Շոմոն-սյուր-Լուարի ամրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Շոմոն-սյուր-Լուարի ամրոց
Շոմոն-սյուր-Լուարի ամրոցը գտնվում է Ֆրանսիաում
Շոմոն-սյուր-Լուարի ամրոց
Կոորդինատներ 47°28′45″ հս․ լ. 1°10′55″ ավ. ե. / 47.47917° հս․. լ. 1.18194° ավ. ե. / 47.47917; 1.18194Կոորդինատներ: 47°28′45″ հս․ լ. 1°10′55″ ավ. ե. / 47.47917° հս․. լ. 1.18194° ավ. ե. / 47.47917; 1.18194

Շոմոնի ամրոց (ֆր՝. Château de Chaumont կամ՝ Château de Chaumont-sur-Loire), պատմական հուշարձան Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում՝ Լուար է Շեր դեպարտամենտի Շոմոն-սյուր-Լուար համայնքում: Ամրոցը հիմնադրվել է տասներորդ դարում, Բլուայի կոմս Օդո Առաջինի կողմից: 15-րդ դարի կեսերին Լուի Տասնմեկերորդ թագավորի կարգադրությամբ ամրոցը ավերվել է՝ որպես պատիժ դրա տիրոջը՝ Պիեռ դ՛Ամբուզին, որը հանդգնել էր ապստամբել արքայի դեմ: Հետագայում Շառլ Առաջին դ՛Ամբուազի և վերջինիս որդու ջանքերով ամրոցը վերակառուցվել է: 1840 թվականից ի վեր ունենալով պատմական հուշարձանի կարգավիճակ` պահպանվում է պետության կողմից: 1938 թվականից դարձել է պետության սեփականությունը, վերածվել թանգարանի, որի դռները բաց են հասարակության առջև:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շոմոնի ամրոցը վեր է խոյանում Լուար գետի ափին:

Chaumont անունը առաջացել է ֆրանսերեն chauve mont բառակապակցությունից , որը նշանակում է «լերկ բլուր»:[1] Բլուայի և Ամբուազի միջև գտնվող այդ ամրոցը, որ այդպիսի առաջին շինությունն էր այս վայրերում, 10-րդ դարում կառուցել է Բլուայի կոմս Օդո Առաջինը՝ իր հողերը մրցակից ֆեոդալներից, մասնավորապես՝ Անժուի կոմս Ֆուլկ Նեռայից պաշտպանելու նպատակով:[2] Ազգությամբ նորման Գելդինն ինչ-ինչ հանգամանքներում ստացել է այն, բարեկարգել և դարձրել իր սեփականությունը: Նրա ավագ դուստր Դենիս դե Ֆուժերը, ամուսնանալով Սուլփիս դ՛Ամբուազի հետ, ամրոցը հինգ դարով փոխանցել է Ամբուազ տոհմին:

1460-ական թվականների սկզբներին այդ տոհմի ներկայացուցիչներից Պիեռ դ՛Ամբուազը ապստամբեց Լուի XI թագավորի դեմ, անհաջողության մատնվեց, և նրա ունեցվածքը բռնագրավվեց, իսկ Շոմոն ամրոցը 1465 թ. արքայի կարգադրությամբ ավերվեց:[3] Շառլ Առաջին դ՛Ամբուազը 1465-1475 թվականներին վերակառուցեց այն: Նրա որդին՝ Շառլ Երկրորդ դ՛Ամբուազ դը Շոմոնը 1498-1510թթ., իր հորեղբոր` կարդինալ Ժորժ դ'Ամբուազի օժանդակությամբ, ավարտի հասցրեց վերակառուցման աշխատանքները: Վերածննդի ճարտարապետության որոշ տարրեր կարել է տեսնել ամրոցի շինություններում, որոնք պահպանել են իրենց ընդհանուր միջնադարյան տեսքը:

Սանդղաշար՝ ամրոցի ներսում

1560 թվականին ամրոցը ձեռք բերեց Կատերինա դե Մեդիչին[4] և այնտեղ բնակեցրեց բազմաթիվ աստղագուշակների, որոնց թվում էր նաև Միշել Նոստրադամուսը: Կատերինան, երբ իր ամուսին Հենրի II- ը մահացավ, ստիպեց նրա սիրուհուն՝ Դիանա դը Պուատիեին Շոմոն ամրոցը փոխանակել Շենոնսո ամրոցի հետ, որը Հենրին տվել էր Պուատիեների տոհմին:[5] Դիանա դը Պուատիեն շատ կարճ ժամանակ է ապրել Շոմոնում: 1594 թվականին, երբ նրա ավագ դուստրը՝ Շառլոտ դը լա Մարկը մահացավ, ամրոցի տերը դարձավ նրա ամուսինը՝ Բուիլոնի դուքս Անրի դը Լա Տուր Օվերնիեն: Վերջինս շինությունը վաճառեց հարկահավաք Լարժենտիեին, որը հարստացել էր աղի խիստ բարձրացված հարկերը գանձելու շնորհիվ: Լարժենտիեն, ի վերջո, ձերբակալվեց՝ մեղադրվելով սպեկուլյացիայի մեջ, և ամրոցն անցավ Լուկա ընտանիքին, որը տիրապետեց դրան մինչև 1667 թվականը, երբ ընտանեկան կապերի շնորհիվ շինության տերը դարձան Ռուֆինյակները:

