Արյան քաղցկեղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Արյան քաղցկեղ, առաջանում է արյան բջիջների աննորմալ բաժանման և ֆունկցիայի պատճառով:

Ընդհանուր նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս քաղցկեղներից շատերը ոսկրածուծի մեջ են, որտեղ արյան բջիջներ են արտադրվում: Ոսկրածուծում հասունանում և  զարգանում են երեք տեսակի արյան բջիջներ`կարմիր արյան բջիջներ` էրիթրոցիտներ, սպիտակ արյան բջիջներ՝ լեյկոցիտներ և թրոմբոցիտներ: Արյան արմատների մեծամասնության մեջ արյան արմատավորման նորմալ գործընթացը ընդհատվում է արյան անբավարար տեսակի անվերահսկելի աճով: Այս աննորմալ արյան բջիջները կամ քաղցկեղային բջիջները կանխում են արյան բջիջը իր գործառույթներից շատերի համար, ինչպես պայքարում են վարակվածության կամ լուրջ արյունահոսության կանխարգելման համար: Կան արյան քաղցկեղի երեք հիմնական խումբ`լեյկոզ, լիմֆոմա (Hodgkin lymphoma, Non-Hodgkin lymphoma), միելոմա և միելոդիսպլաստիկ սինդրոմներ (MDS): Արյան քաղցկեղի բուժումը կախված է քաղցկեղի տեսակից, տարիքից, քաղցկեղի առաջընթացից, քաղցկեղի տարածման արագությունից և այլ գործոններից։ Արյան քաղցկեղի բուժման տարբերակներից են՝ քիմիաթերապիան, ռադիոթերապիան և որոշ դեպքերում ցողունային բջիջների կամ ոսկրածուծի փոխպատվաստումը[1]։

Քաղցկեղի տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

• Լեյկեմիա - արյան և ոսկրածուծի մեջ հայտնաբերված քաղցկեղի տեսակ է, որի պատճառ է հանդիսանում անբավարար սպիտակ արյան բջիջների արագ բաժանումը: Բջջային անբավարար սպիտակ արյան բջիջների քանակն ի վիճակի չէ պայքարել վարակի դեմ, և նրանք խանգարում են ոսկրածուծում կարմիր արյան բջիջների և թրոմբոցիտների առաջացմանը:

• Լիմֆոմա - արյան քաղցկեղի տեսակն է, որը ազդում է լիմֆատիկ համակարգի վրա, որը հեռացնում է մարմնի ավելցուկային հեղուկները և արտադրում է իմունային բջիջներ: Լիմֆոցիտները սպիտակ արյան բջիջներ են, որոնք պայքարում են վարակի դեմ: Աննորմալ լիմֆոցիտները դառնում են լիմֆոմայի բջիջներ, որոնք անընդհատ հավաքվելով ավշային հանգույցներում և այլ հյուսվածքներում առաջացնում են քաղցկեղ: Ժամանակի ընթացքում այս քաղցկեղային բջիջները խաթարում են իմունային համակարգը:

• Միելոմա- պլազմային բջիջների քաղցկեղ է: Պլազմային բջիջները սպիտակ արյան բջիջներ են, որոնք մարմնում հիվանդությանն և վարակի հակամարմիններ են արտադրում: Միելոմա բջիջները կանխում են հակամարմինների նորմալ արտադրությունը `թողնելով ձեր մարմնի իմունային համակարգը թուլացած և զգայուն վարակների հանդեպ[2]:

Լեյկեմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորմալ և լեյկեմիայով հիվանդ մարդու արյան մեջ էրիթրոցիտների քանակի տարբերությունը

Արյան բջիջները արտադրվում են ոսկրածուծի ներսում, և այդտեղից էլ սկսվում է լեյկեմիան: Այն առաջացնում է սպիտակ արյան բջիջներ, որոնք աճում են անվերահսկելի և ավելի երկար են ապրում, քան կարելի էր ենթադրել: Եվ ի տարբերություն նորմալ սպիտակ արյան բջիջների, նրանք չեն օգնում օրգանիզմին պայքարել վարակի դեմ:

