Կորեայի երաժշտություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Korean.Music-Parade-01.jpg

Կորեայի երաժշտությունը ի սկզբանե զարգացել է Չինաստանի ազդեցության տակ, ինչի արդյունքում ավանդական նվագարանների և երաժշտական ժանրերի միջև բազմաթիվ փոխառություններ կան[1]: 20-րդ դարի սկզբին Կորեայում հայտնվել է եվրոպական երաժշտություն ( կոր.՝ 양악?, յնակ), որը հակադրվում է ավանդական երաժշտությանը ( կոր.՝ 국악?, կուգակ)[2][3]: Կուգակը իր հերթին բաժանվում է «Հյանակ» (ըստ կորեական էության), «տանակ» և « աակ» (պալատական)[4]: Ժամանակակից Հարավային և Հյուսիսային Կորեայում ավանդական երաժշտությունը զարգանում է անհատականորեն[5][6][7]:

Shinee at the Love Palace Strides 02.jpg

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին երաժշտական գործիքներ ներխուժել են Կորեա Արևմտյան Չինաստանից և Կենտրոնական Ասիայից, երբ զուգահեռ ընթանում էր սեփական երաժշտական գործիքների գյուտը[8][9]:

Hanbok Arirang.jpg

Ակամմու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորեական երաժշտության նախակարապետը՝ նախապատմական «Ակամմու» ցեղերի ( կոր.՝ 악가무?, բառացի «երաժշտություն, երգ ու պար») երաժշտությունը զարգացել է կախարդական փորձերի, Երկնքի և Երկրի պաշտամունքային արարողությունների հետ սերտ կապերի մեջ[10]

Hyewon-Cheonggeum.sangryeon.jpg

[11]:

Միջնադարյան երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորեական երաժշտության զարգացման երկրորդ շրջանը Միջնադարն է (918-1910-ական թվականներ), երբ Չինաստանից Կորեա բերեցին պալատական երաժշտության ժանր յայուեն, որը վերածվել է տեղական «աակ»-ի[12][13]: Բացի այդ, այս շրջանում Կորեայում սկսել է զարգանալ ժողովրդական երաժշտությունը[14][15]:

Կորյո գերդաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կորյո զարգացրել է Միասնական Սիլլայի երաժշտական ​​ավանդույթը և ընդունել է չինական պալատական երաժշտության յայուե ժանրը, պահպանել և զարգացել է նաև Հյանակը և Տանակը[16]: Երաժշտություն գլխավորում էր երկու պալատական ինստիտուտներ. Տեակսո երաժշտական ​​բաժնը ( կոր.՝ 태 악서,太 樂 署) և Կվանհյոնբանը (կոր.՝ 관현 방, 管絃 房)[17]: Պալատական երաժշտությունը բաժանել է ծիսական, ծիսական և ժամանցի, ինչպես օրինակ հանդիսավոր երաժշտությունը ընդգրկում էր հյանակ և տանակ ժանրերի ստեղծագործություններ[18][19][20]:

Չոսոնի դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1392 թվականին իշխանությունը անցնում է Չոսոն դինաստիային[21]: Պալատական ինստիտուտներ Տեակսոն և Աակսոն շարունակում են գործունեությունը, հիմնադրվում են երեք այլ երաժշտական ​​վարչություններ, բայց 1457 թվականի բարեփոխումները, նվազեցնում են նրանց թիվը երկուսի՝ Չանակսո ( կոր.՝ 장악 서,掌樂 署) և Ակհատոկգամ (կոր.՝ 악학도감,樂 學 都 監), իսկ որոշ ժամանակ անց, նրանք միաձուլվում են Չանագվոնի մեջ ( անգլ.՝ 장악원,掌 樂 院)[22]:

Սեջոնգ Մեծի կառավարման տարիներին Կորեայում սկսել են արտադրել շատ տարբեր գործիքներ աակը կատարելու համար, այդ երաժշտությունը ավելի վաղ են սկսել կատարել. այդուհետև ամեն առավոտ թագավորի և պաշտոնյաների հանդիպման ժամաանկ և կոնֆուցիանական ծեսերի կատարման ընթացքում հնչել է աակը[23]: Սրա հետ մեկտեղ աակը կորցրել է իր չինական արմատները և սկսել զարգանալ ինքնուրույն[24]:

Հյանակ ժանրին պատկանող չոսոնյան երկու ստեղծագործությունները` Պոտհեպհյոնը (կոր.՝ 보태평, 保太平) և Չոնդեոպը (կոր.՝ 정대업, 定大業) հասել են մինչև մեր օրեր, և ամեն տարի այդ ստեղծագործությունները հնչում են Չոնմյո-չերաեկ[ko] տոնի ժամանակ[24]: Բացի դրանցից պահպանվել են նաև Յոնսան-հվեսան[ko], Մանդեյոպ, (կոր.՝ 만대엽, 慢大葉), Ёмиллак[en], շատ երգեր «Դրակոնների գովերգը, որոնք թռչում են երկնքում» գրքից և այլ ստեղծագործություններ[24]:

