Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
     Մասնակից պետություններ, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Մասնակից-պետություններ, որոնց համար ուժի մեջ չի մտել, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Մասնակիցներ, որոնք չեն վավերացրել, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Ոչ մասնակից, չստորագրած պետություններ, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ
Միջազգային քրեական դատարանի՝ ՄՔԴ կենտրոնակայանը Հաագա քաղաքում, Նիդերլանդներ

Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտ (անգլ.՝ Rome Statute of the International Criminal Court) — միջազգային պայմանագիր, որով հիմնվել է Միջազգային քրեական դատարանը՝ ՄՔԴ։ Ընդունվել է Հռոմում 1998 թվականի հուլիսի 17-ին կայացած դիվանագիտական կոնֆերանսում[1] և ուժի մեջ է մտել 2002 թվականի հուլիսի 1-ից[2][3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-ական թվականներին գործած միջազգային տրիբունալները (Նախկին Հարավսլավիայի գծով միջազգային տրիբունալը և Ռուանդայի գծով միջազգային տրիբունալը) միջազգային հանրությանը ցույց տվեցին, որ ցեղասպաությանը, ռազմական հանցագործություններին և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին առնչվող գործերի որոշման համար անհրաժեշտ է ստեղծել անկախ և մշտական դատարան։ 1998 թվականի հունիսին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան կոնֆերանս հրավիրեց՝ «միջազգային քրեական դատարան ստեղծելու նպատակով կոնվենցիայի ավարտման և ընդունման համար»: 1998 թվականի հուլիսի 17-ին Հռոմեական ստատուտն ընդունվեց քվեարկության միջոցով, որի ընթացքում 120 պետություն քվեարկեց «կողմ», 7-ը՝ «դեմ» և 21 պետություն ձեռնպահ մնաց։

ՄՔԴ-ի Կանոնադրության ուժի մեջ մտնելու համար պայման էր հանդիսանում Կանոնադրության վավերացումը ոչ պակաս, քան 60 պետության կողմից։ Այդ «խոչընդոտը» հաղթահարվեց 2002 թվականի ապրիլի 11-ին։ Համաձայնագիրն ուժի մեջ մտավ 2002 թվականի հուլիսի 1-ին։

2010 թվականին ընդունվեցին Հռոմի ստատուտի տեքստի երկու լրացումները։

Պայմանագրի վավերացումը 2015 թվականի փետրվարի դրությամբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի փետրվարի դրությամբ, պայմանագիրը վավերացրել են 123 պետություններ (Պաղեստինը վավերացրել է Հռոմի ստատուտը 2015 թվականի հունվարի 2-ին)։

Պայմանագրի ստորագրումը 2015 թվականի փետրվարի դրությամբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր առմամբ Հռոմեական ստատուտը ստորագրել են 139 պետություններ, բայց համաձայնագիրը վավերացրել են ոչ բոլորը։ 115-րդ մասնակից-պետությունեը 2011 թվականի օգոստոսի 1-ից դարձավ Գրենադան[4]:

Հռոմի Ստատուտի ստորագրումը Հայաստանի Հանրապետությանի, Ռուսաստանի և Իրանի կողմից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի Հանրապետությունը ստորագրել է Հռոմի Ստատուտը 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Սակայն մինչև այժմ ՀՀ-ն չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։ Ռուսաստանը ստորագրել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ Սակայն մինչև այժմ ՌԴ-ն չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։ Հայաստանի Հանրապետության հարևաններից Իրանը ստորագրել է Հռոմի Ստատուտը 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Սակայն մինչև այժմ Իրանը չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։

Ցեղասպան պետությունները՝ Թուրքիան և Ադրբեջանը չեն միացել Հռոմի Ստատուտին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թուրքիան ու Ադրբեջանը նոյնիսկ չեն ստորագրել Հռոմի Ստատուտը։ Ամենայն հավանականությանբ՝ Թուրքիան և Ադրբեջանը վախենում են Հռոմի Ստատուտին միանալու դեպքում՝ ստիպված կլինեն վաղ թե ուշ Միջազգային Քրեական Դատարանի առջև պատասխան տալ Հայոց Ցեղասպանության համար։

Վրաստանի միանալը Հռոմի Ստատուտին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի հարևան պետություններից միակը, որը ոչ միայն ստորագրել, այլև վավերացրել է Հռոմի Ստատուտը՝ Վրաստանն է, որը ստորագրել է այն 1998 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ վավերացրել՝ 2003 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Շեվարդնաձեի կառավարման օրերին։ Ի շարս այլոց, Կանոնադրությունը սահմանում է դատարանի գործառույթները, իրավազորությունը և կառուցվածքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.asil.org/insights/insigh23.htm%7CResults of the Rome Conference for an International Criminal Court. Scharf, Michael P. 1998-08. ASIL Insights. The American Society of International Law. 2011-05-25. 2012-04-15
  2. ««Римский статут Международного уголовного суда» (Вместе с «Пособием для ратификации и имплементации…») (Принят в г. Риме 17.07.1998 Дипломатической конференцией полномочных представителей под эгидой ООН по учреждению Международного уголовного суда)» (ռուսերեն)։ 2009-05-15։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2011-05-24 
  3. «United Nations Treaty Database entry regarding the Rome Statute of the International Criminal Court»։ United Nations Treaty Database (անգլերեն)։ ООН։ 2013-12-09։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2013-12-10 
  4. «Global NGO Coalition Welcomes Grenada’s Accession to the Rome Statute» (PDF) (անգլերեն)։ Coalition for the International Criminal Court։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2011-05-20 

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]