Ութ մանրանկարիչների ավետարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ութ մանրանկարիչների ավետարան
Gospel of eight painters Title page of Matthew gospel by Toros Roslin.jpg
ՀեղինակԱվետիս
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Բնօրինակ լեզուհայերեն
Ստեղծման տարեթիվ13-14-րդ դարեր
ՆկարազարդողՍարգիս Պիծակ, Թորոս Ռոսլին
ԵրկիրԿիլիկիայի Սիս քաղաք

Ութ մանրանկարիչների ավետարան, Կիլիկիայի արքունական ամենաճոխ և ընտիր ձեռագրերից։ Գտնվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (ձեռ․ N« 7651)։ Պատկերազարդվել է 13-րդ դարի վերջին քառորդում անհայտ նկարիչների, և 1320 թվականին՝ Սարգիս Պիծակի կողմից։ Գրիչն է նշանավոր Ավետիսը, որը մինչ այդ ընդօրինակել էր նան Թորոս Ռոսլինի պատկերազարդած մի Ավետարան և «Մաշտոցը», «Կեռան Թագուհու ավետարանը» և այլն։ Ըստ ձեռագրի 1320 թվականի հիշատակարանի, որ թողել է Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը, գրիչը գրելու ընթացքում բնագրում թողել է տեղեր գլխատառերի, ոսկե երկաթագրերի, տեքստային մանրանկարների համար։ Ձեռագրի մանրանկարների զգալի մասի ոճը և ընտիր գրչությունը թույլ են տալիս այն համարել արքունական դպրոցի 80-ական թվականների գործ։ Ըստ հիշատակարանի 1320 թվականի՝ Ստեփանոս եպիսկոպոսը այն ստացել է Սիսի արքունական գրապահոցից և տվել Սարգիս Պիծակին՝ պատկերազարդումը ավարտելու։ Ձեռագիրն ունի 230 սյուժետային մանրանկար և չորս շքեղ տիտղոսաթերթ։ Այն պատկերազարդել են վեցից ութ մանրանկարիչներ։ Մանրանկարները (մի մասը վերագրվել է Թորոս Ռոսլինին) բազմաբնույթ են ինչպես ոճով, այնպես էլ թեմատիկայով։ Ձեռագրում հանդիպում են հայ և բյուզանդական արվեստում մշակված տեքստային մանրանկարների գրեթե բոլոր հայտնի տիպերը։ Ձեռագրի 17 ֆրիզաձև մանրանկարներ ընդօրինակված են Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանի նշանավոր VI․ 23 բյուզանդական քառավետարանից (11-րդ դար)։ Մնացած դեպքերում գործադրվել է ոճական մեծ հնարամտություն ու բազմազանություն։ 1320 թվականին Սարգիս Պիծակի ծաղկած 13 մանրանկարներում ավելի շեշտված են սյուժեների արարողական և այլաբանական կողմերը (Քրիստոսի առակների մեծ մասի պատկերազարդումը Սարգիս Պիծակինն է)։ 13-րդ դարի մանրանկարներում շեշտված են առավելապես պատմողական և դրամատիկական կողմերը։ Ձեռագիրը արժեքավոր է նաև նրանով, որ, ասես, Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի տարբեր մոտեցումների հանրագիտարան լինի։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png