Չոնմյո-չերայեկ

Տանակ ժանրը ներկայացվում էր «սաակների» (պալատական պարերի համար նվագակցում, անհետացել են դինաստիայի կառավարման վերին տարիներին) և կորեականացված չինական ծիասական երաժշտության միջոցով[25]:


Ժամանակակից երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից շրջանը սկսում է մինչև Կորեայի նվաճումը Ճապոնիայի կողմից 1910 թվականին և բնութագրվում է Կորեա եվրոպական արվեստի ներթափանցմամբ. երաժշտություն, պար, թատրոն և այլն: Այս ընթացքում երաժշտությունը բաժանվում է «ավանդական» ( կոր.՝ 구각,國 樂?) և «ժամանակակից» ( կոր.՝ 양악, 洋 樂?) ձևերի:

Պալատական երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծիսական երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չոնմյո-չերյակ

Աակ, ծիսական երաժշտություն, որն ունի չինական ծագում և կատարվում է չինական գործիքների կրկնօրինակներով: Այս ժանրից պահպանվել են ընդամենը երկու ստեղծագործություն[26]: Ներկայումս աակը հազվադեպ է կատարվում, թեև կան պետության կողմից ֆինանսավորվող կազմակերպություններ ( «Կորեայի ավանդական կատարողական արվեստի ազգային կենտրոնը») (կոր.՝ 국립국악원), որոնք փորձում են պահպանել կորեկան երաժշտության հին տարատեսակները:

Կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտությունը[en] (կոր.՝ 문묘 제례악, 文廟祭禮樂, մունմյո-չերաեկ) Կորեայում հայտնվել է 1116 թվականին, ժամանակակից Հարավային Կորեայում այն կատարվում է գլխովոր կոնֆուցիանական տաճարումМунмё[en]: Կոնֆուցիանական երաժշտությունը կատարվում է հերթափոխով` երկու նվագախմբերով և ուղեկցվում է պարերով[27]:

Նախնիների սրբավայրում կատարվող երաժշտական ելույթը (կոր.՝ 종묘 제례악, 宗廟祭禮樂, չոնմյո-չերաեկ) կատարվում է մայիսին: Այդ ելույթը շատ ընդհանրություն ունի կոնֆուցիանական ծիսական երաժշտության հետ, մասնավորապես այն կատարվում է երկու նվագախմբերով, սակայն գործիքների կազմը տարբերվում է (ավելացել են փողային տեգիմ և տանպհիր ու հարվածային պանհյան գործիքները)[27]:

