Կենտրոնական հետախուզական վարչություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Կենտրոնական հետախուզական վարչություն
Seal of the Central Intelligence Agency.svg
Տեսակ հատուկ ծառայություն և ԱՄՆ-ի կառավարության անկախ գործակալություն և կորպորացիա
Երկիր ԱՄՆ
Հապավում CIA
(ԿՀՎ)
Կարգախոս «Ազգի աշխատանք։ Հետախուզության կենտրոն»
Ոչ պաշտոնական՝ «Եվ ճշմարտությունը կճանաչեք. և ճշմարտությունը կազատե ձեզ» (Հովհաննես 8:32)[1]
Նախորդող Ռազմավարական ծառայությունների հիմնարկ[2]
Հիմնադրված Սեպտեմբերի 18, 1947
Շտաբակայան Ջ. Բուշի անվան հետախուզական կենտրոն
Տեղագրություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լենգլի, Վիրջինիա, ԱՄՆ
Կոորդինատներ Կոորդինատներ: 38°57′8″ հս․ լ. 77°8′42″ ամ. ե. / 38.95222° հս․. լ. 77.14500° ավ. ե. / 38.95222; 77.14500
Տնօրեն Ջոն Օ. Բրենան
Փոխտնօրեն Դեյվիդ Ս. Քոհեն
Վերադաս կազմակերպություն Չկա
Անձնակազմ 21 575
Կամավորներ 15 միլիարդ ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Հիմնասիր Դուայթ Էյզենհաուեր, William J. Donovan, Allen Welsh Dulles և Հարի Թրումեն
Կայք cia.gov
Central Intelligence Agency Վիքիպահեստում

Կենտրոնական հետախուզական վարչություն, ԿՀՎ (անգլ.՝ Central Intelligence Agency, CIA), ԱՄՆ դաշնային կառավարության արտասահմանյան հետախուզության կենտրոնական ծառայություն։ Կոչված է ողջ աշխարհում ազգային անվտանգության տեղեկատվության հավաքման, մշակման և վերլուծության համար։ Որպես ԱՄՆ հետախուզական համայնքի (IC) անդամ, հաշվետու է Ազգային հետախուզության տնօրենին, ինչպես նաև մասնագիտացված է ԱՄՆ նախագահի և կառավարության համար հետախուզական ծառայություններ մատուցելու մեջ։

Ստեղծվել է 1947 թվականին՝ Ալեն Դալասի կողմից։ ԿՀՎ-ի միջուկն են կազմում 5 վարչությունները՝ թվային նորարարության, վերլուծության, օպերատիվ (հետախուզական միջոցառումների նախապատրաստում), գիտատեխնիկական (ռադիոալիքակալում, օդային և տիեզերական հետախուզություն և այլն) և օժանդակության։ ԿՀՎ տնօրենը նշանակում է նախագահի, և հաստատվում սենատի կողմից։ Գրասենյակը գտնվում է Լենգլի բնակավայրում (Վիրջինիա նահանգ

Գործունեության ողջ ընթացքում ԿՀՎ-ն հաճախ է հայտնվել քննադատությունների կիզակետում։ ԿՀՎ-ի նախաձեռնությամբ տարիների ընթացքում կատարվել են փորձարկումներ մարդկանց վրա, արտահերթ արտահանձնումներ, ֆիզիկական բռնությամբ կիրառվել հարցաքննություններ, կազմակերպվել թիրախային սպանություններ, մահափորձեր, ինչպես նաև ֆինանսավորվել և մարզվել են զինյալների խմբեր, որոնք ավելի ուշ վերածվել են դասալիքների[4][5][6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «CIA Observes 50th Anniversary of Original Headquarters Building Cornerstone Laying – Central Intelligence Agency»։ Central Intelligence Agency։ Վերցված է սեպտեմբերի 18, 2012 
  2. «History of the CIA, CIA official Web site»։ Cia.gov։ Վերցված է մարտի 28, 2014 (անգլ.)
  3. Gellman Barton, Greg Miller (օգոստոսի 29, 2013)։ «U.S. spy network's successes, failures and objectives detailed in 'black budget' summary»։ The Washington Post։ Վերցված է օգոստոսի 29, 2013 (անգլ.)
  4. Resolution 1507 (2006). Alleged secret detentions and unlawful inter-state transfers of detainees involving Council of Europe member states(անգլ.)
  5. DeYoung Karen, Walter Pincus (հունիս 22, 2007)։ «CIA to Air Decades of Its Dirty Laundry»։ Washington Post։ Վերցված է հունիսի 22, 2007 (անգլ.)
  6. Priest, Dana (նոյեմբերի 2, 2005), CIA Holds Terror Suspects in Secret Prisons, Washington Post, http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/01/AR2005110101644.html, վերցված է փետրվարի 19, 2007 (անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 379 CC-BY-SA-icon-80x15.png