ԲՑԺ պատվաստանյութ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Blue pill container spilled icon.svg
ԲՑԺ պատվաստանյութ
Mycobacterium bovis BCG ZN.jpg
ԲՑԺ պատվաստանյութ
Թիրախ Տուբերկուլոզ
Անատոմո թերապևտիկ քիմիական դասակարգում J07AN01
Ներմաշկային

Կալմետ-Գերինի բացիլ (ԲՑԺ) պատվաստանյութ անգլ.՝ Bacillus Calmette–Guérin (BCG)՝ պատվաստանյութ է, որը օգտագործվում է տուբերկուլոզի դեմ[1]։ Այն երկրներում, որտեղ տուբերկուլոզը հաճախ է հանդիպում՝ խորհուրդ է տրվում օգտագործել 1 չափաբաժին՝ առողջ նորածիններին։ Պատվաստումը ցանկալի է անել ծնվելուց հետո, հնարավորինս շուտ[1]։ Այն երկրներում, որտեղ ռիսկը ցածր է՝ իմունիզացիա չի կատարվում, իսկ առանձին դեպքերը հայտնաբերվում են և բուժվում[1]։ Այն մեծահասակները, որոնք չեն հիվանդացել և չեն պատվաստվել, բայց հաճախակի կոնտակտի մեջ են եղել հարուցչի հետ՝ նույնպես լինում են իմունիզացված[1]։ ԲՑԺ-ն նաև արդյունավետ է Բուրուլիի խոցերի և այլ ոչ տուբերկուլոզային միկոբակտերիաներով հարուցված ինֆեկցիաների դեմ[1]։ Այն նաև օգտագործվում է, որպես միզապարկի քաղցկեղի բուժման մի մաս[2][3]։

Տուբերկուլոզից պաշտպանության աստիճանը տարբեր է լինում և պաշտպանությունը տևում է մինչև 20 տարի[1]։ Կանխարգելում է երեխաների 20%-ի ինֆեկցումը, իսկ ինֆեկցվածների կեսի մոտ կանխարգելում է հիվանդության առաջացումը[4]։ Պատվաստումը կատարվում է ներմաշկային ներարկումով[1]։ Հավելյալ դոզաների արդյունավետության ապացույցներ չկան[1]։

Լուրջ կողմնակի ազդեցությունները հազվադեպ են։ Հաճախ լինում է կարմրություն, ուռածություն ներարկման տեղում[1]։ Կարող է առաջանալ նաև փոքր խոց, որը առողջանալուց հետո թողնում է փոքր սպի[1]։ Կողմնակի ազդեցությունները հաճախ են լինում թույլ իմունիտետով մարդկանց մոտ[1]։ Հղիության ժամանակ օգտագործումը վտանգավոր է[1]։ Պատվաստանյութը ստանում են Mycobacterium Bovis-ից, որը հաճախ է հայտնաբերվում կովերի մոտ[1]։ Այն թուլացած է, բայց կենդանի է։ ԲՑԺ պատվաստանյութը համարվում է կենդանի պատվաստանյութ[1]։

ԲՑԺ պատվաստանյութը առաջին անգամ բժշկական նպատակներով օգտագործվել է 1921 թվականին[1]։ Այն ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցուցակի մեջ է, որպես առողջապահության համակարգի ամենաարդյունավետ և պահանջված դեղամիջոցներից մեկը[5]։ 2011 և 2014 թվականների միջև գինը $0.16-ից մինչև $1.11-է եղել զարգացող երկրներում[6][7]։ ԱՄՆ-ում արժեքը $100-ից մինչև $200 է[8]։ 2004 թվականի դրությամբ պատվաստանյութը տարեկան տրվում է 100 միլիոն երեխաների ամբողջ աշխարհում[9]։

Բժշկական կիրառություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տուբերկուլոզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԲՑԺ-ն հիմնականում կիրառվում է տուբորկուլոզի դեմ։ ԲՑԺ պատվաստանյութը կարող է տրվել ծնվելուց հետո՝ ներմաշկային եղանակով[10]։ ԲՑԺ պատվաստումը կարող է առաջացնել կեղծ դրական Մանտուի թեստ, սակայն թեստի բարձր ցուցանիշները խոսում են ակտիվ հիվանդության մասին։

ԲՑԺ-ի ամենահակասական կողմը դա իր արդյունավետության տարբերությունն է՝ կախված այն աշխարհամասից, որտեղ կատարվում է հետազոտությունը։ Մեծ Բրիտանիայում կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել 60%-80% արդյունավետություն, բայց շատ տեղերում ԲՑԺ-ն պաշտպանիչ հատկությունը չի դրսևորվել։ Արդյունավետությունը ընկնում է տարածաշրջանի՝ հասարակածին մոտենալու հետ մեկտեղ[11][12]։

