Մելինդա Նադյ Աբոնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մելինդա Նադյ Աբոնի
Melinda Nadj Abonji.JPG
Ծնվել էհունիսի 22, 1968(1968-06-22)[1] (51 տարեկան)
ԾննդավայրԲեչեյ, South Bačka District, Socialist Autonomous Province of Vojvodina, Սերբիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Flag of Sweden.svg Շվեդիա[2]
ԿրթությունՑյուրիխի համալսարան
ԵրկերQ2396469?
Մասնագիտություներաժիշտ, արվեստների գործիչ և գրող
Պարգևներ և
մրցանակներ
Գերմանիայի գրքի մրցանակ և Swiss Book Prize?
Կայքmasterplanet.ch
Ստորագրություն
Melinda Nadj Abonji aláírása.png
Melinda Nadj Abonji Վիքիպահեստում

Մելինդա Նադյ Աբոնի (հունիսի 22, 1968(1968-06-22)[1], Բեչեյ, South Bačka District, Socialist Autonomous Province of Vojvodina, Սերբիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), հունգարացի–շվեյցարացի գրող, երաժիշտ և արվեստագետ։ 2010 թ. արժանացել է Գերմանական և Շվեյցարական գրական մրցանակներին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սերբիայի Բեչեյ գավառում ծնված Մելինդա Նադյ Աբոնին հինգ տարեկանում նախկին Հարավսլավիայից տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ Նադյ Աբոնիի ընտանիքը պատկանում էր Հարավսլավիայի հունգարական փոքրամասնությանը։ 1973 թ.` ծնողների հետ գերմանալեզու Շվեյցարիա ժամանելուց հետո, Նադյ Աբոնին իր նոր միջավայրի լեզվին` գերմաներենին, տիրապետեց շատ ավելի արագ, քան ծնողները, որոնց համար հաճախ ստիպված էր թարգմանել[3]։ 1997 թ. ավարտեց ուսումը Ցյուրիխի համալսարանում՝ ստանալով լիցենցիատի աստիճան։ Մինչ այդ նա ստացել էր շվեյցարական քաղաքացիություն և բավականին երկար ժամանակ բնակվում էր Ցյուրիխում։ Իր մասին գրողն ասում է. «Ես հունգարացի սերբ եմ, ով ապրում է Շվեյցարիայում, և ես սիրում եմ գերմաներենն այնպես, ինչպես հունգարերենը»:

Ստեղծագործական կյանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես գրական տեքստերի հեղինակ՝ նա մասնակցել է 2004 թ. Կլագենֆուրտում կայացած Ingeborg-Bachmann մրցույթին։ Նա հանդես է գալիս որպես մեներգչուհի, ինչպես նաև ռեփեր Jurczok 1001–ի հետ՝ որպես ջութակահարուհի և երգչուհի[4]։ Հաճախ ներկայացնում է գեղարվեստական տեքստեր երաժշտության հետ համատեղ: Մելինդա Նադյ Աբոնին Շվեյցարիայի գրողների միության անդամ է։ Նա բազմիցս ելույթ է ունեցել որպես կատարողական արտիստ (Բեռլինի միջազգային գրական փառատոն, Լոյկերբադի միջազգային գրական փառատոն, Լյուցեռնի La Fourmi թատրոն)։ Նադյ Աբոնին գրական ամսագրերում բազմաթիվ հոդվածների հեղինակ է (ի թիվս այլոց՝ drehpunkt bei Lenos), պատրաստել է ձեռագրեր, արդյունաբերական նմուշներ, ինչպես նաև ժողովածուներ: 2010 թ. լույս տեսավ նրա «Աղավնիները թռչում են» վեպը, որը պարունակում է ինքնակենսագրական տարրեր։ 2010 թ. վեպը արժանացել է Գերմանական գրական մրցանակի[5]։ Առաջին անգամ էր, որ Գերմանական գրական մրցանակը շնորհվում էր շվեյցարացի հեղինակի։ Աբոնին նույն թվականին արժանացավ նաև Շվեյցարական գրական մրցանակի[6]։

