Կենտրոնական հետախուզական վարչություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Կենտրոնական հետախուզական վարչություն
Seal of the Central Intelligence Agency.svg
Տեսակ հատուկ ծառայություն և ԱՄՆ-ի կառավարության անկախ գործակալություն և կորպորացիա
Երկիր ԱՄՆ
Հապավում CIA
(ԿՀՎ)
Կարգախոս «Ազգի աշխատանք։ Հետախուզության կենտրոն»
Ոչ պաշտոնական՝ «Եվ ճշմարտությունը կճանաչեք. և ճշմարտությունը կազատե ձեզ» (Հովհաննես 8:32)[1]
Նախորդող Ռազմավարական ծառայությունների հիմնարկ[2]
Հիմնադրված Սեպտեմբերի 18, 1947
Շտաբակայան Ջ. Բուշի անվան հետախուզական կենտրոն
Տեղագրություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լենգլի, Վիրջինիա, ԱՄՆ
Տնօրեն Ջոն Օ. Բրենան
Փոխտնօրեն Դեյվիդ Ս. Քոհեն
Վերադաս կազմակերպություն Չկա
Անձնակազմ 21 575
Կամավորներ 15 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Հիմնասիր Դուայթ Էյզենհաուեր, William J. Donovan, Allen Welsh Dulles և Հարի Թրումեն
Կայք cia.gov
Կոորդինատներ: 38°57′8″ հս․ լ. 77°8′42″ ամ. ե. / 38.95222° հս․. լ. 77.14500° ավ. ե. / 38.95222; 77.14500
Central Intelligence Agency Վիքիպահեստում

Կենտրոնական հետախուզական վարչություն, ԿՀՎ (անգլ.՝ Central Intelligence Agency, CIA), ԱՄՆ դաշնային կառավարության արտասահմանյան հետախուզության կենտրոնական ծառայություն։ Կոչված է ողջ աշխարհում ազգային անվտանգության տեղեկատվության հավաքման, մշակման և վերլուծության համար։ Որպես ԱՄՆ հետախուզական համայնքի (IC) անդամ, հաշվետու է Ազգային հետախուզության տնօրենին, ինչպես նաև մասնագիտացված է ԱՄՆ նախագահի և կառավարության համար հետախուզական ծառայություններ մատուցելու մեջ։

Ստեղծվել է 1947 թվականին՝ Ալեն Դալասի կողմից։ ԿՀՎ-ի միջուկն են կազմում 5 վարչությունները՝ թվային նորարարության, վերլուծության, օպերատիվ (հետախուզական միջոցառումների նախապատրաստում), գիտատեխնիկական (ռադիոալիքակալում, օդային և տիեզերական հետախուզություն և այլն) և օժանդակության։ ԿՀՎ տնօրենը նշանակում է նախագահի, և հաստատվում սենատի կողմից։ Գրասենյակը գտնվում է Լենգլի բնակավայրում (Վիրջինիա նահանգ

Գործունեության ողջ ընթացքում ԿՀՎ-ն հաճախ է հայտնվել քննադատությունների կիզակետում։ ԿՀՎ-ի նախաձեռնությամբ տարիների ընթացքում կատարվել են փորձարկումներ մարդկանց վրա, արտահերթ արտահանձնումներ, ֆիզիկական բռնությամբ կիրառվել հարցաքննություններ, կազմակերպվել թիրախային սպանություններ, մահափորձեր, ինչպես նաև ֆինանսավորվել և մարզվել են զինյալների խմբեր, որոնք ավելի ուշ վերածվել են դասալիքների[4][5][6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «CIA Observes 50th Anniversary of Original Headquarters Building Cornerstone Laying – Central Intelligence Agency»։ Central Intelligence Agency։ Վերցված է սեպտեմբերի 18, 2012 
  2. «History of the CIA, CIA official Web site»։ Cia.gov։ Վերցված է մարտի 28, 2014 (անգլ.)
  3. Gellman Barton, Greg Miller (օգոստոսի 29, 2013)։ «U.S. spy network's successes, failures and objectives detailed in 'black budget' summary»։ The Washington Post։ Վերցված է օգոստոսի 29, 2013 (անգլ.)
  4. Resolution 1507 (2006). Alleged secret detentions and unlawful inter-state transfers of detainees involving Council of Europe member states(անգլ.)
  5. DeYoung Karen, Walter Pincus (հունիս 22, 2007)։ «CIA to Air Decades of Its Dirty Laundry»։ Washington Post։ Վերցված է հունիսի 22, 2007 (անգլ.)
  6. Priest, Dana (նոյեմբերի 2, 2005), CIA Holds Terror Suspects in Secret Prisons, Washington Post, http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/01/AR2005110101644.html, վերցված է փետրվարի 19, 2007 (անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 379 CC-BY-SA-icon-80x15.png