Գեբ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գեբ
Geb - God of the Earth.svg
Գեբ՝ երկրի աստված
Տեսակ հին եգիպտական աստվածություն
Դիցաբանություն Հին Եգիպտոս, Հելիոպոլիսական էննեադ
Սեռ Տղամարդ
Հայր Շու
Մայր Տեֆնուտ
Կողակից Նուտ
Զավակներ Իսիդա, Օսիրիս, Նեֆտիդա, Հնում
https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Geb Վիքիպահեստում
G39bA40
հիերոգլիֆներ
Գեբ

Գեբ (հուն. Seb կամ Keb[1]), եգիպտական դիցաբանությունում երկրի աստված: Շու օդի աստծու և Տեֆնուտ աստվածուհու որդին: Նուտ աստվածուհու եղբայրն ու ամուսինը, Օսիրիսի, Իսիդայի, Սեթի и Նեֆտիդայի հայրը: Ոգով (բա) իրեն ձևացրել է, որպես Խնում: Համարվում էր, որ Գեբը բարի աստված է, նա պաշտպանում է ողջերին և մահացածներին երկրի վրա ապրող օձերից, նրա վրա աճում էին մարդկանց համար անհրաժեշտ բույսերը, նրանից էր դուրս գալիս ջուրը (Նեղոս): Կապված էր մեռյալների աշխարհի հետ, իսկ նրա տիտղոսը՝ «Իշխանաց իշխան», նրան իրավունք էր տալիս համարվել Եգիպտոսի կառավարող:

Պատկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորաբար պատկերվում էր մարդու տեսքով Վերին կամ Ներքին Եգիպտոսի թագը գլխին: Երբեմն Գեբին պատկերում էին կանաչ դեմքով:

Առասպելներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեբը պատկանում էր հելիոպոնտական էննեադին: «Բուրգերի տեքստերի» համաձայն Գեբը հանդես էր գալիս, որպես ստորգետնյա աշխարհի և Դուատ աստծո մարմնավորումը, ով մասնակցում է Օսիրիսի կողմից անց կացվող մահացածների դատին: Հին պատկերացմամբ նա գտնվում էր երկնքում, արևելքում, որտեղից դուրս է գալիս արևը: Միջին թագավորության ժամանակ Հին Եգիպտոսում ձևավորվեց կարծիք, որ Դուատը և ստորգետնյա աշխարհը գտնվում են արևմուտքում, որտեղ Արևը մայր է մտնում: Հորի և Սեթի մասին առասպելում Օսիրիսի գահի համար, Գեբը հանդես էր գալիս, որպես գլխավոր դատավոր: Գեբի տիտղոսն է՝ «իշխանաց իշխան», նա համարվում էր Եգիպտոսի կառավարիչ: Գեբի հետևորդը Օսիրիսն էր, ումից գահը անցավ Հորին, իսկ Հորի ժառանգներն ու ծառաները փարավոններն էին, փարավոնների իշխանությունը դիտարկվում է Գեբի բարձրությամբ: Գեբի անունը գրվում էր բադ հիերոգլիֆով, չնայած դա նրա սուրբ թռչունը չէր: Մի տեքստում նրա աղջիկ Իսիդան անվանվում էր «բադի ձու»:

Առասպելի համաձայն Գեբը կռվել էր իր կնոջ հետ այն պատճառով, որ նա ամեն օր ուտում էր իր երկրային - փայլեր երեխաներին, իսկ հետո նորից ծնում նրանց: Շուն բաժանեց նրանց և Նուտին բարձրացրեց վերև՝ երկինք, իսկ Գեբին թողեց իր հորիզոնական դիքում՝ երկրի վրա:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Budge, E. A. Wallis (Ernest Alfred Wallis), Sir, 1857-1934. The gods of the Egyptians, or, Studies in Egyptian mythology. — [Kessinger Publishing]. — ISBN 0766129861