Լեյկեմիայի տարբեր ձևեր կան: Ոմանք ավելի արագ են զարգանում: Հիվանդը շատ հանկարծ զգում է թուլություն, ինչպես գթիպով հիվանդանալիս: Այլ ձևերը կարող են տարիներ տևել ախտանշանները (քրոնիկ) առաջացնելու համար: Ձեր առաջին գլխացավը կարող է աննորմալ արդյունքներ ունենալ սովորական արյան քննության վերաբերյալ:

Լեյկեմիայի ամենատարածված նշաններն այնպիսին են, որ քաղցկեղի բջիջները առողջ արյան բջիջները պահում են սովորաբար աճում և աշխատում են:

Անեմիա- Այսինքն, երբ օրգանիզմը բավարար կարմիր արյան բջիջներ չի արտադրում: Նշանները ներառում են `

  • հոգնածոըթյան և թուլության զգացողություն
  • Շնչառության շեղում
  • գլխապտույտ
  • գունատ մաշկը
  • Կրծքավանդակի ցավ

Poor clotting - Թրոմբոցիտնորը բջիջներն են, որոնք ապահովում են արյան մակարդումև: Երբ օրգանիզմում բավարար չէ նրանցից արտադրվում, փոքր վնասվածքները կարող են ավելի շատ արյունահոսել սովորականից, կամ քթից արյունահոսությունները կաոող են հաճախանալ: Կարող են նկատվել նաև՝

  • անսովոր կապտուկներ
  • Արյունահոսություն
  • մաշկի վրա փոքրիկ կարմիր կետեր՝վնասված անոթներից

Այլ ախտանիշներ - Քանի որ սպիտակ արյան բջիջները լավ չեն պայքարում վարակի դեմ, հիվանդները ավելի հաճախ կարող են վարակվել և ավելի երկար պայքարել վիրուսային հիվանդությունների դեմ, քան սովորականում:Կարող են շատանալ գիշերային, տհաճ հոտով քրտնարտադրությունները:

Քաղցկեղի բջիջները կարող են տեղակայվել ավշային հանգույցներում, տոնինիլներում, լյարդի և սպիտակուցի մեջ և գեներացնելդրանք: Հիվանդը կարող է զգալ ելունդ պարանոցի վրա կամ թևատակերում, կամ կարող է լիարժեք կուշտ զգալ միայն փոքր քանակությամբ ուտելուց հետո։Կարող Է կորցնել մեծ քաշ, առանց ջանք գործադրելու: Եվ ոսկրածուծի քաղցկեղի բջիջների աճը երբեմն ոսկրային ցավ կարող է առաջացնել[3]:

Լիմֆոմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավշային համակարգը լիմֆոցիտների՝ սպիտակ արյան բջիջների օգնությամբ մաքրում է օրգանիզմը արգասիքներից:

Լիմֆոմաայի ժամանակ տեղի է ունենում լիմֆոցիտների անվերահսկելի աճ, որը խաթարում է օրգանիզմում հակամարմինների դեմ պայքարելու գործևնթացը: Հիվանդը կարող է զգալ ելունդ պարանոցի վրա կամ թևատակերում: Լիմֆային հանգույցները մարմնի ներսում՝ կրծքավանդակում, որովայնում, ոսկրերում կարող են առաջացնել ցավ, շնչառության խանգարման զգացողություններ։ Լեղապարկը կարող է դառնալ ավելի մեծ,որը կառաջացնի փքվացության և ներքին ճնշման զգացողություն։ Այտուցված հանգույցները հիմնականում ցավ չեն առաջացնում՝ միայն ալկոհոլի օգտագործման դեպքում։

Լիմֆոմայի որոշ այլ ընդհանուր նշաններ են `

  • Ջերմությունը
  • Գիշերային քրտնարտադրությունը
  • Հոգնածության զգացումը
  • Անհասկանալի կերպով քաշի կորուստը
  • Մաշկի քորը

Միելոմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերում ցույց է տալիս, թե ողնաշարի որ հատվածում է հիմնականում լինում ոսկորների վնասվածք
Միելոմայով հիվանդ բջիջներ

Պլազմային բջիջները այլ կարևոր արյան բջիջնեջ են, որոնք մասնակցում են հիվանդությունների դեմ պայքարին: Միլենոմայի ժամանակ անվերահսկելի սկսում են աճել արյան պլազմային բջիջները, որը խաթարում է օրգանիզմում առողջ բջիջների առաջացմանը: Նրանք կարող են նույնիսկ որոշ քիմիական միացություններ մտցնել օրգանիզմ, որոնք վնասում են օրգաններն ու հյուսվածքները։