1994 թվականին կատարված հետազոտությունը պարզեց, որ ԲՑԺ-ն իջեցնում է տուբերկուլյոզով հիվանդանալու ռիսկը 50%-ով[11]։ Կան արդյունավետության տարբերություններ՝ կախված տարածաշրջանից, ժառանգական տարբերություններից, միջավայրի փոփոխություններից, այլ բակտերիալ ինֆեկցիաների հետ կոնտակտից, լաբորատորիայի նորմերից, որտեղ արտադրվում է պատվաստանյութը[13][14]։

2014 թվականին կատարված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ ԲՑԺ պատվաստանյութը իջեցրել է ինֆեկցիաները 19-27%-ով և ակտիվ տուբերկուլոզի առաջնթացը 71%-ով[15]։ Այս հետազոտության մեթոդները սահմանափակվել են ինտերֆերոն գամմայի անջատման փորձով։

ԲՑԺ-ի պաշտպանության տևողությունը հստակ հայտնի չէ։[16]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 «BCG vaccines: WHO position paper – February 2018.»։ Releve epidemiologique hebdomadaire 93 (8): 73–96։ 23 February 2018։ PMID 29474026 
  2. Fuge O, Vasdev N, Allchorne P, Green JS (2015)։ «Immunotherapy for bladder cancer.»։ Research and reports in urology 7: 65–79։ PMC 4427258։ PMID 26000263։ doi:10.2147/RRU.S63447 
  3. Houghton BB, Chalasani V, Hayne D, Grimison P, Brown CS, Patel MI, Davis ID, Stockler MR (May 2013)։ «Intravesical chemotherapy plus bacille Calmette-Guérin in non-muscle invasive bladder cancer: a systematic review with meta-analysis.»։ BJU International 111 (6): 977–83։ PMID 23253618։ doi:10.1111/j.1464-410x.2012.11390.x 
  4. Roy A, Eisenhut M, Harris RJ, Rodrigues LC, Sridhar S, Habermann S, Snell L, Mangtani P, Adetifa I, Lalvani A, Abubakar I (5 August 2014)։ «Effect of BCG vaccination against Mycobacterium tuberculosis infection in children: systematic review and meta-analysis.»։ BMJ (Clinical research ed.) 349: g4643։ PMC 4122754։ PMID 25097193։ doi:10.1136/bmj.g4643 
  5. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  6. «Vaccine, Bcg»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է 6 December 2015 (չաշխատող հղում)
  7. «Vaccine, Bcg»։ ERC։ Արխիվացված օրիգինալից 22 January 2018-ին։ Վերցված է 13 June 2016 
  8. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 312։ ISBN 9781284057560 
  9. «BCG Vaccine: WHO position paper»։ Weekly epidemiological record 4 (79): 25–40։ Jan 23, 2004։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-09-21-ին 
  10. «BCG Vaccine | TB Symptoms | Tuberculin Skin Test | PPD | TB Signs»։ TB Symptoms։ 2013-01-18։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-10-29-ին։ Վերցված է 2014-02-02 
  11. 11,0 11,1 Colditz Graham A., Brewer TF, Berkey CS, Wilson ME, Burdick E, Fineberg HV, Mosteller F (1994)։ «Efficacy of BCG Vaccine in the Prevention of Tuberculosis»։ JAMA 271 (9): 698–702։ PMID 8309034։ doi:10.1001/jama.1994.03510330076038 
  12. Fine PEM (1995)։ «Variation in protection by BCG: implications of and for heterologous immunity»։ Lancet 346 (8986): 1339–45։ PMID 7475776։ doi:10.1016/S0140-6736(95)92348-9 
  13. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Venkataswamy անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  14. FINE P (1 November 1995)։ «Variation in protection by BCG: implications of and for heterologous immunity»։ The Lancet 346 (8986): 1339–1345։ PMID 7475776։ doi:10.1016/S0140-6736(95)92348-9 
  15. «Effect of BCG vaccination against Mycobacterium tuberculosis infection in children: systematic review and meta-analysis»։ BMJ 349: g4643։ 2014։ PMC 4122754։ PMID 25097193։ doi:10.1136/bmj.g4643 
  16. «Long-term efficacy of BCG vaccine in American Indians and Alaska Natives: A 60-year follow-up study»։ JAMA 291 (17): 2086–91։ 2004։ PMID 15126436։ doi:10.1001/jama.291.17.2086