ԽՍՀՄ շքանշաններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

ԽՍՀՄ շքանշաններ, բարձրագույն պետական պարգևներ նախկին Խորհրդային Միությունում՝ պաշտպանության և քաղաքացիական բնագավառներում ունեցած վաստակի համար։

ԽՍՀՄ շքանշանների պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդային առաջին՝ Կարմիր դրոշի շքանշանը սահմանվել է 1918 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, Համառուսաստանյան Կենտգործկոմի դեկրետով՝ մարտական գործունեության բնագավառում «հատուկ խիզախություն և արիություն ցուցաբերած» քաղաքացիներին պարգևատրելու համար։ 1920—1921 թվականներին սահմանվել են Կարմիր դրոշի, Կարմիր կիսալուսնի, Արծաթյա աստղի, Կարմիր աստղի մարտական շքանշաններ նաև մյուս հանրապետություններում։ 1924 թվականի օգոստոսի 1-ին միասնական-միութենական Կարմիր դրոշի շքանշանի սահմանումով, հանրապետական շքանշանով պարգևատրումը դադարեցվել է։ 1920 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Սովետների համառուսաստանյան 8-րդ համագումարը «աշխատանքային սխրանքների» համար սահմանեց ՌՍՖՍՀ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան։ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան է սահմանվել նաև խորհրդային մյուս հանրապետություններում։ 1928 թվականի սեպտեմբերի 7 թվականին միասնական-միութենական Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի սահմանումով հանրապետական շքանշանով պարգևատրումը դադարեցվել է։ ԽՍՀՄ շքանշանով պարգևատրելու հետ կապված ընդհանուր հարցերը կարգավորվում էին ԽՍՀՄ շքանշանների մասին ընդհանուր կանոնադրությամբ, որը հաստատվել էր 1936 թվականի մայիսի 7-ին, և «ԽՍՀՄ շքանշաններով ու մեդալներով պարգևատրելու կարգի մասին» ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության 1958 թվականի փետրվարի 11-ի հրամանագրով։

ԽՍՀՄ շքանշանով պարգևատրվում էին անհատներ (խորհրդային քաղաքացիներ և օտարերկրացիներ), կոլեկտիվներ, ձեռնարկություններ, հիմնարկություններ, կազմակերպություններ, ինչպես նաև հանրապետություններ, երկրամասեր, մարզեր, քաղաքներ և այլ բնակավայրեր, զորամասեր ու միավորումներ։

ԽՍՀՄ շքանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԽՍՀՄ սահմանադրությամբ (հոդված 121) շքանշան սահմանելու և պարգևատրելու իրավունքը պատկանոմ է ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահությանը։ «Մայրական Փառք» շքանշանով բազմազավակ մայրերի պարգևատրումը կատարում են միութենական և ինքնավար հանրապետությունների Գերագույն սովետների Նախագահությունները՝ ԽՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության լիազորությամբ և նրա անունից։ ԽՍՀՄ շքանշաններ են՝

Շքանշանները դասավորված են ըստ հաստատման ժամանակի։
* [257] — քառակուսի փակագծերում տրված է պարգևատրվածների թիվը
Order of the Red Banner.png
Անվանում՝ Կարմիր դրոշի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 1 օգոստոսի, 1924 թ.
Աստիճաններ՝ Order of Red Banner ribbon bar.png [581 300]
Նշումներ՝ ՌՍՖՍՀ-ում Կարմիր դրոշի շքանշանը հաստատվել է 1918 թ. սեպտեմբերի 16-ին։
Order of the Red Banner of Labour OBVERSE.jpg
Անվանում՝ Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 7 սեպտեմբերի, 1928 թ.
Աստիճաններ՝ Orderredbannerlabor rib.png [1 259 942]
Նշումներ՝ ՌՍՖՍՀ-ում Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանը հաստատվել է 1920 թ. դեկտեմբերի 28-ին։
Order of Lenin obverse Turova TB.png
Անվանում՝ Լենինի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 6 ապրիլի, 1930 թ.
Աստիճաններ՝ Order of Lenin ribbon bar.png [462 184]
Նշումներ՝
Order of the Red Star.jpg
Անվանում՝ Կարմիր աստղի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 6 ապրիլի, 1930 թ.
Աստիճաններ՝ Order redstar rib.png [3 876 740]
Նշումներ՝
Znakpocheta2.jpg
Անվանում՝ «Պատվո նշան» շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 25 նոյեմբերի 1935 թ.
Աստիճաններ՝ Order badge of honor rib.png [1 574 368]
Նշումներ՝ 1988 թ. օգոստոսի 22-ից՝ Պատվո շքանշան։
Order of the Patriotic War (Ist class).svg
Անվանում՝ Հայրենական պատերազմի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 20 մայիսի 1942 թ.
Աստիճաններ՝

