Վերածնված Հայաստան (Երևան)

Վերածնված Հայաստան
Վերածնված Հայաստան
	; Վերածնված Հայաստան
	Ընդհանուր տեղեկություններ
Կարգավիճակ	ՀՀ պետական հուշարձան ID 1.3/10
Համայնք	Արաբկիր
Գտնվում է	Ազատության պողոտա, Կասկադ համալիրի վերևում
Շինության ձևը	օբելիսկ
Բարձրություն	65 մ
Նախագծի հեղինակ	Ջիմ Թորոսյան, Սարգիս Գուրզադյան, Ասլան Մխիթարյան
Ճարտարապետ(ներ)	Ջիմ Թորոսյան, Սարգիս Գուրզադյան, Ասլան Մխիթարյան
Հիմնադրում	1967
Նյութ	բազալտ
Շինարարության սկիզբ	1961
Շինարարության ավարտ	1967
Ներկա վիճակ	կանգուն ;

Վերածնված Հայաստան, նախկինում՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի հուշարձան, հուշարձան, որը գտնվում է Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում: Այն Կասկադ համալիրի ճարտարապետական դոմինանտն է և խորհրդանշում է հայ ազգի մշակութային և պատմական վերածնունդը: Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանը, Սարգիս Գուրզադյանը և Ասլան Մխիթարյանը:

Պատմություն

Հուշարձանի գաղափարը ծագել է 1960-ականների սկզբին՝ որպես Երևանի հյուսիսային առանցքի զարգացման լայնածավալ քաղաքաշինական նախագծի մի մաս: Ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանը, Սարգիս Գուրզադյանը և Ասլան Մխիթարյանը ձգտել են ստեղծել մի խորհրդանիշ, որը կարտացոլի ժամանակի ոգին և Հայաստանի ձեռքբերումները։

Հուշարձանի հիմքը դրվել է 1961 թվականի մայիսի 4-ին, իսկ բացումը տեղի է ունեցել 1967 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի կապակցությամբ, քանի որ Հայաստանն այդ ժամանակ Խորհրդային Միության մաս էր կազմում: Սակայն ԽՍՀՄ փլուզմամբ և Հայաստանի անկախության հռչակմամբ հուշարձանը ստացավ իր ի սկզբանե նախատեսված անվանումը՝ «Վերածնված Հայաստան»։

Ճարտարապետական նկարագրություն

65 մետրանոց վեր խոյացող օբելիսկի 50 մետրը քառանկյուն հիմքով սյան հիմնական ծավալն է, որը և ներկայացնում է 50-ամյակը խորհրդանշող թիվը։ Այն վերջնամասում ավարտվում է թեթևակի ընդգծված երեք կամարաձև ելուստներով։ Կոթողի այսպիսի ավարտը կիրառվել է դեռևս ուրարտական ժամանակաշրջանում և խորհրդանշել է արքայական թագը։ Հնում այսպիսի կոթողների վրա էին արվում բոլոր պետական արձանագրությունները։ Հայտնի օրինակներից են հայկական միացյալ պետության հիմնադիր Արտաշես Ա-ի սահմանաքարերը՝ արամեերեն արձանագրությամբ։ Հաջորդ 15 մ բարձրություն կազմող ոճավորված սոսին, որը մեծ մասամբ ընկալվում է որպես ցորենի հասկ, անցյալում պատմամշակութային նշանակություն է ունեցել և Կենաց ծառ է խորհրդանշել։ Հետաքրքիր է, որ հուշարձանի համաչափական համակարգը բազմաթիվ նմանություններ ունի հայ միջնադարյան ճարտարապետության մեջ հայտնի գավազան-սյուների հետ։ Հետագայում ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանը փոքր մասշտաբով սպիտակ քարից նման մի կոթող կառուցեց հուշարձանի մոտ տանող Կասկադ համալիրի աջակողմյան հարթակներից մեկի վրա։ Սյան նիստերի եզրերին ներգծված են 4 մ տրամագծով հավերժության նշաններ։ Դրանք, ավելի փոքր չափերով, հանդիպում են նաև վերևում՝ աշտարակաձև թևերի վրա։ Հուշարձանի վրա գրված են Եղիշե Չարենցի տողերը՝ «Բոլոր նրանց, ում որ հոգին վառվում է վառ», իսկ հյուսիսային կողմի վրա այբբենական թվարկման համակարգով փորագրված է կառուցման տարեթիվը՝ «ՌՋԿԷ»։