Ազգանունների եբրայնականացում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պաղտստինում օսմանյան իշխանություններին Եզեկիել Դաինի (Սոկոլովսկու) գրած նամակը, որտեղ ակնհայտ է ազգանվան եբրայականացումը՝ Սոկոլովսկուց ձևափոխելով Դանին

Ազգանունների եբրայնականացում[1][2] (եբր.՝ עברות, Իվրութ, թարգ.՝ «Եբրայնականացում»), եբրայական ազգանվան ընդունման ակտ: Սփյուռքից իսրայել ներգաղթած բազմաթիվ հրեաների համար եբրայական ազգանվան ընդունումը երկար ժամանակ սփյուռքում անցկացրած իրենց անցյալի մաքրման և պաղեստինյան հրեաների (Օսմանյան Պաղեստինում և Անդրմանդատյան Պաղեստինում բնակվող հրեաների), ապա՝ իսրայելյան հրեանի (անկախ Իսրայելի պետության ազգությամբ հրեա քաղաքացիները) նոր ձևավորվող ինքնության մեջ ձուլման միջոց էր:

Այս երևույթը հատկապես տարածված էր աշքենազի հրեաների մոտ, քանի որ այդ աշքենազների բազմաթիվ ընտանիքներ իրենց ազգանունները ստացել են պարտադիր կարգով՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրության հաբսբուրգ Հովսեփ Բ կայսրի 1787 թվականի նոյեմբերի 12-ին լույս տեսած հրամանի հիման վրա[3]: Այդ իրողություն բացի, Իբերյան թերակղզու սեֆարդ հրեաները հաճախ ունեին Իսպանիայից իրենց արտաքսումից առաջ իրեն ժառանգական ազգանունները (օրինակ՝ Կորդոբերո, Աբրաբանել, Շալթիել, դե Լեոն, Ալկալայ, Տոլեդանո): Մինչև եբրայնականացման գործընթացը անմիջապես եբրայական ազգանունները շատ սակավաթիվ էին, ինչպես, օրինակ՝ Քոհեն (թարգ՝՝ Քահանա), Մոս (թարգ՝ Մովսես) և Լևի (թարգ՝. Լեվիթ): Բացի այդ, -բերգ, -շտայն կամ -ման վերջավորություններով ավարտվող ազգանունները հաճախ համարվում են հրեական, սակայն դրանք ունեն գերմանական, իսկ -սկի և -վիչ վերջածանցները ունեն սլավոնական ծագում: Նմանապես, կան հրեական որոշ ազգանունները, ինչպես՝ Կաց, Բոգորազ, Օլ և Պակ, որոնք փաստացի ակրոնիմներ են, չնայած այն բանի, որ հնչում են և հաճախ ընկալվում են որպես օտար ծագում ունեցող (տվյալ դեպքում՝ գերմանական, ռուսական, լեհական և կորեական համապատասխանաբար):

Ազգանունների եբրայականացումը ունիկալ երևույթ է եբրայերենի մեջ: Այդ գործընթացը սկսել է արդեն Առաջին և Երկրորդ ալիաների ժամանակ, շարունակվելով նաև Իսրայելի պետության ստեղծումից ի վեր: Իշուվի ժամանակ ազգանունների եբրայականացման լայն տարածություն ստացած տենդենցը շարունակվել նաև Իսրայելի պետության ստեղծումից հետո, հիմնվելով այն պնդմանը, որ հրեական անունը տալիս է նոր պետությանը պատկանելիության զգացմունքը: Կար նաև կորուսյալ և մեռյալ անցյալից, նախորդ դարերի ընթացքում օտարածին ազգանուններից հարկադիր ընդունման (օրինակ՝ գերմանական) ազատման ցանկությունը[4]:

Այդ գործընթացը չի ավարտվել նաև այսօր՝ ազգանունը փոխելու դիմում ներկայացնող բազմաթիվ իսրայելցիների մոտ շատերը անում են դա եբրայական անուններ ստանալու պատճառով[5]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]