեղրատու է։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սագասոխուկը և իրեն շատ մոտ դաս Lloydia, ինչպես նաև Կակաչ (Tulipa) և Erythronium դասերը մտնում են Tulipeae ցեղի, պատկանում են Lilioideae ենթաընտանիքին, Liliaceae ընտանիքին[3]:

  դաս
Երկշաքիլավորներ
  ևս 9 ընտանիք  
         
  բաժին
Ծածկասերմեր
    կարգ
Շուշանածաղկավորներ (Liliales)
    դաս
Սագասոխուկ (Gagea )
               
  Թագավորություն
Բույսեր
    դաս
Միաշաքիլավորներ
    ընտանիք
Շուշանազգիներ (Liliaceae)
   
             
  բաժին
Gymnosperms
  9 ենթակարգ
(համաձայն APG II համակարգի)
  ևս 16 դաս
տես Շուշանազգիներ
     

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

հայտնի է մոտ 200 տեսակ[4](որոշ հեղինակներ ներկայացնում են 280 տեսակ[5]

Ռուսաստանի եվրոպական մասում հանդիպում են.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Список видов рода Гусиный лук по данным сайта The Plant List(անգլ.)(լատ.)
  2. Smith A. W. A Gardener’s Handbook of Plant Names: Their Meanings and Origins. — Courier Dover Publications, 1997.ISBN 0-486-29715-2, ISBN 978-0-486-29715-6(անգլ.)
  3. Список родов трибы Tulipeae на сайте GRIN
  4. Национальный центр биотехнологической информации Проверено 25 ноября 2014.
  5. Информационная система «Historia Gagearum»

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png