Շաորի ամրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Շաորի ամրոց
Shaori Fortress. R.Beridze (8).JPG
Տեսակհուշարձան
ԵրկիրFlag of Georgia.svg Վրաստան
Shaori Fortress Վիքիպահեստում

Շաորի ամրոց (վրաց.՝ შაორის ციხე), հայտնի է նաև Քյոռօղլու բերդ անվանումով։ Բրոնզի դարի մեգալիթյան կառույց Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզում։ Գտնվում է Փոքր Կովկաս լեռնաշղթայի համանուն լեռան վրա, ծովի մակարդակից 2752 մ բարձրության վրա, Փարվանա լճից հյուսիս-արևմուտք[1][2]։ Ընդգրկված է Վրաստանի ազգային նշանակության մշակութային անշարժ հուշարձանների ցանկի մեջ[3]։

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շաորի ամրոցը տեղագրական և ճարտարապետական բազմաթիվ ընդհանրություններ ունի Աբուլի բերդի հետ[1]։ Կառուցված է խոշոր հրաբխային բազալտով, առանց որևէ կապող շինարարական շաղախի և քարերը պարզապես շարված են միմյանց վրա։ Ամրոցը կազմված է երկու մասից, որոնցից յուրաքանչյուրը տեղակայված է լեռան գագաթի վրա։ Կենտրոնական մասը իրենից ներկայացնում է ոչ ճիշտ ուղղանկյուն և կառուցված է ամենաբարձր հատվածում։ Այնտեղ կարելի է հայտնվել արևելյան մուտքից, որի լայնությունը 1 մ է, իսկ բարձրությունը՝ 1,3 մ[4]։

Ամրոցի դիրքն ու ընդարձակությունը քիչ հավանական է դարձնում այն հանգամանքը, որ այն երբևէ գործածվել է որպես քաղաքային կյանքի կենտրոն[2][4]։ Շատ հավանական է, որ այն ծառայել է կրոնական նպատակների համար[4]։

Հնագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շաորի ամրոցը առաջին անգամ գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է 18-րդ դարի վրաց աշխարհագրագետ և պատմաբան Վախուշտիի աշխատություններում[1]։ Հայազգի հնագետ և բանասեր Լեոն Մելիքսեթ-Բեկը առաջինն էր, որ փորձեց 1938 թվականին կանոնավոր կերպով ուսումնասիրել Վրաստանի միաձույլ հուշարձանները, այդ թվում Շաորի ամրոցը[4]։

Շաորի ամրոցում երբեք հնագիտական պեղումներ չեն իրականացվել, որը դժվարեցնում է նրա թվագրումն ու որևէ կոնկրետ մշակույթի դրա վերագրումը[4][5]։ Շինարարության տեխնիկական և նյութական կողմը նմանություն ունի Թռեղք-Վանաձորյան մշակույթին, ըստ որի ամրոցի կառուցման ժամանակաշրջան է մատնանշվում մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի առաջին կեսը[4]։

Բնակավայրերի տեղաբաշխումը և մշակութային առանձնահատկությունները վկայում են այն մասին, որ նրանց, ում պատկանել են այս լեռնային ամրոցները, հսկողություն են իրականացրել վարելահողերի ու բնական պաշարների վրա։ Այս ամրությունները կարող էին իրականացնել նաև տնտեսական և պաշտպանական գործողություններ՝ իշխող վերնախավի ներքին տիրույթների համար[6]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Berdzenishvili ჯავახეთის ძველი სიმაგრეები // ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. — Akhaltsikhe, 2002. — С. 181—203.
  2. 2,0 2,1 Sagona, Antonio The Archaeology of the Caucasus: From Earliest Settlements to the Iron Age. — Cambridge University Press, 2017. — С. 378—379, 385—386. — ISBN 9781139061254
  3. «List of Immovable Cultural Monuments» (վրացերեն)։ National Agency for Cultural Heritage Preservation of Georgia։ Վերցված է 2019-10-14 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Narimanishvili, Goderdzi; Khimshiashvili, Kakha The Bronze Age Settlements from Trialeti // Vakhtang Beridze 1st International Symposium of Georgian Culture — Georgian art in the context of European and Asian cultures; June 21-29, 2008, Georgia / Skinner, Peter; Tumanishvili, Dimiti; Shanshiashvili, Anna. — Tbilisi, 2009. — С. 30—31. — ISBN 978-9941-0-2005-6
  5. Shanshashvili, Nino; Narimanishvili, Goderdzi Environment and Dwelling in the Early and Middle Bronze Ages South Caucasus // International Conference: Problems of Early Metal age Archaeology of Caucasus and Anatolia. November 19-23, 2014 November 19-23, 2014, Georgia / Narimanishvili, Goderdzi. — Tbilisi, 2014. — С. 247. — ISBN 978-9941-0-7134-8
  6. Sagona, Antonio The Archaeology of the Caucasus: From Earliest Settlements to the Iron Age. — Cambridge University Press, 2017. — С. 378—379, 385—386. — ISBN 9781139061254