Հիվանդության սիմպտոմները կարող են երկար ժամանակ աննկատ մնալ։

Ցավ Ոսկորներում - Մելոմայի ամենատարածված ախտանիշը ծանր և երկարատև ցավն է, սովորաբար հետին կամ կողքի մեջքի և ազդրերի հատվածում: Քաղցկեղի բջիջները առաջացնում են քիմիական նյութ, որը դադարեցնում է նորմալ աճը և ոսկորների վերականգնումը: Նրանք դառնում են բարակ և թույլ, և կարող են հեշտությամբ կոտրվել։ Ողնաշարի ոսկորնորի վնասվածությունը կարող է ճնշման ենթարկել նյարդերը,որոնք հանգեցնում են ցավի և թուլության ձեռքերում և ոտքերում, ինչպես նաև միզապարկի վերահսկողության կորստի։

Hypercalcemia - միլենոման առաջացնում է բարձր մակարդակի կալցիում արյան մեջ: Դա կարող է հանգեցնել հետևյալին՝

  • Սրտղառնոց և ցավ ստամոքսում
  • Ծայրահեղ ծարավի զգացողության և միզարտադրության
  • Փորկապության
  • Ախորժակի կորստի
  • Թուլության
  • Խառնաշփոթության

Արյան մեջ չափազանց շատ կալցիում կարող է նաև վնասել երիկամներին: Քաղցկեղի բջիջներից պատրաստված որոշ սպիտակուցներ նույնպես կարող են վնասել երիկամներին: Նշանները ներառում են, շնչառության շեղումներ և քոր եկող մաշկ, այտուցված ձեռքի ափեր: Շատ միելոմային բջիջներ նեղացնում են առողջ արյան բջիջները։ Դա բերում է արյան շրջանառության վատացման, որը կառող է հանգեցնել թմրածության զգացողությունների։

Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միելոդիսպլաստիկ սինդրոմով մարդու բջիջները

Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշեր (MDS) քաղցկեղի մի խումբ է, որի մեջ ոսկրածուծի չմշակված արյան բջիջները չեն հասունանում և չեն դառնում առողջ արյան բջիջներ: Ոչ հասուն բջիջները ճիշտ չեն աշխատում, և նրանք տեղ են զբաղեցնում ոսկրածուծի կամ արյան մեջ: Նրանք նաև ավելի քիչ տեղ է թողնում առողջ կարմիր արյան բջիջների, սպիտակ արյան բջիջների և թրոմբոցիտների աճի համար: Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշը հիմնականում արտահայտվում է 60 և ավելի տարիքի մարդկանց մոտ։ Ավելի տարածված է տղամարդկանց մոտ քան կանանց։ Ախտանիշները հազվադեպ են հայտնաբերում վաղ փուլերում։

Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշի տեսակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առողջ արյան բջիջների անբավարար քանակությունը կարող է հանգեցնել հետևյալ տիպի ՄԴՍ-ներին.

  • Անընկալունակ սակավարությունը տեղի է ունենում, երբ կարմիր արյան բջիջները բավարար չեն:
  • Օղակավորված սիդերոբլաստներ սա ներառում է քիչ արյան կարմիր բջիջներ,բայց պարունակում է մեծ քանակությամբ երկաթ կարմիր բջիջների մեջ։
  • Ավելցուկային բլաստը ներառում է շատ բլաստներ (ոսկրածուծի բջիջների մինչև 19 տոկոսը) և ոչ բավարար քանակությամբ կարմիր արյան բջիջներ: Այն կարող է նաև ազդել սպիտակ արյան բջիջների և թրոմբոցիտների վրա: Ավելցուկային  սակավայրունությունը ավելցուկային բլաստների  հետ կարող է հանգեցնել սուր մեյլոիդ լեյկոզի:
  • Ավելցուկային բլաստը փոխարկման մեջ առկա են մեծ քանակությամբ բլաստներ (բջիջների 29%-ը ոսկրածուծում
  • Բլաստային փուլի զարգացման խանգարման պատճառով հեմատոպոտետիկ բջիջների ենթապոպուլյացիաների կուտակման պատճառով չի առաջանում բավարար քանակությամբ երկու տեսակի արյան բջիջ։ Արդյունքում ոսկրածուծի բջիջների միայն 5%-ը բլաստներն են։ Կարող է նաև զարգանալ AML-ը (սուր միելոիդային լեյկոզ)։
  • Ոչ դասակարջված MDS-ը ժամանակ տոկոսային քանակը նորմալ է,սակայն արյան բջիջների մեջ կա մեկ տեսակի արյան բջջի անբավարարություն։

Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշի կանխատեսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանխատեսումը  կախված է սինդրոմի տեսակից, և  որքան լավ է արձագանքում բուժմանը

Ռիսկի գործոնները, Միելոդիսպլաստիկ համախտանիշի համար

Ներառում է ՝

  • Տարիք- 40 տարեկանից քիչ մարդիկ հազվադեպ են ստանում MDS: 60-ից ավելի մարդիկ բարձր ռիսկի են ենթարկվում:
  • Քաղցկեղի բուժում - քիմիաթերապիա տարբեր տեսակի քաղցկեղի համար, կամ արյան այլ քաղցկեղի համար կարող է հանգեցնել MDS-ի: Ռիսկը մեծանում է, երբ դուք համատեղում եք Քիմիաթերապիան ճառագայթային թերապիայի հետ:
  • Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը -ռադիացիայի և բենզինի ազդեցության բարձրացնում է ռիսկը :
  • Սեռ-Տղամարդիկ ավելի շատ են հիվանդանում տվյալ հիվանդությամբ,քան կանայք
  • Ծխելը-ծխելը մեծացնում է հիվանդանալու հավանականությունը

Գենետիկական հիվանդություններ-, MDS-ի բարձր ռիսկի ենթարկված մարդիկ ներառում են

  1. Ֆանկոնի անեմիա
  2. Շվախման-ալմաստի սինդրոմը
  3. Diamond Blackfan անեմիա
  4.  Ընտանիքի թրոմբային խանգարում
  5. Լուրջ ծննդաբերական նեյտրոֆենիա

Միելոդիսպլաստիկ սինդրոմի ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հատուկ  թեստեր գոյություն չունեն MDS- ի համար: Անցյալում քիմիական բուժման ենթարկված մարդիկ կարող են օգտվել հետագա քննություններից և արյան թեստերից:

MDS- ով մարդիկ հաճախ ունենում են կարմիր արյան ցածր մակարդակներ: Նրանք կարող են նաև բավարար սպիտակ արյան բջիջներ և թրոմբոցիտներ չունենալ:

Որոշ տեսակի ՄԴՍ-ներ ներառում են բլաստների առկայությունը կամ արյան մեջ անմատչելի արյան բջիջները:

Արյան թեստերը կարող են հայտնաբերել, եթե ձեր արյունը որևէ աննորմալություն ունի: Սակայն, դուք պետք է հանձնեք նաև ոսկրածուծի բիոպսիա, որպեսզի հաստատեք MDS ախտորոշումը:

Մեղոպոլիֆերատիվ խանգարումները

Ինչ է իրենից ներկայացնում  Մեղոպոլիֆերատիվ խանգարումները

Մեղոպոլիֆերատիվ խանգարումները առաջացնում են արյան բջիջների (թրոմբոցիտներ, սպիտակ արյան բջիջներ և կարմիր արյան բջիջներ) `ոսկրածուծի մեջ անբավարար աճի:Տեսակը կախված է ձեր օրգանիզմի գերակշռող բջիջներից: Այն  հիմնականում ազդում է արյան բջիջների մեկ տեսակի վրա,  բայց երբեմն կարող է ներգրավել նաև երկու կամ ավելի բջիջներ:

Տեսակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեղոպոլիֆերատիվ խանգարումները ներառում են.

