Խաչեն (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Խաչեն (այլ կիրառումներ)
Խաչեն
Khachenaget103.jpg
Բնութագիր
Երկարություն 119 կիլոմետր
Ավազանի մակերես 657 կմ²
Ջրի ծախս 3,2 մ³/վ
Ջրահոսք
 · Ակունքի տեղակայում Արցախի լեռնաշղթա
 · Գետաբերանի տեղակայում Կուր գետ
 · Կոորդինատներ
Տեղակայում
Հոսող հոսքեր Գանձասար
Ջրի մարմիններ Խաչեն ջրամբար
Երկիր Արցախ և Ադրբեջան
Երկրամաս Մարտակերտի շրջան և Ասկերանի շրջան

Խաչեն կամ Խաչենագետ (ադրբ.՝ Xaçınçay, ռուս.՝ Хачынчай), գետ Արցախում և Ադրբեջանում։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկիզբ է առնում Ղարաբաղի լեռնաշղթայի Կարմրասար լեռնազանգվածից՝ մոտ 2200 մ բարձրությունից։ Վերին հոսանքում ունի լեռնային բնույթ ու հոսում է արևելյան ուղղությամբ, անցնելով ԼՂՀ֊ի Մարտակերտի և Ասկերանի շրջաններով, իսկ միջին և ստորին հոսանքներում թեքվում է դեպի հյուսիս֊արևելք ու ընկած է Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքում։ Աջից միանում է Կուրին մոտ 100 մ բարձրության վրա։[1] Խոշոր վտակը աջից միացող Քոլատակն է։ Խաչենի ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։ Արցախի տարածքում՝ ծովի մակարդակից մոտ 570 մ բարձրության վրա կառուցված է ջրամբար։

Հիդրոգրաֆիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկարությունը 119 կմ է, ջրահավաք ավազանի մակերեսը 657 կմ2։ Սնման մեջ անձրևների բաժինը կազմում է 33-36 %, ձյան հալոցքինը մոտ 26%, ստորերկրյան ջրերի բաժինը՝ 36-43%։ Գարնանային անձրևների հետ կապված վարարման ընթացքում՝ մարտից մինչև հունիս, ձևավորվում է տարեկան հոսքի 35-50%֊ը։ Տարեկան միջին ծախսը 1,8-3,2 մ3/վրկ է, իսկ հոսքը 110-120 մլն մ3։ Ջրի հանքայնացվածությունը մինչև 500 մգ/լ է։ Համանուն ջրամբարի տարողությունը 20-25 մլն մ3 է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Vahram Balayan, Artsakh history

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի բնաշխարհ (Ընտանեկան հանրագիտարան մատենաշար), ISBN 5-89700-029-8 Երևան 2006 «Հայկական հանրագիտարան» հրատ․