1750 թվականին Ժակ Դոնատիե լը Ռեյը ամրոցը գնեց որպես իր գյուղական առանձնատուն, երբ այդ կողմերում հիմնել էր ապակե և կավե ամանեղենի գործարան: Նա համարվում էր «ամերիկյան հեղափոխության ֆրանսիացի հայրը», որովհետև սիրում էր Ամերիկան: Սակայն 1789 թվականին ֆրանսիական հեղափոխական կառավարությունը գրավեց Լը Ռեյի ակտիվները, այդ թվում՝ նրա սիրելի Շոմոն ամրոցը:

Ամրոցի հաջորդ տերը նշանավոր գրող մադեմ դը Ստալն էր, որն այն ձեռք բերեց 1810 թվականին: Շուրջ քսան տարի անց կոմս Արամոնը գնեց անտեսված château-ն, և 1833 թվականին ճարտարապետ Ժյուլ Պոտիե դե Լա Մորանդիեի հետ ձեռնամուխ եղավ վերակառուցմանը, որն իրականացրեց զգալի ծախսերի գնով: Այդ ճարտարապետը հետագայում դարձավ Բուա ամրոցի աշխատանքների վերահսկիչ, իսկ կոմս Արամոնը Շոմոնում բացեց "Tour de Catherine de Médicis" անվանումը կրող թանգարան, որտեղ ցուցադրված էին միջնադարյան արվեստի նմուշներ:

Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարությունը 1840 թվականից ի վեր ամրոցը արձանագրել է որպես պատմական հուշարձան[6]:

1875 թվականին Շոմոնը գնվեց շաքարի արտադրության Léon Say ձեռնարկությունը որպես ժառանգություն ստացած Մարի-Շառլոտ Սեյի կողմից: Հետագայում նա ամուսնացավ Ամեդե դե Բրոյլի հետ, որը 1877 թվականին ամրոցում ավելացրեց շքեղ ախոռներ՝ ճարտարապետ Պոլ-Էռնեստ Սանսոնի նախագծով: Այնուհետև, այդ նույն ճարտարապետի նախագծերով ու ղեկավարությամբ, ամրոցում իրականացվեցին վերականգնողական զգալի աշխատանքներ, բացի այդ, շուրջը հիմնվեց անգլիական ոճով պարտեզ-զբոսայգի:

Մարի-Շառլոտ Սեյը 1938 թվականին Շոմոն ամրոցը նվիրաբերեց ֆրանսիական կառավարությանը[7]:

Château de Chaumont-ը ներկայումս թանգարան է, բաց է հասարակության առջև և ունենում է բազմաթիվ այցելուներ: Հիշատակության է արժանի և այն կարևոր իրողությունը, որ ամեն տարի ապրիլից մինչև հոկտեմբեր այստեղ անցկացվում է պարտեզ-զբոսայգիների փառատոն, և այգիների ու պարտեզների ժամանակակից դիզայներները ցուցադրում են իրենց աշխատանքները, որոնք կատարվում են անգլիական այգու ոճով[8][9]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Blackie, Christina (1968), Geographical etymology: a dictionary of place-names giving their derivations, Gale Research, p. 39 
  2. Hansmann, Wilfried (1986), Loire Valley, Stewart, Tabori & Chang, p. 87, ISBN 9780941434621 
  3. Wheeler, Daniel (1983), The Chateaux of France, Vendome Press, p. 29, ISBN 9780865650367 
  4. Garrett, Martin (2010), The Loire: a Cultural History, Oxford University Press, p. 93, ISBN 9780199768394 
  5. Garrett, Martin (2010), The Loire: a Cultural History, Oxford University Press, pp. 93, 108, ISBN 9780199768394 
  6. Monuments historiques: Domaine du château de Chaumont, Ministry of Culture, http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&REQ=((PA00098410):REF), վերցված է 18 May 2012 
  7. Garrett, Martin (2010), The Loire: a Cultural History, Oxford University Pr<ess, p. 93, ISBN 9780199768394 
  8. Official website.
  9. «ArtPremium – A Spring Symphony»։ ArtPremium (en-US)։ 2017-05-16։ Վերցված է 2018-05-03 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]