  • Քրոնիկ տոքսինոֆիլական լեյկոզությունը հազվագյուտ քաղցկեղ է,որը տեղի է ունենում, երբ ոսկրածուծը չափազանց շատ էոոզինոֆիլներ է  արտադրում(սպիտակ արյան բջիջների տեսակ):
  • Քրոնիկ իմելոիդային լեյկոզություն - ոսկրածուծի այս հիվանդությունը առաջացնում է անոմալիալ պրոտեուլոցիտների (սպիտակ արյան բջիջների) աճ:
  • Քրոնիկ նեյտրոֆիլային լեյկեմիա - այս հազվագյուտ քաղցկեղը ներառում է նեյտրոֆիլների գերբարձր լարումը կամ սպիտակ արյան բջիջների գրանուլոցիտներ:
  • Հիմնական թրոմբոցիտմիզմը `թրոմբոցիտների գերակշռում, ինչը արյունը շատ կպչուն է դարձնում սա կարող է արյան անոթների խցանման պատճառ դառնալ, որոնք կարող են առաջացնել սրտի կաթվածի կամ ինսուլտի։
  • Polycythemia vera - այս հիվանդությունը տեղի է ունենում, երբ ոսկրածուծը  շատ արյան կարմիր բջիջներ է առաջացնում: Գենետիկ մուտացիան խիստ կապված է պոլիէթնիկային պաթոլոգիայի հետ:
  • Առաջնային իմելոֆիբրոզը - այս հիվանդության մեջ ոսկրածուծը շատ կոլագենի է արտադրում: Արտադրված կոլագենը սահմանափակում է նոր  արյան բջիջները արտադրելու ունակությանը

Մեղրոլիֆրակցիոն խանգարումների կանխատեսում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանխատեսումը կախված է հետևյալից՝

  • MPD- ի տեսակից
  • Անհատի առողջությունից
  • Ձեր բուժման պատասխանից
  • MPD- ն ձգտում է դանդաղ ձևավորել: Շատերը ախտանիշներ չեն նկատում,այն դառնում է տեսանելի տարիների ընթացքում:
  • MPD ունեցող մարդկանց մոտավորապես 20 տոկոսը ստանում է բազմաթիվ մելիոմա: MPD ունեցող մարդկանց մոտավորապես 20 տոկոսի մոտ  ձևավորվում է մելիոմա:

Լեյկեմիա հիվանդության բացահայտում (վաղ պատկերացումեր)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեյկեմիայի մասին պատկերացումները ունեն մոտ 200 տարվա նաղապատմություն: 1811 թվականին Պիտեր Քլուլենը հայտնաբերեց անբացատրելի կաթնային արյունով կաթնաթթվային վարակի դեպք: Ալֆրեդ Վելպեաը սահմանեց լեյկոզների հետ կապված ախտանշաններ և արյան անոթների մեջ հայտնաբերեց թարախային գոյացություն (1825 թվական): Ալֆրեդ Դոննե հայտնաբերեց սպիտակ արյան բջիջների՝լեյկոցիտների Հասունության խափանում(1844 թվական): Ջոն Բեննեթը հիվանդությունը անվանեց լեյկոզիթմիա, որը հիմնված էր միկրոսկոպային պիրալիտային լեյկոցիտների կուտակման վրա(1845 թվական): Այդ նույն տարում Ռուդոլր Վիրչովը հայտնաբերեց սպիտակ և կարմիր արյան բջիջների հակադարձ բալանսը: Նա 1847 թ-ին ներկայացրեց հիվանդությունը որպես լեյկեմիա: Հենրի Ֆուլլեր առաջինն էր, որ կատարեց առաջին մանրադիտակային ախտորոշումը լեյկեմիկ հիվանդի համար (1846 թվական): Այս աստիճանական գործընթացը բերեց այս բարդ հիվանդության մեր ներկայիս հասկացությանը[4]։

Քաղցկեղի բուժման տարբերակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արյան քաղցկեղի բուժումը կախված է քաղցկեղի տեսակից, հիվանդի տարիքից, որքան արագ է քաղցկեղը առաջանում, որտեղ է քաղցկեղը տարածվում և այլ գործոններից: Արյան քաղցկեղի բուժման հիմնական տարբերակներից են՝