Order gpw1 rib.png Order gpw2 rib.png [2 627 899] [6 716 384]

Նշումներ՝
Suworoworden.jpg
Անվանում՝ Սուվորովի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 29 հուլիսի 1942 թ.
Աստիճաններ՝

Order suvorov1 rib.png Order suvorov2 rib.png Order suvorov3 rib.png [393] [2862] [4012]

Նշումներ՝
OrderOfKutuzov1st.jpg
Անվանում՝ Կուտուզովի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 29 հուլիսի, 1942 թ.
Աստիճաններ՝

Order kutuzov1 rib.png Order kutuzov2 rib.png Order kutuzov3 rib.png [669] [3325] [3328]

Նշումներ՝
Sasha Nevsky.jpg
Անվանում՝ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 29 հուլիսի, 1942 թ.
Աստիճաններ՝ Order of Alexander Nevsky (USSR) ribbon.svg [50 585]
Նշումներ՝
Order khmelnitsky1.jpg
Անվանում՝ Բոգդան Խմելնիցկու շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 10 հոկտեմբերի, 1943 թ.
Աստիճաններ՝

Order bogdan khmelnitsky1 rib.png Order bogdan khmelnitsky2 rib.png Order bogdan khmelnitsky3 rib.png [323] [2389] [5738]

Նշումներ՝
Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg
Անվանում՝ «Հաղթանակ» շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 8 նոյեմբերի, 1943 թ.
Աստիճաններ՝ OrderVictoryRibbon.svg [20]
Նշումներ՝
OrderOfGlory1stClass.png
Անվանում՝ Փառքի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 8 նոյեմբերի, 1943 թ.
Աստիճաններ՝

Order of Glory Ribbon Bar.png Order of Glory Ribbon Bar.png Order of Glory Ribbon Bar.png [2620] [46 473] [997 815]

Նշումներ՝
OrderOfUshakov1st.jpg
Անվանում՝ Ուշակովի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 3 մարտի, 1944 թ.
Աստիճաններ՝

Order ushakov1 rib.png Order ushakov2 rib.png [47] [198]

Նշումներ՝
Order Nakhimov 1st degree.png
Անվանում՝ Նախիմովի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 3 մարտի, 1944 թ.
Աստիճաններ՝

Order nakhimov1 rib.png Order nakhimov2 rib.png [80] [467]

Նշումներ՝
Orders of Maternal Glory.jpg
Անվանում՝ «Մայրական փառք» շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 8 հուլիսի, 1944 թ.
Աստիճաններ՝ [881 070] [1 697 223] [3 083 328]
Նշումներ՝
Անվանում՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 31 հոկտեմբերի, 1967 թ.
Աստիճաններ՝ Order october revolution rib.png [106 462]
Նշումներ՝
Orden De La Amistad De Los Pueblos.png
Անվանում՝ Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 17 դեկտեմբերի, 1972 թ.
Աստիճաններ՝ Order friendship of peoples rib.png [77 719]
Նշումներ՝
Order of Labour Glory 1st.jpg
Անվանում՝ Աշխատանքային փառքի շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 18 հունվարի, 1974 թ.
Աստիճաններ՝

Order labor glory1 rib.png Order labor glory2 rib.png Order labor glory3 rib.png [952] [45 197] [637 816]

Նշումներ՝
Order For Service to the Homeland 1.jpg
Անվանում՝ Շքանշան «ԽՍՀՄ զինված ուժերում հայրենիքին ծառայելու համար»
Հաստատման ամսաթիվ՝ 28 հոկտեմբերի, 1974 թ.
Աստիճաններ՝

Order service to the homeland1 rib.png Order service to the homeland2 rib.png Order service to the homeland3 rib.png [13] [589] [69 576]

Նշումներ՝
Order for personal courage.jpg
Անվանում՝ «За личное мужество» շքանշան
Հաստատման ամսաթիվ՝ 22 օգոստոսի, 1988 թ.
Աստիճաններ՝ Order personal courage rib.png [529]
Նշումներ՝


Յուրաքանչյուր շքանշան ունեցել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության կողմից հաստատված իր կարգավիճակը, որոնցում պետք է սահմանված լինեին պետությանը և հասարակությանը մատուցած այն հատուկ ծառայությունները, որոնց համար կատարվել էր պարգևատրումը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 604 CC BY-SA icon 80x15.png