Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր
ադրբ.՝ خورشیدبانو ناتوان
Khurshidbanu Natavan.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 6, 1832(1832-08-06)
ԾննդավայրՇուշի
Վախճանվել է1897
Վախճանի վայրՇուշի, Ելիսավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Գրական անունХан гызы
Մասնագիտությունբանաստեղծուհի
Լեզուադրբեջաներեն և ռուսերեն
ԱզգությունԱդրբեջան Ադրբեջան
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Khurshidbanu Natavan Վիքիպահեստում

Խուրշիտբանու Նաթավան Ջավանշիր (ադրբ.՝  Xurşidbanu Natavan xanım Cavanşir,1832, Շուշի - 1897, Շուշի), 19-րդ դարի ադրբեջանական նշանավոր բանաստեղծուհի, Ղարաբաղի խան Մեհդիկուլու խան Ջավանշիրի դուստր, Իբրահիմխալիլ խանի թոռնուհի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուրշիդբանու Նաթավանը ծնվել է 1832 թվականի օգոստոսի 15-ին Շուշիում: Խուրշուդբանուն ընտանիքի միակ զավակն էր: Նա նաև հայտնի է որպես «Խան գիզի (Խանի դուստրը)»: Նա սկսեց սովորել ժամանակի գիտնականներից և արհեստավորներից: Խուրշիդբանու Նաթավանը սովորել է արաբերեն և պարսկերեն: Նատավանի հայացքների և գեղարվեստական ճաշակի ձևավորումը մեծ դեր է խաղացել հայտնի անձանց, ինչպիսիք են `Քասիմ բեկ Զաքիրը, Միրզա Ջամալ Ջավանշիր-Ղարաբաղը, Միրզա Ադիգոզալ բեյ Կարաբաղը, Ահմեդ Բեյ Ջավանշիրը: Ըստ պատմաբանների, այդ ժամանակոմ արտաքին և ներքին իրավիճակը լրջորեն սրվում է: Խուրշուդբանուն ամուսնացել է Խասայ Խան Ուսմիևի հետ: 1850 թվականի աշնանը Խասայ բեկ եկավ Շուշի և ամուսնացավ Խուրշիդբանու Նաթավանի հետ: Նաթավանը ստիպված էր Թբիլիսի գնալ Հասան Բեգի հետ: Երիտասարդության տարիներին Խուրշուդբանուն ապրել է Թիֆլիսում: Նատավանը կարողացավ խոսել երեք լեզուներով: 1855 թվականին ծնվեց Խուրշուդբանուի որդին: Նրա որդու անունը Մեհիկուլուն էր: 1856 թվականին ծնվեց նրա դուստրը՝ Խանբիկեն[1]: Խուրշիդբանու Նաթավանը մեծ տաղանդավոր անձնավորություն էր: Նրա ստեղծագործությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ ադրբեջանական մշակույթի վրա: Խուրշիդբանու Նատավանը իր ժամանակի ականավոր անձնավորություններից մեկն էր: Նա հայտնի է ոչ միայն Ադրբեջանում, այլև Անդրկովկասում: Նա վազեց ջրի խողովակաշարը Շուշի: Խուրշիդբանու Նաթավանը մահացավ 1897 թ. հոկտեմբերի 1-ին: Նա թաղվեց Աղդամի «Իմարաթ» գերեզմանատանում [2] [3]:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նատավանը սկսեց իր ստեղծագործական գործունեությունը 19-րդ դարի 50-ականներին: 1870 թվականից ի վեր բանաստեղծուհին իրեն «Նաթավան» մականուն էր տվել և ստեղծել գեղեցիկ գազելներ և բանաստեղծություններ: Նատավանի ստեղծագործական գործունեությունը չի ավարտվում պոեզիայով: Նա նաև նկարել էր: Նաթավանի բանաստեղծությունների շարքում․ «Ագլարամ (Ես լաց եմ)», «Օլայդը (եթե դա եղել է)», «Գեթդի (գնաց)», «Սենսիզ (առանց քեզ)», «Ոլուրեմ (մահանում եմ)» և այլն:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Натәван / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1983. — Т. 7. — С. 163-164.
  2. Исмаилов Э. Э. Восходящая родословная (пять поколений) Хуршидбану-беим Натаван // Известия Азербайджанского историко-родословного общества. — Баку, 2000. — № 1. — С. 38-39.
  3. Натаван Хуршудбану Мехтикулихан кызы // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.