Ոսկե ձկնիկ (կերպար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ոսկե ձկնիկ
Donetsk ribka.jpg
Տեսակfictional animal character?
Ներկայացված էՀեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին (մուլտֆիլմ, 1937), Հեքիաթ ձկնորսի և ձկան մասին (մուլտֆիլմ, 1950), Vovka v tridevyatom tsarstve? և Q12028738?

Ոսկե ձկնիկ, բանահյուսական գրական կերպար: Ձկնիկը կարողանում է խոսել մարդկային լեզվով և կատարել ցանկություններ:

Բանահյուսություն և գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոսկե ձկնիկը (կամ կախարդական հատկություններով օժտված ցանկացած այլ ձուկ) բանահյուսության մեջ հանդիպում է մի շարք ժողովուրդների մոտ: Հեքիաթներում նա սովորաբար կատարում է հրաշագործ օգնականի դեր[1]՝ առաջարկելով և կատարելով որոշակի ծառայություններ (դժվարին իրավիճակներում ցանկությունների կատարում կամ օգնության ցուցաբերում)՝ որպես երախտագիտություն այն բանի, որ իրեն ազատեն: Դրա հետ միաժամանակ բարերարի նկատմամբ ագահությունը, որպես կանոն, խիստ պատժվում է:

Ոսկե ձկնիկի մասին ամենահայտնի ստեղծագործություններից է Ալեքսանդր Պուշկինի «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկնիկի մասին» երկը: Կարծիք կա, որ Պուշկինը սյուժեն փոխ է առել Գրիմ եղբայրների «Ձկնորսի և նրա կնոջ մասին» հեքիաթից[2]:

Ոսկե ձկնիկն անիմացիաներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցանկություններն իրագործել կարողացող հրաշագործ օգնականի դերում ոսկե ձկնիկը հանդես է գալիս մի շարք մուլտֆիլմերում.

  • «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկնիկի մասին» (1937)
  • «Հեքիաթ ձկնորսի և ձկնիկի մասին» (1950)
  • «Վովկան Հեռավոր թագավորությունում» (ռուս.՝ «Вовка в Тридевятом царстве», ռեժիսոր՝ Բ. Ստեպցանցև, «Սոյուզմուլտֆիլմ», 1965)
  • «Լեոպոլդ կատուն և Ոսկե ձկնիկը» (ռեժիսոր՝ Ա. Ռեզնիկով, «Էկրան», 1975)
  • «Մայրը, հայրը և Ոսկե ձկնիկը» (ռեժիսոր՝ Վ. Կոստիլևա, «Կիևնաուչֆիլմ», 1976)

Ոսկե ձկնիկի հայրենիքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոսկե ձկնիկը՝ որպես ռուսական բանահյուսության հերոս, ունի միանգամից 2 «հայրենիք», որտեղ կերպարն օգտագործվում է որպես տարածքի զբոսաշրջային բրենդ:

2008 թվականին Վոլոգդայի մարզի Վաշկինսկի շրջան սկսվել է «Սպիտակ լիճ՝ Ոսկե ձկնիկի թագավորություն» ծրագիրը: Հեքիաթային հերոսի հայրենիքը հայտարարվել է շրջանի վարչական կենտրոնը՝ Լիպին Բոր գյուղը: Ծրագրի գաղափարական հիմքն է դարձել շրջանում ձկնորսության զարգացումը (Լիպին Բոր գյուղը գտնվում է Սպիտակ ծովի ափին), իսկ շրջանի գերբին պատկերված են սպիտակաձկներ[3]: Տեղական բարբառով այն անվանվում է «վաշկալոկ»[4], պնդում են, որ այդ բառը վեպսերի լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «պղնձե ձուկ»[5]: 2009 թվականին գյուղում թանգարանային էքսպոզիցիայով բացվել է Ձկան և ձկնորսության տուն, կառուցվել է Ոսկե ձկնիկի վերնատուն: Ամեն տարի հունիսի 16-ին Լիպին Բորում նշվում է «Ոսկե ձկնիկի ծննդյան օրը»[6]: 2009 թվականին 9 ամսվա ընթացքում զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է 12000 մարդ (2006 թվականին՝ նախագծի իրականացումից առաջ՝ 300 մարդ)[7]:

2011 թվականին «Ռուսաստանի հեքիաթային քարտեզ» ծրագրի համակարգող Ալեքսեյ Կոզլովսկին «Ոսկե ձկնիկի հայրենիք» է հայտարարել Նիժնի Նովգորոդի մարզի Մեծ Բոլդինո գյուղը, որտեղ Ա. Պուշկինը, ըստ իրեն, գրել է իր հայտնի հեքիաթը: Կոզլովսկին նաև հայտնել է, որ մարզի այդ ժամանակվա մարզպետ Վալերի Շանցևին նամակ է ուղարկվել, որով զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման առաջարկություն է արվել[8]: 2012 թվականի հունվարի դրությամբ ծրագրի զարգացման վերաբերյալ տեղեկատվությունը հասանելի չի եղել:

Ոսկե ձկնիկի արձանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի շարք քաղաքներում տեղադրված են Ոսկե ձկնիկի արձաններ, որոնք քաղաքացիների և զբոսաշրջիկների շրջանում ձեռք են բերում «ցանկություններ իրականացնողի» համբավ: Ներկայումս Ա. Ս. Պուշկինի հեքիաթի հերոսի արձանները տեղադրված են Կալուգայում[9], Սանկտ Պետերբուրգում[10], Աստրախանում[11], Կեմերովոյում[12], Դոնեցկում[13], Նովոսիբիրսկում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Пропп В. Я.морфология «волшебной» сказки//Гл. 5. Волшебные дары.
  2. Н. Щербанов. Яик, Строфилус-Птица, самозванцы и «Сказка о рыбаке и рыбке» Альманах «Гостиный Двор», 10 августа 2012 г.
  3. «Царство золотой рыбки» откроется в ближайшие годы на Вологодчине Интерфакс, 3 апреля 2008 г.
  4. Словарь говоров русского языка. Том 2// под ред.члена-корреспондента РАН А. Матвеева. — Екатеринбург: Изд-во Уральского государственного университета, 2002. — С.36
  5. Липин Бор — царство Золотой Рыбки сайт CultInfo
  6. Праздник «День рождения Золотой рыбки» отметят на Вологодчине Аргументы и Факты — Северо-Запад,15 июня 2011 г.
  7. Развитие туризма в вологодской области Информационная справка
  8. «Родиной» Золотой рыбки назвали нижегородское село Аргументы и Факты, 17 февраля 2011 года
  9. Управления финансов и архитектуры подарили Калуге на День города «Золотую рыбку» Интерфакс,20 августа 2012 г.
  10. В Петербурге установили памятник золотой рыбке Газета «Метроньюс», 27 марта 2012 г.
  11. В Астрахани установили памятник золотой рыбке ИА «Высота 102,0», 11 июля 2011 г.
  12. Памятник Золотой Рыбке в Кемерово Памятники и фонтаны: необычные достопримечательности всего мира
  13. К ЗОЛОТОЙ РЫБКЕ ЗА ЖЕЛАНИЯМИ ТОП-7 мистических мест Донецка: кого, где и о чём просить

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]