Մարիետա դե Վեյնտեմիլյա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարիետա դե Վեյնտեմիլյա
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 8, 1855(1855-09-08)
ԾննդավայրԳուայակիլ, Էկվադոր
Մահացել էմարտի 11, 1907(1907-03-11) (51 տարեկան)
Մահվան վայրԿիտո, Էկվադոր
Քաղաքացիություն Էկվադոր
Մասնագիտությունգրող
 Marieta de Veintimilla Վիքիպահեստում

Մարիետա դե Վեինտեմիլիա Մարկոնի (իսպ.՝ Marieta de Veintimilla Marconi, սեպտեմբերի 8, 1855(1855-09-08), Գուայակիլ, Էկվադոր - մարտի 11, 1907(1907-03-11), Կիտո, Էկվադոր), Էկվադորցի գրող, ֆեմինիստ և քաղաքական գործիչ։ Կատարել է Էկվադորի առաջին տիկնոջ դերը իր չամուսնացած հորեղբոր՝ Իգնասիո դե Վեյնտեմիլյայի նախագահության ժամանակ` 1876-1883 թվականներին[1]։

Կատարելով երկրի առաջին տիկնոջ դերը՝ Մարիետա դե Վեյնտեմիլյան զգալիորեն փոխել է հագնվելու ձևն ու սոցիալական վերաբերմունքը հասարակության մեջ կնոջ դերի վերաբերյալ։ Նրա շնորհիվ Էկվադորի հասարակության վերին շերտերի կանայք դեն են նետել այն ժամանակ կրած սև հագուստը և ընդունել են վառ գույներով հագնվելու եվրոպական նորաձևությունը[2]։ Վեյնտեմիլյան նպաստել է նաև կանանց տեղաշարժի ազատությանը։ Նախկինում նրանք փողոցներով չեն քայլել առանց տղամարդ խնամակալների ուղեկցության։ Վեյնտեմիլյան, որպես առաջին տիկին, շրջել է քաղաքում միայնակ կամ ընկերուհու ուղեկցությամբ՝ դրանով իսկ դառնալով ընդունելի վարքի օրինակ բոլոր մյուս կանանց համար։ 1882 թվականին նրա հորեղբայրը բացակայել է մայրաքաղաք Կիտոյից՝ գտնվելով երկրի մեկ այլ հատվածում։ Այդ ժամանակ սկսվել է քաղաքացիական պատերազմը և նրա բացակայության ընթացքում Մարիետան վերահսկողության տակ է առել մայրաքաղաքը, կառավարությունը և նրա զինված ուժերը՝ ստանձնելով Կիտոյի պաշտպանության հրամանատարությունը, երբ 1883 թվականին այն ենթարկվել է ապստամբների հարձակմանը[3]։ Նա ստացել է Հեներալիտա մականունը։ Վայնտեմիլյան դարձել է Էկվադորի պատմության մեջ առաջին կինը, ով տիրապետել է նման մակարդակի իշխանության։ Պարտությունից հետո նա բերման է ենթարկվել և բանտարկվել։ 1884 թվականին նա ազատ է արձակվել և աքսորվել[1]։

1898 թվականին Էկվադոր վերադառնալուց հետո Վեյնտեմիլյան դարձել է Էկվադորում նոր ձևավորվող կանանց շարժման առաջատար դեմքը և որպես գրող հանդես է եկել ֆեմինիստական ելույթներով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 "PÉREZ TERÁN, Diego. «La intocada Marieta de Veintimilla». Ecuatimes". Արխիվացված from the original on 2018 թ․ հուլիսի 5. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 8.
  2. "PÉREZ PIMENTEL, Rodolfo. «Marieta de Veintimilla Marconi». Diccionario biográfico del Ecuador". Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հունվարի 8. Retrieved 2018 թ․ ապրիլի 8.
  3. Enciclopedia del Ecuador. Grupo Editorial Océano, 1999. Madrid, España. Marieta de Veintimilla, pp. 771.