Աբոնի Նադյը՝ հայերենով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականին լույս տեսած «Աղավնիները թռչում են» վեպը «Զանգակ» հրատարակչությունը հրատարակել է 2016 թ․ Գայանե Գինոյանի թարգմանությամբ: Փետրվարի 16–ին Գերմաներենի ուսուցման կենտրոնում այն ներկայացվեց ընթերցողին: Վեպը պատմում է Կոչիշ ընտանիքի մասին, որը Հարավսլավիայում հունգարական փոքրամասնություն է կազմում և հետագայում արտագաղթում է Ցյուրիխ: Իրենց օրինակելի վարքի և աշխատասիրության շնորհիվ նրանք քաղաքացիություն են ստանում և բավականին եկամտաբեր սրճարան աշխատեցնում: Ընտանիքի դուստրերը՝ Իլդիկոն և Նոմին, մեծանում են երկու մշակույթների միջև, հրապուրվում մեկ Վոյվոդինայում կորցրած հայրենիքով, մեկ շվեյցարական հասարակության մաս կազմելու ցանկությամբ: Երկար ժամանակ է անցնում, մինչև Իլդիկոն հասկանում է, որ շվեյցարական անվրդով, իդեալական կյանքի հետևում պարզորոշ թշնամանք կա օտարների հանդեպ: Մելինդա Նադյ Աբոնին գրավիչ և զգացմունքային կերպով պատմում է, թե ինչ դժվարությունների հետ է կապված ինտեգրումը:

«Աղավնիները թռչում են» վեպի կառուցվածքը և սյուժեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպը բաղկացած է 14 գլխից, որոնցում իմաստային կապը և պատմվող դեպքերի ժամանակագրական հաջորդականությունը խախտված են։ Հեղինակը պատումը վարում է առաջին դեմքից և սյուժեն զարգացնում հիշողությունների վերապատման միջոցով։ Հիմնական գործողությունները տեղի են ունենում Շվեյցարիայում, երբ Հարավսլավիայի էթնիկական պատերազմը դեռ նոր էր սկսվում։ Վեպի առաջին գլուխը սկսվում է գլխավոր կերպարներից մեկի՝ Իլդիի մանկությունից մի դրվագով, որ նկարագրում է Կոչիշ ընտանիքի այցելությունը իրենց հարազատ գյուղաքաղաքում՝ Վոյվոդինայում ապրող բարեկամների տուն։ Իլդին և քույրը՝ Նոմին, որ մի քանի տարի առաջ լքել էին իրենց հարազատ տունը՝ 1970–ականների սկզբին Շվեյցարիա արտագաղթած ծնողներին միանալու համար, վերապրում են իրենց մանկությունը յուրօրինակ կարոտով և սիրով, ինչը ստեղծում է նոստալգիկ տրամադրություն` ուղեկցվելով վեպի ամբողջ ընթացքում։ Իլդին և Նոմին վերհիշում են վաղուց լքած հարազատ տունը, մասնակցում բարեկամներից մեկի՝ Նանդորի հարսանիքին և կարոտած զրույցներ վարում տատիկի՝ մամիկայի հետ։ Վեպը լի է նմանատիպ հետադարձ հայացքներով, որ պատմում են անհոգ մանկության ուրախ օրերից՝ կարծես օգնելով Իլդիին հաղթահարելու օտարության մեջ հարազատ տան և դեմքերի նկատմամբ կարոտի ծանր զգացողությունը։ Անցում կատարելով ավելի մոտ անցյալին՝ Իլդին պատմում է, թե ինչպես արտագաղթից շատ տարիներ անց՝ լվացքատուն, ապա փոքր սրճարան աշխատեցնելուց հետո՝ 1993 թ․, իր ընտանիքը վերջապես վարձակալում է համայնքի ամենահայտնի «Մոնդիալ» սրճարանը, որը նույն թվականի հունվարից սկսում են աշխատեցնել՝ փորձելով պահպանել նախկին տերերի վաստակած բարի համբավը։ Ծնողներին օգնելու համար սրճարանում աշխատանքի անցնելով՝ Իլդին ավելի մոտիկից է ուսումնասիրում շվեյցարական այդ փոքր քաղաքի առօրյան և բնակիչներին, դրանով իսկ փորձում հասկանալ օտարի մշակույթը և իր ու իր ընտանիքի հանդեպ տեղացիների տրամադրվածությունը։ Չնայած իրենց հունգարական ծագմանը՝ ընտանիքին դժվարությամբ է հաջողվում ինտգրվել օտար մշակույթին, քանի որ իրենք արտագաղթել էին Հարավսլավիայից, որն Արևմուտքում բավականին վատ համբավ էր վայելում։ Կոչիշների ընտանիքը հայտնվում է երկու մշակույթների խաչմերուկում՝ հետադեմ Հարավսլավիայի և արդիականացող Շվեյցարիայի, վարում էմիգրանտի կղզիացած և մերժված կյանք, առերեսվում դժվարությունների, որոնց բախվում էին բոլոր նրանք, ովքեր հայտնվել էին թե՛ արտագաղթողի, թե՛ փախստականի ծանր կարգավիճակում։ Իլդին ինքը, նոր մշակույթի հետ ձուլման հեռանկարով խաբված, վերջիվերջո հուսախաբ է լինում, երբ, ստիպված լինելով հանդուրժել տեղացիների նախապաշարված և վիրավորական վերաբերմունքը, հանգում է իր ընտանիքի թափած ջանքերի ապարդյունության գիտակցմանը, մինչդեռ իր հայրենիքում լքված հարազատները ծանր զրկանքներ են կրում Բալկանյան պատերազմի հորձանուտում։ Դառը նոստալգիայով և կարեկցող ռեալիզմով հագեցած «Աղավնիները թռչում են» վեպում Նադյ Աբոնին, քաջ ծանոթ լինելով արտագաղթով պայմանավորված դժվարություններին, ցույց է տալիս, թե որքան ցավ ու կորուստ են պարունակում նույնիսկ ամենահաջող էմիգրանտական պատմությունները։