Զվարճացնող և ռազմական երաժշտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյանակին են պատկանում պալատական երաժշտության ստեղծագործությունների մեծ մասը, մասնավորապես շատ հին ու նհայտնի ստեղծագործություն «Սուջեչհոնը» (կոր.՝ 수제천, 壽齊天): Հիմնական թեման պատկանում է հոբոյի նմանություն ունեցող փհիրի և տեֆիմ գործիքներին, ինտերվալային համակարգը (ինչպես ամբողջ հյանակում) պենտատոնիկ է (դո, մի-բեմոլ, ֆա, սոլ, սի-բեմոլ)[28][26]: Սովորաբար հյանակում օգտագործվում է չորս մոդալություն, իսկ տիպիկ անսամբլը պարունակում է երկու փհիրի, լայնակի ֆլեյտա, հեգիմ, աջեն և չանգու[29]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Korean - Religion and Expressive Culture» 
  2. Don Michael Randel (2003). The Harvard Dictionary of Music. Harvard University Press. էջեր 273. ISBN 0674011635. 
  3. Tudor Daniel։ «Korea: The Impossible Country»։ Google ebooks։ Tuttle Publishing։ Վերցված է 9 July 2015 
  4. Royal Asiatic Society, Transactions of the Korea Branch of the Royal Asiatic Society, 48–51, pp. 7 
  5. 《三國史記》 〈雜紙〉 1
  6. Pratt Keith։ «Everlasting Flower: A History of Korea»։ Reaktion Books 
  7. Yi Pyŏng-ok։ «Korean folk dance»։ Korea Foundation։ Վերցված է 9 July 2015 
  8. Kim Hung-gyu։ «Understanding Korean Literature»։ Վերցված է 9 July 2015 
  9. Harich-Schneider Eta (1954)։ «The rhythmical Patterns in gagaku and bugaku. [Mit Illustr. u. Notenbeisp.]»։ Ethno-Musicologica (Netherlands) 3: 10 
  10. Yoon seoseok։ «Festive Occasions: The Customs in Korea»։ Google E-books։ Ewha Womans University Press։ Վերցված է 2015-07-09 
  11. Elisseeff Vadime։ «The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce»։ Berghahn Books, 1998։ Վերցված է 9 July 2015 
  12. Wiet Gaston (1975)։ «History of Mankind: The great medieval civilizations (2 v. in 4)»։ History of Mankind: Cultural and Scientific Development։ 2 Volumes in 4 (International Commission for a History of the Scientific and Cultural Development of Mankind): 763։ Վերցված է 9 July 2015 
  13. Elisseeff Vadime։ «The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce»։ Berghahn Books, 1998։ Վերցված է 9 July 2015 
  14. Randel Michael։ «The Harvard Dictionary of Music»։ Harvard University Press, 2003։ Վերցված է 9 July 2015 
  15. Tokita Alison, W. Hughes David։ «The Ashgate Research Companion to Japanese Music»։ Ashgate Publishing, 2008 
  16. Yoon, Seoseok (2008). Festive Occasions: The Customs in Korea. Seoul: Ewha Womans University Press. էջ 22. ISBN 8973007815. https://books.google.co.kr/books?id=VSIsb4qmoQcC&pg=PA22&dq=goryeo+music&hl=ko&sa=X&ei=H5CeVZylC8Kh0gTzrbaoBA&ved=0CDUQ6AEwAw#v=onepage&q=goryeo%20music&f=false։ Վերցված է 9 July 2015. 
  17. Orrick, Bob (2015). They Fought Valiantly for Their Country’s Survival: The Korean War 25 June 1950 - 27 July 1953 As Remembered by South Koreans Living in British Columbia. Xlibris Corporation. ISBN 1503536238. https://books.google.co.kr/books?id=-H53BgAAQBAJ&pg=PT254&dq=goryeo+jeongjae&hl=ko&sa=X&ei=ypOeVZfoPNH08QW70ZLgCA&ved=0CDoQ6AEwBA#v=onepage&q=goryeo%20jeongjae&f=false։ Վերցված է 9 July 2015. 
  18. Shin hyong-sik, 《A Brief History of Korea》, Vol. 1, Ewha Womans University Press, 2005. 8973006193 pp.74-75
  19. Jungeun Oh, 〈Fusion of Korean and Western Musical Styles in Haesik Lee’s Duremaji〉, School of Music, The University of Alabama, p.22
  20. Laurence Picken, 《Musica Asiatica》, CUP Archive, 1984. 0521278376 p.44
  21. Yoon seo-seok, 《Festive Occasions: The Customs in Korea》, Ewha Womans University Press, 2008. 8973007815 pp.24-25
  22. Kang, Jae-eun; Lee, Suzanne (2006). The Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism. Homa & Sekey Books. էջեր 245–246. ISBN 1931907374. https://books.google.co.kr/books?id=iB8R0oEH3kEC&pg=PA245&dq=seongjong+akhak&hl=ko&sa=X&ei=Bn6fVeYxy77SBJLttLAE&ved=0CCkQ6AEwAg#v=onepage&q=seongjong%20akhak&f=false։ Վերցված է 10 July 2015. 
  23. Song, 2000, մեկնաբանություն՝ Chapter 1, էջ` 23—24
  24. 24,0 24,1 24,2 Song, 2000, մեկնաբանություն՝ Chapter 1, էջ` 24
  25. Song, 2000, մեկնաբանություն՝ Chapter 1, էջ` 25—26
  26. 26,0 26,1 Garland, 2013, էջ` 1203
  27. 27,0 27,1 Song, 2000, մեկնաբանություն՝ Chapter 2, էջ` 41
  28. Song, 2000, մեկնաբանություն՝ Chapter 2, էջ` 42
  29. Ancient Arts, 1970, էջ` 213

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Song Bang-song. Korean Music. — Jimoondang Publishing Company, 2000. — ISBN 89-88095-13-8.
  • The Concise Garland Encyclopedia of World Music. — Taylor& Francis, 2013. — ISBN 9781136095948.
  • The Ancient Arts of Korea. — Ministry of Culture and Information, 1970.
  • Yi Hye-Gu, Provine R.C. Essays on Traditional Korean Music. — Royal Asiatic Society, Korea Branch, 1981.
  • Gagok, lyric song cycles accompanied by an orchestra (англ.). ЮНЕСКО (2010)
  • Kim Hŭng-gyu, Fouser R. Understanding Korean Literature. — M.E. Sharpe, 1997. — (An Eastgate book). — ISBN 9781563247736.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]