Գալլական աքաղաղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Գալական աքաղաղից)
Jump to navigation Jump to search
Գալական աքաղաղը Փարիզի Ելիսեյան պալատի այգու դարպասին, որտեղ Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնական նստավայրն է:

Գալական աքաղաղ (ֆր.՝ le coq gaulois), Ֆրանսիայի ոչ պաշտոնական ազգային խորհրդանիշը, որը խորհրդանշում է ազգին, ի տարբերություն Մարիաննայի որը Ֆրանսիայի պետականության խարհրդանիշն է։ Աքաղաղը նաև Բելգիայի Վալոնիա տարածաշրջանի խորհրդանիշն է։ Պաշտոնապես խորհրդանիշ է համարվում մեկ այլ կենդանի, որը Ֆրանսիական կայսերական արծիվն է, որը Ֆրանսիայի կայսրության խորհրդանիշն էր։

Ֆրանսիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գալական աքաղաղը պատերազմի հուշահամալիրի գագաթին Լա Ռոշելում:

Հին Հռոմի ժամանականերում Գայոս Տրանքվիլլոս Սվետոնիոսը իր «Տասներկու կեսարները» աշխատությունում նշել է, որ Լատիներենով աքաղաղը (gallus) և գալլերը (Gallus) համանուններ են[1]: Այնուամենայնից Գալական աքաղաղին խորհրդանիշների դասման սկզբնաղբյուրը անհայտ է, քանի որ գալերի մոտ աքաղաղը չի համարվել ոչ ազգային մարմնացում, ոչ էլ օգտագործվել է նրանց էպոսներում կամ առասպելներում։ Սակայն որոշ հնէաբաններ կարծում են, որ «Մերկուրի» աստվածը հաճախ պատկերվել է աքաղաղի տեսքով և համարվել է սուրբ կենդանի Մայրցամաքային կելտերի մետ[2]: Հուլիոս Կեսարը իր գալական պատերազմի մասին գրառություններում նշել է, որ գալերը շատ ժամանակ գերադասում էին հռոմեական աստվածներին իրենց աստվածներից և Մերկուրի աստվծուն շատ էին հավատում Գալիայում[3]:

Ֆրանսիայի հետ աքաղաղի ասոցացումը գալիս է Միջնադարից և քանի որ Լատիներենով Gallus, որը նշանակում է Գալիայի բնակիչ և gallus, որը նշանակում էր աքաղաղ տարբերություն չկար։ Այն հիմնականում օգտագործվում էր Ֆրանսիացիների թշնամիների կողմից վերջիններիս ծաղրելու համար[1], և այս ասոցացիան օգտագործեցին ֆրանսիական արքաները որպես քրիստոնեության խորհրդանիշ և համարեցին, որ Քրիստոսը ձերբակալվելուց առաջ ասել էր, որ մինչև աքաղաղը կկանչի հաջորդ առավոտ Պետրոսը իրեն երեք անգամ կուրանա։ Երբ աքաղաղը կանչեց, Պետրոսը հիշեց Հիսուսի խոսքերը։ Համարվում էր, որ ամեն առավոր, երբ աքաղաղը կանչում էր, ապա այդ օրը կլինի լուսավոր և հաղթանակների օր։

Գալական աքաղաղի ժողովրդականությունը որպես ազգային խորհրդանիշ ընկավ մինչև Ֆրանսիական հեղափոխությունը (1789)։ Հանրապետական պատմագրությունը վերափոխվեց հրաժարվելով արքայական ավանդական պատմագրությունից, որոնք Ֆրանսիայի ծագումը համարում էին առաջին քրիստոնյա արքա Կլովիս I-ի գահակալումից սկսած` 496 թվականը։ Հանրապետականները համարեցին որ Ֆրանսիայի պատմությունը սկսվում է գալական ժամանակաշրջանից, այդ պատճառով վերադարձրեցին հին խորհրդանիշները, այդ թվում նաև Գալական աքաղաղին։

Գալական աքաղաղին նաև անվանում են Chanteclair, որը դարձավ ազգային խորհրդանիշ հատկապես Երրորդ հանրապետության տարիներին։ Աքաղաղը նաև պատկերված էր 1899-ից 1914 թվականներին տպագրված 20 ֆրանկանոց ոսկե մետաղադրամին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո այն պատկերեցին նաև պատերազմի հուշահամալիրներում։

Ներկայումս այն հաճախ օգտագործվում է որպես ազգային խորհրդանիշ հատկապես սպորտային իրադարձությունների ժամանակ, ինչպիսիք են ֆուտբոլը և ռեգբին: 1998 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ժամանակ, որը անցկացվեց Ֆրանսիայում, խորհրդանիշն էր Ֆուտիքս անվանումով աքաղաղը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 http://www.wallonie-en-ligne.net/Encyclopedie/Thematiques/Notices/DrapeauW.htm
  2. [1] Dictionary of Celtic Mythology (Oxford Paperback Reference) - Peter Berresford Ellis (Author) - Publication Date: June 23, 1994 | ISBN 0195089618 | ISBN 978-0195089615 ]
  3. Հուլիոս Կեսար, Commentarii de Bello Gallico 6.17