  • Ցողունային բջիջների փոխպատվաստում - Ցողունային բջիջների փոխպատվաստումը բերում է օրգանիզմում առողջ արյան բջիջների ձևավորման: Ցողունային բջիջները կարող են հավաքվել ոսկրածուծից, շրջանառվող (ծայրամասային) արյան և umbilical լարը արյունից:
  • Քիմոթերապիա- Քիմիոթերապիան այն հակաբորբոքային դեղերի օգտագործումն է: Քիմիաթերապիան արյան քաղցկեղային բջիջների աճի դանդաղեցման և կրճատման համար է կիրառվում ։Քիմիոթերապիայի ժամանակ հիվանդին նշանակվում է որոշ համակցված դեղորայքներ՝որոշակի ռեժիմով: Այն կարող է կիրառվել նաև ցողունային բջիջների փոխպատվաստումից առաջ:
  • Ճառագայթային թերապիա- Ռադիացիոն թերապիա կարող է օգտագործվել քաղցկեղի բջիջները ոչնչացնելու կամ ցավը և անհանգստությունը թեթևացնելու համար: Այն կարող է տրվել նաև ցողունային բջիջների փոխպատվաստումից առաջ[5]:

Ռիսկային գործոնները իմունոպլուլյատորային խանգարումների համար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրական պոլիցիտեմիա (Polycythemia vera կամ Վակեզի հիվանդություն)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արյան քաղցկեղի տեսակ է, որի ժամանակ ոսկրածուծը արտադրում է չափից ավելի արյան բջիջներ, քան պետք է

  • Տարիքը`60 տարեկանից բարձր մարդկանց մոտ  ավելի մեծ ռիսկի կա։
  • Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը `բարձր ճառագայթման դոզան կարող է մեծացնել ռիսկը:
  • Սեռը տղամարդկանց մոտ երկու անգամ ավելի հավանական է, քան կանանց

Հիմնական թրոմբոցիտոզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տարիքը`ավելի քան 60 տարեկանից բարձր մարդկանց մոտ մեծ է ռիսկը, սակայն դեպքերի 20 տոկոսը  գրանցվել է 40-ից ցածր տարեկանների մոտ։
  • Շրջակա միջավայրի ազդեցություն - որոշակի քիմիական նյութեր կամ էլեկտրական հաղորդալարերի ազդետությունը կարող են մեծացնել ռիսկը:
  • Սեռը`կանանց մոտ  1.5 անգամ ավելի շատ  է։

Միելոֆիբրոզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տարիքը`60-ից 70 տարեկան մարդիկ բարձր ռիսկի տակ են:
  • Շրջակա միջավայրի ազդեցություն - ճառագայթման ազդեցությունը կամ բենզոլի ազդեցությունը կարող է բարձրացնել ռիսկը:
  • Սեռ - տղամարդիկ մի փոքր ավելի շատ են վտանգված:

Քրոնիկ իմունային լեյկոզ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տարիքը`45-50 տարեկան մարդկանց մոտ, ավելի բարձր է  ռիսկը։
  • Շրջակա միջավայրի ազդեցությունը `բարձր ճառագայթման դոզան կարող է մեծացնել ռիսկը:
  • Սեռը`տղամարդիկ ավելի բարձր ռիսկի են ենթարկվում:

Ախտորոշում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

MPD- ի առաջին նշաններից մեկը ընդլայնված սպիտակուցն է: Եթե ունեք ընդլայնված սպիտակուց, ապա ձեր բժիշկը, հավանաբար, կհետազոտի ձեզ MPD- ի համար:

Արյան թեստերը կգտնեն կարմիր կամ սպիտակ արյան բջիջներում ցանկացած ոչ նորմալ երևույթ։ Եվ եթե անհրաժեշտ է, կարող են նաև հետազոտություն անցկացնել ոսկրածուծի բիոպսիա կատարելով:

MPD- ի հետ կապված քրոմոսոմների փոփոխությունները բջիջներում կարող են ուսումնասիրել մանրադիտակով:

Ընդհանուր արյան քաղցկեղ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոր դեպքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ԱՄՆ-ում ամեն 3 րոպեն մի մարդու մոտ հայտնաբերում են արյան քաղցկեղ։
  • 2018 թվականին կանխատեսվում է, որ ԱՄՆ-ում հաշվարկված ընդհանուր թվաքանակի 174,250 մարդու մոտ ախտորոշվել է լեյկեմիա, լիմֆոմա կամ իմելոմա:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ում հաշվարկված 1,345,123 մարդ կամ ապրում է, կամ նրա մոտ կանխատեսվում է լյուցեմիայի, լիմֆոմայի կամ իմելոմայի ախտանիշներ։

Առողջացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարաբերական գոյատևումը համեմատում է անձի մոտ ախտորոշված հիվանդությամբ,և առանց հիվանդության։ Ամենավերջին գոյություն ունեցող ամենավերջին տվյալները կարող են լիարժեք ներկայացնել բոլոր ներկա թերապիաների արդյունքները և, որպես հետևանք, կարող են թերագնահատել գոյատևման փոքր չափերը:

Մահացություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ում յուրաքանչյուր 9 րոպեն մեկ գրանցվում է մահ արյան քաղցկեղից։ Այս վիճակագրությունը ներկայացնում է, որ մոտավորապես ամեն օր մահանում է 160 մարդ կամ ամեն ժամ 6 մարդ։ 2018 թվականին Լեյկեմիա, լիմֆոմա և իմելոմայից ԱՄՆ-ում մահացել է մոտավորապես 58,1 հազար մարդ:

Լեյկեմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերջին դեպքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականին 60,300 մարդու մոտ ախտորոշվել է լեյկեմիա:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ում լեյկեմիայով տառապող 381,774 մարդ կա:

Առողջացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1960 թվականից սկսած քառապատկվել է լեյկեմիայով հիվանդ մարդկանց կյանքի տևողությունը կարողացել են երկարացնել 5 տարով։ 1960-1963 թվականները լեյկեմիայով հիվանդ սպիտակամորթների կյանքի տևողության երկարացումը 5 տարով աճել է 14 տոկոսով։ 1975-1977 թվականներին ընդհանուր բնակչության համար՝ 34.1 տոկոս էր, իսկ 2007-2013 թվականներին `ընդհանուր 63.7 տոկոսը:

2007-2013թթ. Ընդհանուր 5 տարով կյանքի տևողության երկարացման ցուցանիշներն են

  • CML - 68.0 %
  • CLL - 86,2%
  • AML- ը 27.4% 15 տարեկանից փոքր երեխաների և 66.4% դեռահասների համար
  • 91.8% `15 տարեկանից փոքր տարիքի երեխաների և դեռահասների համար, 94%` 5 տարեկանից փոքր երեխաների համար: Ընդհանուր 5 տարով կյանքի տևողության երկարացման միջին թվաբանականը կազմում է 71.0%

Մահացություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականին 24370 մարդ մահանալու է լեյկեմիայից (14,270 տղամարդ և 10100 կին):

2010-ից մինչև 2014 թվականը լեյկեմիան եղել է տղամարդկանց և կանանց քաղցկեղի մահացության վեցերորդ ամենատարածված պատճառը:

Կլինիկական փորձարկումների ընթացքում CML- ի գոյատևման մակարդակը ավելի բարձր է, քան այստեղ ներկայացված գոյատևման ցուցանիշը, ըստ SEER- ի տվյալների: Այն ենթադրվում է, որ մոտ կլինիկական մոնիտորինգը և կլինիկական հետազոտություններում ավելի լավ դեղորայքի օգտագործումը կապված է հիվանդության առաջընթացի, ցածր ռիսկի և գոյատևման ավելի բարձր մակարդակի հետ:

Հայաստանում քացկեղով տառապող մարդկանց վիճակագրական տվյալներ
Ազգաբնակչության 2008 թվականի տվյալներով 3․1 միլլիոն
Վերջերս քաղցկեղով ախտորոշված մարդիկ 8600
Տարիքային ստանդարտացված դեպքը 100․000 մարդ/ տարեկան մեկ դեպք 207․5
Քաղցկեղի առաջացման վտանգը 75 տարեկանից շուտ 21․2%
Քաղցկեղից մահացության դեպքերը 6700

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Blood Cancer | List of High Impact Articles | PPts | Journals | Videos»։ www.omicsonline.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-11-10 
  2. «Blood Cancers»։ www.hematology.org (en-US)։ 2018-01-08։ Վերցված է 2018-11-10 
  3. «Myeloproliferative Disorder Types &Treatment | UPMC»։ hillman.upmc.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-11-10 
  4. «The discovery and early understanding of leukemia»։ Leukemia Research (անգլերեն) 36 (1): 6–13։ 2012-01-01։ ISSN 0145-2126։ doi:10.1016/j.leukres.2011.09.028 
  5. «Blood Cancers – Types & Treatment Options | CTCA»։ CancerCenter.com։ Վերցված է 2018-11-10