Գրական գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Der Mann ohne Hals und Canal Grande, In: Renate Nagel, Regula Walser (Hrsg.), Sprung auf die Plattform, Nagel & Kimche, Ցյուրիխ, 1998 թ.:
  • Mensch über Mensch: Texte zu Bildern von Per Traasdahl, Kunstnetzwerk, Մյունխեն, 2001 թ.:
  • Im Schaufenster im Frühling, Ammann, Ցյուրիխ, 2004 թ.:
  • Tauben fliegen auf, Jung und Jung, Զալցբուրգ, 2010 թ.:
  • Աղավնիները թռչում են, «Զանգակ» հրատարակչություն, 2016 թ.:
  • Mond? Mond! Eine chorische Erzählung (բեմադր.՝ Լյուցեռնի թատրոն, 2006 թ.):

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ցյուրիխի մշակութային մրցանակ (Kulturelle Auszeichnung des Kantons Zürich), 1998 թ.։
  • «Աշխատանքային դրամաշնորհ» մշակույթի դաշնային գրասենյակի կողմից (Werkbeitrag des Bundesamtes für Kultur), 1998 թ.։
  • Marianne und Curt Dienemann հիմնադրամի աշխատանքային տարի (Werkjahr der Marianne und Curt Dienemann-Stiftung), 1998 թ․։
  • Անդամակցություն Բեռլինի գրական կոլոքվիում (Stipendium am Literarischen Colloquium Berlin), 2000 թ․։
  • Cassinelli-Vogel հիմնադրամի աշխատանքային դրամաշնորհ (Werkbeitrag der Cassinelli-Vogel-Stiftung), 2001 թ․։
  • Hermann-Ganz-ի մրցանակ (Hermann-Ganz-Preis), 2001 թ.։
  • Ցյուրիխի ճանաչման պարգև (Anerkennungsgabe der Stadt Zürich), 2004 թ.։
  • «Գրականության աշխատանքային տարին Ցյուրիխում» (Literatur-Werkjahr der Stadt Zürich), 2010 թ.։
  • Շվեյցարական մշակութային հիմնադրամի դրամաշնորհ (Werkbeitrag der Schweizer Kulturstiftung Pro Helvetia), 2006 թ․։
  • Գերմանական գրական մրցանակ (Deutscher Buchpreis), 2010 թ.։
  • Շվեյցարական գրական մրցանակ (Schweizer Buchpreis), 2010 թ.։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Discogs — 2000.
  2. LIBRIS — 2018.
  3. Thomas Andre (5. Oktober 2010.)։ «Melinda Nadj Abonji: Ankommen in der Sprache»։ Hamburger Abendblatt 
  4. «Überraschung in Frankfurt – Melinda Nadj Abonji erhält Deutschen Buchpreis.»։ Süddeutsche Zeitung։ 5. Oktober 2010. 
  5. «Überraschung in Frankfurt – Melinda Nadj Abonji erhält Deutschen Buchpreis.»։ Süddeutsche Zeitung։ 5. Oktober 2010. 
  6. ««Herausragendes literarisches Werk» – Schweizer Buchpreis an Melinda Nadj Abonji»։ Würdigung in der Neuen Zürcher Zeitung։ 14. November 2010.