Կաքավկրկուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կաքավկրկուտ
Nawrot czerwonoblekitny Lithospermum purpurocaeruceum.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Ընտանիք Գաղտրիկազգիներ (Boraginaceae)
Տրիբա Lithospermeae
Ցեղ Կաքավկրկուտ (Lithospermum)
L., 1753

Կաքավկրկուտ (լատ.՝ Lithospermum), քարասերմիկ, մարգարտախոտ, ղուլպ, գաղտրիկազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունն ուղղաձիգ է, ճյուղավորվող, բարձրանում է՝ մինչև 10-100 սմ։ Տերևները նստադիր են, երկարավուն-գծաձև կամ նեղ նշտարաձև՝ պատված կոշտ կամ փափուկ մազիկներով։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման ոլորք է, ծաղիկները՝ սպիտակ, դեղին կամ մանուշակագույն։ Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։ Պտուղը քառընկուզիկ է։

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերի մինչև միջին լեռն, գոտիները։ Աճում է անտառներում, թփուտներում, բաց վայրերում, աղբոտում այգիները, հացաբույսերի ցանքերը, (օրինակ՝ դաշտային Կաքավկրկուտ) և այլն։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ տեսակներ պարունակում են ալկալոիդներ, վիտամին C, կարմիր գունակ, ճարպայուղ։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես միզամուղ, ցավազրկող միջոց։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է մոտ 100, ՀՀ-ում՝ 4 տեսակ՝

  • Կաքավկրկուտ մանուշակագույն (L. purpuro-caeruleum),
  • Կաքավկրկուտ դեղատու (L. officinale),
  • Կաքավկրկուտ բարակածաղիկ (L. tenuiflorum)
  • Կաքավկրկուտ դաշտային (L. arvense

Համաձայն տեսակների բազայի տվյալների, հաշվում են 50-ից[1] 60 տեսակ[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]