Մակբայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Մակբայն իբրև խոսքի մաս բնութագրվում է նրանով, որ ցույց է տալիս գործողության հատկանիշ և հատկանիշի հատկանիշ։

Այն չթեքվող խոսքի մաս է (մասնակի բացառություններով) և նախադասության մեջ հիմնականում հանդես է գալիս պարագայի շարահյուսական պաշտոնով. երբեմն էլ կարող է լինել նաև որոշիչ և հանդես գալ փոխանվանական կիրառություններով։ Ածականներից կազմված մակբայը անվանվում է ածականակազմ մակբայ[1]:

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անհայտական մակբայը մակբայի տեսակ է, որն արտահայտում է քանակի, չափի, ժամանակի ընդհանուր իմաստ՝ հանապազ, միշտ, ցանկ, յաւերժ, բազում անգամ, շատ անգամ, քանիցս անգամ, որչափ, որքան, այսքան, այսչափ, շատ, փոքր ինչ, սակաւ մի բառերը[1]։

ՏԵՂԻ ՄԱԿԲԱՅ - ցույց է տալիս գործողության կատարման տեղը։ Պատասխանում է ու՞ր, որտե՞ղ, որտեղի՞ց հարցերին։ Օր.` Նժույգի դեմ դիմաց ոստոստում էր մտրուկը։

ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՄԱԿԲԱՅ - ցույց է տալիս գործողության կատարման ժամանակը։ Պատասխանում է ե՞րբ, երբվանի՞ց հարցերին։ Կան նաև հարաբերական դերանուններ, որոնք ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամանակը առանց դրանք անվանելու` երբ, երևէ, երբևիցե։ Օր.` Նրանք գիշեր-ցերեկ աշխատում էին առաջադրանքը լիովին կատարելու համար։

ՁևԻ ՄԱԿԲԱՅ - ցույց է տալիս գործողության կատարման ձևը։ Պատասխանում է ինչպե՞ս հարցին։ Կան հարաբերական դերանուններ` (այսպես,այնպես,այդպես, նույնպես,ինչպես), որոնք ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը առանց մատնանշելու։ Կազմվում են` աբար,ապես,որեն,ովին,ովի,ակի մակբայակերտ ածանցների օգնությամբ։ Օր.`Մեղմաբար փչում էր աշնան սառը քամին։

ՉԱՓ ՈՒ ՔԱՆԱԿԻ ՄԱԿԲԱՅ - ցույց է տալիս գործողության կատարման չափն ու քանակը։ Պատասխանում է ինչքա՞ն,որքա՞ն,ի՞նչ չափ,ո՞ր չափ հարցերին։ Կան հարաբերական դերանուններ` այսքան,այնքան,այդքան,նույնքան,այսչափ, այնչափ,այդչափ,նույնչափ,ինչքա՞ն,որքա՞ն,որչա՞փ։ Օր.` Նրանք ձայնը քիչ-քիչ մարեց։

ԸՆԴՀԱՆՐԱԿԱՆ ՄԱԿԲԱՅ - կան մակբայներ,որոնք հանդես են գալիս բայի մեկից ավելի մակբայի տեսակներով,նաև այլ խոսքի մասերով։ Օր.` անընդհատ,անմիջապես,արտաքուս, իսկույն,հաճախ,հաճախակի և այլն։

Ազգական մակբայ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգական մակբայերը ազգային կամ որևէ ուղղություն, դավանանքի պատկանելություն հատկանիշ բովանդակող մակբայերն են, օրինակ՝ հայերեն, հունարեն, հեթանոսաբար[1]։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Հ. Զ. Պետրոսյան, Ս. Ա. Գալստյան, Թ. Ա. Ղարագյուլյան, Լեզվաբանական բառարան (խմբ. Էդ. Բ. Աղայան), Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1975, էջ 2, 15։