Եղջերասունկ

Եղջերասունկ
Սնկի սպորները աշորայի վրա
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Սնկեր Բաժին Պայուսակավոր սնկեր Դաս Ասկոմիցետներ Ցեղ Մակաբույծ
Լատիներեն անվանում
Claviceps
Տեսակներ
Մոտ 50 տեսակ, այդ թվում. Claviceps africana Claviceps fusiformis Claviceps paspali Claviceps purpurea
Դասակարգումը Վիքիցեղերում Պատկերներ Վիքիպահեստում

Եղջերասունկ (լատին․՝ Claviceps purpurea), պայուսակավոր սնկերի մակաբույծ ցեղ։

Հացազգիների եղջերացավ հիվանդություն

Սպորների կառուցվածքը (Claviceps purpurea)

«Եղջրացավ» հիվանդության հարուցիչ է. ախտահարում է դաշտավլուկազգի (մշակովի և վայրի) ավելի քան 170 տեսակ (առավելապես՝ աշորան)։ Հասկի մեջ ձևավորվում են մուգ մանուշակագույն եղջյուրներ՝ սկլերոցիումներ, որոնք թափվում են հողի վրա և ձմեռում։ Գարնանը ծլում և առաջացնում են երկար ոտիկի վրա Նստած կարմրավուն գլխիկներ՝ ստրոմաներ, որոնք կրում են սնկի պտղամարմինները՝ պայուսակասպորներով։

Տարածում

Նշված բույսերի ծաղկման ժամանակ եղջերասնկի հասունացած սպորները քամու կամ միջատների միջոցով ընկնում են ծաղիկների վրա, ախտահարում սերմնարանը. սկսվում է սնկի կոնի-դիումային փուլը։ Այդ ընթացքում արտադրվում է քաղցր, կպչուն հեղուկ՝ «մեղրացող», որը գրավում է միջատներին։ Մեղրացողով պատված կոնի-դիումները կպչում են միջատներին և այդպես տարածվում։

Թունավորում

Եղջերասնկի սկլերոցիումները թունավոր են. պարունակում են մեծ քանակությամբ պեպտիդային ալկալոիդներ, շաքարներ, սպիրտներ և այլ նյութեր։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես արյունահոսությունը դադարեցնող միջոց (մանկաբարձության մեջ), նաև որոշ նյարդային հիվանդությունների և հիպերտոնիայի ժամանակ։

Հիվանդության հարուցիչի ազդեցությունը օրգանիզմի վրա

Claviceps purpurea ցեղեր

Գոյություն ունի 3 ցեղ՝ Claviceps purpurea, իրարից ֆենոտիպորեն տարբերվող։

• G1 — գտնվում են հացահատիկային դաշտերում և մարգագետիններում
• G2 — անտառներում, հացահատիկներում
• G3 (C. purpurea var. spartinae)

Գրականություն

• Бернардино де Саагун, Куприенко, Сергей Анатольевич Общая история о делах Новой Испании. Книги X-XI: Познания астеков в медицине и ботанике / Ред. и пер. С. А. Куприенко.. — К.: Видавець Купрієнко С.А., 2013. — 218 с. — (Месоамерика. Источники. История. Человек). — ISBN 978-617-7085-07-1

Արտաքին հղումներ

Ռուսերեն

• Описание спорыньи
• Д. Абсентис. Христианство и спорынья Արխիվացված 2013-12-16 Wayback Machine
• Рожки спорыньи Արխիվացված 2005-10-16 Wayback Machine — подробное описание химического состава

Անգլերեն

• http://www.entheology.org/edoto/anmviewer.asp?a=37&z=5 Արխիվացված 2010-09-07 Wayback Machine
• http://www.ext.nodak.edu/extpubs/plantsci/crops/pp551w.htm Արխիվացված 2008-10-06 Wayback Machine
• Abundant Respirable Ergot Alkaloids from the Common Airborne Fungus Aspergillus fumigatus Արխիվացված 2006-05-08 Wayback Machine
• PBS Secrets of the Dead: «The Witches Curse» (concerning the Salem trials and ergot) Արխիվացված 2010-04-14 Wayback Machine
• New England Journal of Medicine — Dopamine Agonists and the Risk of Cardiac-Valve Regurgitation Արխիվացված 2007-01-07 Wayback Machine
• HealthDay — Parkinson’s Drugs Can Damage Heart Valves Արխիվացված 2007-01-06 Wayback Machine

Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եղջերասունկ» հոդվածին։

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եղջերասունկ» հոդվածին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 509)։