Մարիա Լավո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարիա Լավո
Marie Catherine Laveau
MarieLaveau (Frank Schneider).png
Ծնվել էսեպտեմբերի 10, 1794(1794-09-10) (225 տարեկան)
ԾննդավայրՆոր Օռլեան, Լուիզիանա, ԱՄՆ
Մահացել էհունիսի 16, 1881(1881-06-16)
Մահվան վայրՆոր Օռլեան, Լուիզիանա, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
ԿրոնՎուդու
Մասնագիտությունoccultist
ԱմուսինԺակ (ամուսնություն՝ 1819-1820)
ԵրեխաներՄարիա Լավո II (1827-1895)
Marie Laveau Վիքիպահեստում

Մարիա Լավո (անգլ.՝ Marie Catherine Laveau, սեպտեմբերի 10, 1801(1801-09-10)[3], Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ - հունիսի 15, 1881(1881-06-15)[1][2], Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ)[4], 19-րդ դարում Նոր Օռլեանի լուիզիանական վուդուի գլխավոր քրմուհի («մամբո») և իր ժամանակի քաղաքի ամենաազդեցիկ բնակիչներից մեկը։ Դեռ կյանքի օրոք կոչվել է «Վուդուի թագուհի», իսկ հետագայում դարձել բազմաթիվ հեքիաթների և դիցաբանական լեգենդների հերոսուհի: Նրա դուստրը՝ Մարի Լավո II-ը (անգլ.՝ Marie Laveau II), նույնպես դավանել է վուդու[5]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենթադրվում է, որ Մարիա Լավոն ծնվել է Նոր Օռլեանում 1794 թվականին, սպիտակամորթ ագարակատիրոջ և ազատ կրեոլուհու ընտանիքում: Այլ տվյալներով՝ նա ծնվել է 1801 թվականի սեպտեմբերի 10-ին[6]: 1819 թվականին նա ամուսնացել է Ժակ (այլ տվյալներով՝ Սանտյագո) Պերիսի հետ, ով ներգաղթել էր Լուիզիանա 1809 թվականին՝ Հայիթիի հեղափոխության հաղթանակից հինգ տարի անց։ Պահպանվել է նրանց ամուսնության վկայականը:

1820 թվականին Ժակը մահացել է չբացահայտված հանգամանքներում, և Մարիան սկսել է աշխատել որպես վարսահարդար, ով սպասարկում էր հարուտ հաճախորդներին: Նա ունեցել է սիրեկան Քրիստոֆ անունով, որի հետ ապրել է մինչև նրա կյանքի ավարտը՝ 1835 թվականը, և որից էլ, ինչպես հայտնում է լեգենդը, ունեցել է տասնհինգ երեխա, այդ թվում նաև Մարիա Լավո կրտսերին։ Վերջինս ծնվել է 1827 թվականին:

Մարիա Լավոն համարվում է լուիզիանական վուդուի հիմնադիրներից մեկը, որը քաղաքի ընտրախավի հետ կապերի շնորհիվ ապահովել է իրեն անհրաժեշտ ծանոթություններ և հովանավորնե`ր ի դեմս հարուստ ու ազդեցիկ մարդկանց: Տեղի քրիստոնեական հոգևորականությունը ատել է նրան և մի քանի անգամ փորձել նրան դատի տալ, սակայն վերնախավի հետ ունեցած կապերի շնորհիվ, փրկվել է: Իր համար առաջնային նպատակ ունենալով սպիտակամորթ բնակչության շրջանում փոխել պատկերացումները վուդուի՝ որպես «սատանային պաշտանմունքի» մասին, Մարիան ավելացրել է որոշ քրիստոնեական խորհրդանշաններ, որպեսզի փորձի համոզել անբարյացակամ մարդկանց, թե վուդուն կապ ունի քրիստոնեության հետ: Համոզելու տաղանդի շնորհիվ` նա այս կամ այն աստիճանով վուդուի հավատքի նկատմամբ բարյացակամ վերաբերմունք է ապահովել Նոր Օռլեանի հարուստ կրեոլների մոտ, որոնք հաճախ ներկա էին լինում նրա կատարած ծեսերի, այդ թվում նաև վուդուի գլխավոր լոա Դամբալային պաշտելու ընթացքում: Այնուամենայնիվ, չկան վստահելի աղբյուրներ, որոնք լույս կսփռեին նրա կյանքից առաձին մանրանրամասների վրա, բայց դրա փոխարեն կան մեծ թվով լեգենդներ: Նրանցում մասնավորապես ասվում է, որ Լավոն տիրապետում էր գուշակության և հիվանդությունների բուժման կախարդական ունակությունների, ունեցել է մի շարք իրազեկիչներ, որպեսզի տեղյակ լինի քաղաքի իրադարձություններին, և նույնիսկ ունեցել հասարակաց տուն:

Մահացել է 1881 թվականի հունիսի 15-ին, մոտավորապես 87 տարեկան հասակում և թաղված է Սենթ Լուիսի գերեզմանոցում: Նրա դուստրը՝ Մարիա Լավո կրտսերը (մահացել է մոտավորապես 1895 թվականին), նույնպես դավանել է վուդու և մոր մահից հետո փաստացի դարձել նրա ժառանգորդը, ինչի պատճառով երբեմն դժվար է եղել հաստատել, թե այս կամ այն լեգենդում որ Մարիա Լավոյի մասին է գնում խոսքը:

Կերպարը մասսայական մշակությում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1971 թվականին Redbone խումբը թողարկել է Մարի Լավոյին նվիրված երգ՝ «The Witch Queen of New Orleans»:
  • Հիշատակվում է 2001 թվականին Նիլ Գեյմանի գրած «Ամերիկյան աստվածներ» գրքում:
  • Հիշատակվում է Ալեքսիս Աբիգաելի «Ողջ-ողջ թաղված Ջուլիա Լեգարը» գրքում:
  • Հիշատակվում է Ջանին Ֆրոսթի «Գիշերային որսորդուհի» գրքում:
  • 2013 թվականին Канцлер Ги & Брэган Д’Эрт-ը թողարկել է նոր երգ, նվիրված Մարիա Լավոյին «Mary La Vou» անվանումով:
  • 2013 թվականին թողարկվել է ամերիկյան սարսափ-թրիլլերի երրորդ եթերաշրջանը «Ամերիկյան սարսափ պատմություն: Կախարդների գիշերաժողով» անվանումով, որի գլխավոր հերոսուհիներից մեկը Մարիա Լավոն է, որի դերը կատարել է Անժելա Բասեթը[7]:
  • 2016 թվականին «Volbeat» խումբը թողարկել է «Seal The Deal & Let's Boogie» ալբոմը, որի երկրորդ երգը կոչվում է «Marie Laveau»:
  • Հիշատակվում է «Շելդոնի մանկությունը» հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանի յոթերորդ սերիայում:
  • Հիշատակվում է «Սաբրինա՝ փոքրիկ կախարդուհի» պատմության վերաթողարկման վեցերորդ եթերաշրջանի առաջին սերիայում՝ «Սաբրինայի հոգի սարսռացնող արկածները», երբ կախարդների ուժերով անցկացվում է էկզորցիզմի արարողություն: Մարիա Լավոյին կանչում են օգնության որպես մահացած ամենաուժեղ կախարդներից մեկը՝ հանրաճանաչ և հայտնի մի շարք այլ կախարդների հետ միասին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://books.google.fr/books?id=R4KXWIdbqToC
  2. 2,0 2,1 ՔԿԱԳ
  3. African American Lives — 2006.
  4. «CONJURE UP THE SPIRITS OF NEW ORLEANS.» The Toronto Star. (October 28, 2000 , Saturday, Edition 1): 1479 words. LexisNexis Academic. Web. Date Accessed: 2015/02/12.
  5. «Haitian Immigration: 18th & 19th Centuries», In Motion: African American Migration Experience, New York Public Library, http://www.inmotionaame.org/migrations/topic.cfm?migration=5&topic=3, վերցված է 7 May 2008 .
  6. http://www.voodoomuseum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=15 Արխիվացված է Մարտ 11, 2015 Wayback Machine-ի միջոցով: Louisiana Voodoo Museum
  7. «FX's John Landgraf on 'American Horror Story: Coven:' 'It's really funny this year'»։ Վերցված է 22 January 2017 

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Long, Carolyn Morrow. A New Orleans Voudou Priestess: The Legend and Reality of Marie Laveau, Gainesville: University Press of Florida (2006), (ISBN 9780813029740):
  • Tallant, Robert. "Voodoo in New Orleans", The MacMillan Co. (1946), (978-0882893365):
  • Ward, Martha. Voodoo Queen: The Spirited Lives of Marie Laveau, Oxford: University of Mississippi Press (2004) (ISBN 1578066298):
  • Long, Carolyn Morrow "The Tomb of Marie Laveau" Left Hand Press (2016) (9780692766866):