Անխորտակելի Սեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Անխորտակելի Սեմ
Անվան բնօրինակUnsinkable Sam
Տեսակնավի կատու և ինդիվիդուալ կենդանի
Սեռարու
Ծնվել է1941
ԾննդավայրԳերմանիա
Մահացել է1955
Մահվան վայրԲելֆասթ, Միացյալ Թագավորություն

Անխորտակելի Սեմ (անգլ.՝ Unsinkable Sam, որոշ աղբյուրներում Կատու Բիսմարկից կամ պարզապես Օսկար[1]), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանական «Բիմարկ» գծանավի, «Կոզակ» էսկադրոնային ականակրի, ավելի ուշ՝ «Արկ Ռոյալ» ավիակիրի վրա ծառայած, և այդ երեք նավերի խորտակումից փրկված կատու[2], որը մահացել է ցամաքում՝ 1955 թվականին։

Ծառայություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բիսմարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Բիմարկ» գծանավը

Սևուսպիատակ կատվին Երրորդ Ռայխի «Բիմարկ» գծանավ է բերել անհայտ նավաստի։ Բրիտանական առևտրային նավերը խորտակելու հրամանով, նավը ծով է դուրս եկել Գոդենհաֆենից 1941 թվականի մայիսի 18-ին։ Ինն օր անց մայիսի 27-ին բրիտանական էսկադրան խորտակել է նավը։ 2200 նավաստիներից փրկվել են 115-ը։ Մի քանի ժամ անց անգլիական «Կոզակ» էսկադրոնային ականակրի նավաստիները գտել են կատվին նավաբեկորների վրա և նավ են բարձրացրել[3]։ Ընդ որում ականակրի անձնակազմին չի հաջողվել փրկել և ոչ մի մարդու։ Չիմանալով կատվի իսկական անունը, նրան անվանել են «Օսկար»[1]։

Կոզակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Կոզակ» էսկադրոնային ականակիրը

Մի քանի ամիս Սեմը անց է կացրել ականակրի վրա, այդ ընթացքում նավը լողացել է Միջերկրական ծովի և Հյուսիսային Ատլանտիկայի ջրերում։ 1941 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ջիբրալթարից Լիվերպուլ մեկնող HG-75-ին ուղեկցելուց Կոզակին տորպեդահարել է գերմանական U-563 սուզանավը[4]։

Կոզակի անձնակազմը տեղափոխվել է «Լեգիոն» գծանավ։ Խիստ վնասված նավը Ջիբրալթար վերադարձնել վատ եղանակի պատճառով չի հաջողվել և այն խորտակվել է հոկտեմբերի 27-ին։ Նավացռուկին կպած գերմանական տորպեդը 159 անգլիացի նավաստու մահվան պատճառ է դարձել, բայց Օսկարը այս անգամ էլ է փրկվել։ Որոշ ժամանակ նա ապրել է Ջիբրալթարում[5]։

Արկ Ռոյալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Արկ Ռոյալ» ավիակիրը

«Կոզակի» խորտակվելուց հետո կատվին սկսել են անվանել «Անխորտակելի Սեմ» և տարել են «Արկ Ռոյալ» ավիակիր, որի օդանավները խորտակել էին Սեմի առաջին նավը։ Նոյեմբերի 14-ին Մալթայից վերադառնալուց «Արկ Ռոյալին» տորպեդահարել է գերմանական U-81 սուզանավը։ Վնասված նավը բուքսիրի վերցնել չի հաջողվել, և «Արկ Ռոյալը» խորտակվել է Ջիբրալթարից 30 մղոնի վրա։ Բոլոր նավաստիները, օդաչուները և Սեմը բարձրացել են օգնության շտապած նավեր և փրկվել[6]

Փրկվածներին տեղափոխել են սկզբում «Լայթինգ» ապա «Լեգիոն» ականակիր, որը արդեն մեկ անգամ մասնակցել էր Սեմին փրկելուն։ «Լայթինգը» խորտակվել է չորս ամիս անց՝ 1942 թվականի մարտի 26-ին, իսկ «Լեգիոնը» 1943 թվականի մարտի 12-ին գերմանական տորպեդային «S-55» կատերի կողմից։

Հետագա կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավիակրի խորտակվելուց հետո, որոշել են կատվին թողնել ցամաքում։ Որոշ ժամանակ ապրել է Ջիբրալթարի գեներալ-նահանգապետի գրասենյակում, բայց հետո ուղարկել են Մեծ Բրիտանիա, որտեղ և՝ Բելֆաստում, դիմավորել է պատերազմի ավարտը[7]։

Մահացել է 1955 թվականին։ Նկարչուհի Ջորջինա Շոու-Բեյքերի պաստելով նկարած կատվի նկարը ցուցադրվում է Գրինվիչում գտնվող Բրիտանիայի Ազգային ծովային թանգարանում[6]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Janusz Piekałkiewicz Sea War, 1939-1945 / translated by Peter Spurgeon. — Historical Times, 1987. — ISBN 978-0-713-71665-8(անգլ.)
  • Sam Stall 100 Cats Who Changed Civilization: History's Most Influential Felines. — Quirk Books, 2007. — ISBN 1594741638(անգլ.)
  • Val Lewis Ships' Cats in War and Peace. — Nauticalia, 2001. — ISBN 978-0953045815(անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Patrick Roberts։ «Cats in Wartime»։ Patrick Roberts & Purr 'n' Fur (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-09-23 
  • Ariane Stürmer (2010-01-27)։ «Die Katze im Wrack» (գերմաներեն)։ Der Spiegel։ Վերցված է 2017-09-23 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ըստ միջազգային նշանների բարձրացված դրոշը «Օ» տառն է («Օսկար»)՝ նշանակում է մարդ կա ջրում։
  2. Stall, 2007, էջեր 57–58
  3. Piekałkiewicz, 1987, էջ 142
  4. Guðmundur Helgason։ «HG-75»։ uboat.net (անգլերեն)։ Guðmundur Helgason։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  5. Piekałkiewicz, 1987, էջ 170
  6. 6,0 6,1 «The Animals’ War: Special Exhibitions Gallery» (անգլերեն)։ Imperial War Museum։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-09-29-ին։ Վերցված է 2008-01-27 
  7. Piekałkiewicz, 1987, էջ 173