Պերխտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պերխտա
Masopust držíme 10.jpg
Տեսակգեղարվեստական կերպար
Սեռիգական
Երևի համընկնում էBefana?
Perchta Վիքիպահեստում

Պերխտա (Պերեխտա, Բերխտա[1], Բերտա, գերմ.՝ Frau Perchta, Pechtrababajagen, չեխ․՝ Perechta, սլովեն.՝ Pehtra baba), Սուրբ Ծննդյանն ու Մասլենիցային հայտնվող առասպելական արարած: Հայտնի է հարավային գերմանացիներին, ավստրիացիներին, շվեյցարացիներին, ինչպես նաև` սլավոններին, հիմնականում` չեխերին ու սլովենացիներին[2]:

Սովորույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պերխտան կապված է արգելքներին հետևելու, հատկապես` պահք պահելու հետ[2]: Համարվում է, որ կերպարը, ինչպես նաև նրա անունը պատկանում են գերմանական ավանդույթներին: Պերխտա անվանում էին ձմեռային արևադարձը մարմնավորող կերպարին: Ի սկզբանե նա համարվում էր բարի աստվածուհի, որը նման էր Հոլդային (գերմ.՝ Holda): Ավելի ուշ նրանց գործառույթները բաժանվում են, և Պերխտային բաժին է հասնում չար բնավորությունն ու սարսափեցնելու գործառույթը[2]: Պերխտան համարվում էր սպիտակ հագուստով կանացի ոգի: Նրա օրը Տասներկուերորդ գիշերն էր կամ Ջրօրհնեքի երեկոն: Հին նկարագրություններում նա ուներ մեծ «սագի» ոտք: Այդ երեկո պատրաստում էին շիլա կամ պելմենի և ձուկ:

Ավստրիայի և Բավարիայի ֆոլկլորում պահպանվել է հավատալիք, ըստ որի Սուրբ ծննդյան 12 օրերին պերխտան թափառում է տներով և ուզում է իմանալ, թե արդյոք երեխաներն անցած տարում ջանասեր և աշխատասեր են եղել: Եթե նրանք աշխատասեր էին եղել, ապա առավոտյան իրենց կոշիկի կամ դույլի մեջ կարող էին գտնել արծաթե մետաղադրամ: Եթե նրանք ծուլացել էին, պերխտան կարող էր բացել նրանց փորը և լցնել քարերով և չոր խոտով: Նրան հատկապես դուր էր գալիս, երբ աղջիկները մանում էին ամբողջ վուշը կամ բուրդը[3]: Իտալիայում Պերխտայի նման կերպար է Բեֆանան, որն այցելում է Իտալիայի բոլոր երեխաներին հունվարի 6-ի նախօրեին, որպեսզի գուլպայի մեջ կոնֆետ դնի, եթե նրանք իրենց լավ են պահել ամբողջ տարվա ընթացքում կամ ասեղներ, եթե իրենց վատ են պահել[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Берхта»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  2. 2,0 2,1 2,2 Валенцова, 2009, էջ 18
  3. Frazer, 1920, էջ 240–243
  4. Перхта и другие зимние богини

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]