Հղիություն (կենդանիներ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հղիություն (այլ կիրառումներ)
Հղի քած շուն

Հղիություն կենդանիների, էգի օրգանիզմում բեղմնավորված Ձվաբջիջից պտղի առաջացման և հետագա զարգացման ֆիզիոլոգիական պրոցես։ Հատուկ է միայն կենդանածին օրգանիզմներին և բնականոն պայմաններում ավարտվում է ծինով։ Կաթնասուն կենդանիների (բացառությամբ ձվածինների) Հղիությունը էականապես տարբերվում է որոշ կենդանածին ձկների (շնաձուկ, կատվաձուկ), սողունների (իժ, կենդանածին մողես են) համապատասխան վիճակից։ Կաթնասունների բեղմնավորված ձվաբջջի կամ զիգոտի զարգացումն սկսվում է ձվատար խողովակում, ապա անցնում է արգանդ, որոշ ժամանակ անց տեղի է ունենում ներպատվաստում (իմպլանտացիա), այսինքն՝ սաղմն ամրանում է արգանդի պատին։ Զարգացող սաղմի և մայրական օրգանիզմի միջև կապ է ստեղծվում ընկերքի միջոցով, և առաջանում են սաղմնային թերթիկները։ Հղի էգի արգանդը ծավալով մեծանում է 10-15 անգամ։ Տարբեր կենդանիների հղիությունը տևում է. մկներինը՝ մոտ 20 օր, ճագարինը՝ 29-33, շանը՝ 58-66, առյուծինը՝ 103-110, այծինը և ոչխարինը՝ 145-157, գորշ արջինը՝ մոտ 210, կովինը՝ 270-300, ձիունը՝ 320-355, փղինը՝ մինչև 660 են։ Սմբակավոր կենդանիների ձագերը ծնվում են լավ զարգացած և անմիջապես կարող են ինքնուրույն շարժվել։ Այդպիսի կենդանիների Հղիությունը ավելի երկարատև է, քան գիշատիչներինը, որոնց ձագերը ծնվում են կույր, առանց ատամների և մայրական խնամք են պահանջում։ Պարկավորների ձագերը ծնվում են թերզարգացած և զարգացումն ավարտում են մոր «պարկում»։ Հյան տևողությունը միևնույն տեսակի կենդանու մոտ կարող է փոփոխվել կախված տարվա եղանակից (ամռանը կարճ է, ձմռանն ավելի երկար), ձագի սեռից (էգ ձագերն ավելի շուտ են ծնվում), ձագերի քանակից։ Կաթնասունների տարբեր խմբեր մեկ ծինում ունենում են. գիշատիչները՝ 2-20, կրծողները՝ 2-10, սմբակավորները՝ 1-5, կնճիթավորները՝ 1 ձագ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 436 CC-BY-SA-icon-80x15.png