Ադարա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ադարա
Canis major constellation map.png
Հետազոտման տվյալներ
Տեսակաստղ[1]
Հեռավորություն430±30 լուսային տարի
Տեսանելի աստղային մեծություն1,5[2] (V)
ՀամաստեղությունՄեծ Շուն[3]
Աստղաչափություն
Ճառագայթային արագություն (Rv)27,3±0,4 kilometre per second[4]
Պարալաքս8,05±0,14 milliarcsecond[5]
Բնութագիր
Սպեկտրալ դասակարգումB2Iab:[1] և B2II[6][7][8][9][10][11][12][13][14]
Ֆիզիկական տվյալներ
Զանգված12,6±1 արևային զանգված[15]
Պտույտ25 kilometre per second
Ուղեծրի էլեմենտներ
Այլ անվանումներ
2MASS J06583754-2858197[1], SAO 172676[1], GSC 06535-03619[1], HD 52089[1], HIP 33579[1], HR 2618[1], ε CMa, ADS 5654 A[16], 1RXS J065837.3-285814[16], 2EUVE J0658-28.9[16], ALS 14800[16], CCDM J06586-2858A[16], CD-28 3666[16], CEL 1473[16], CPD-28 1586[16], CSI-28 3666 21[16], EUVE J0658-28.9[16], FK5 268[16], GC 9188[16], GCRV 4590[16], HIC 33579[16], IDS 06547-2850 A[16], IRC -30071[16], JP11 1473[16], N30 1515[16], PMC 90-93 192[16], PPM 251347[16], ROT 1127[16], SACS 151[16], SRS 30268[16], TD1 8751[16], TYC 6535-3619-1[16], UBV 6891[16], UBV M 12697[16], uvby98 100052089[16], WDS J06586-2858A[16] և IRAS 06566-2854[16]

Ադարա, (ε Մեծ շան) Մեծ շան համաստեղության երկրորդ ամենապայծառ աստղը, գիշերային երկնքի ամենապայծառ աստղերից մեկը: «Ադարա» անվանումը ծագել է արաբերեն عذارى ադարա, «կույսեր» բառից: Այն ժամանակին եղել է երկնքի ամենապայծառ աստղը` -3.99 լուսային մեծությամբ: Չինարենում 弧矢 (Hú Shǐ) նետ և աղեղ[17] անվանումը վերաբերում է այն աստղային խմբին, որը կազմում են ε Մեծ շան, δ Մեծ շան, η Մեծ շան, HD 63032, HD 65456, ο Նավախելի, k Նավախելի, κ Մեծ շան և π Նավախելի աստղերը: Եվ հետևաբար, ε Մեծ շան աստղի անվանումը 弧矢七 է (Hú Shǐ qī, նետ և աղեղի յոթերորդ աստղը)[18]:

17-րդ դարի Ալ Աչսասի ալ Մուաքեթի «Calendarium» աստղային կատալոգում աստղի անվանումը Աուլ ալ Աձարի է (أول العذاري - awwal al-adhara), որը լատիներեն թարգմանվել է Prima Virginum, որը նշանակում է Կույսերի առաջին աստղ[19]: δ Մեծ շան (Վեզեն), η Մեծ շան (Ալուդրա) և ο2 Մեծ շան (Թանիհ ալ Աձարի) աստղերը միասին անվանվել են՝ Adhārā (العذاري), «Կույսեր»[20]:

Հատկանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադարան կրկնակի աստղ է, ըստ Hipparcos աստղաչափական արբանյակի՝ այն Երկրից գտնվում է մոտ 430 լուսատարի հեռավորության վրա: Հիմնական աստղն ունի +1.5 տեսանելի աստղային մեծություն և պատկանում է B2 սպեկտրալ դասակարգմանը: Գույնը կապույտ է կամ կապտասպիտակավուն՝ մակերեսի 22,200K ջերմաստիճանի պատճառով: Այն արձակում է Արեգակից 38,700 անգամ ավելի մեծ ճառագայթում: Ադարան մինչ օրս հայտնի ամենազանգվածային ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման աղբյուրն է երկնքում[21]: Այն պրոտոնների ամենաուժգին աղբյուրն է, որոնք կարող են իոնիզացնել Արեգակը շրջապատող միջաստղային գազի ջրածնի ատոմները: Ադարան շատ կարևոր է Տեղային միջաստղային ամպի իոնիզացման վիճակը հայտնաբերելու համար[22]:

Մի քանի միլիոն տարի առաջ Ադարան շատ ավելի մոտ էր Արեգակին, որի պատճառով շատ ավելի պայծառ աստղ էր երկնքում: Մոտ 4700000 տարի առաջ, Ադարան Արեգակից 34 լուսատարի հեռավորության վրա էր և երկնքի ամենապայծառ աստղը՝ –3.99 աստղային մեծությամբ: Ոչ մի այլ աստղ այդքան պայծառ չի եղել և չի լինի հետագա հինգ միլիոն տարիների ընթացքում[23]:

Փոփ մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ադարան 2007 թվականին արտադրված «Նոկտուրնա» մուլտֆիլմի ֆիզիկական հերոսն է՝ Թիմի սիրելի աստղը[24]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 SIMBAD Astronomical Database
  2. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system — 2002.
  3. VizieR
  4. Gontcharov G. A. Pulkovo Compilation of Radial Velocities for 35 495 Hipparcos stars in a common system // Ast. Lett. / R. SunyaevNauka, 2006. — Vol. 32, Iss. 11. — P. 759–771. — ISSN 1063-7737; 1562-6873; 0320-0108; 0360-0327doi:10.1134/S1063773706110065
  5. Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2007. — Vol. 474, Iss. 2. — P. 653–664. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078357arXiv:0708.1752
  6. Hiltner W. A., Garrison R. F., Schild R. E. MK Spectral Types for Bright Southern OB Stars // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1969. — Vol. 157. — P. 313. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/150069
  7. Spectral classification of Southern fundamental stars — 1962.
  8. Standard stars for spectral classification — 1959.
  9. Some observations of the Si lines in B-type stars // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 1957. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/107472
  10. Studies in galactic structure. II. Luminosity classification for 1270 blue giants stars // The Astrophysical Journal: Supplement Series — 1955. — ISSN 0067-0049; 1538-4365doi:10.1086/190016
  11. Contribution a l'etude de la zone convective des etoiles — 1953.
  12. Roman N., Morgan W. W. Revised Standards for Supergiants on the System of the Yerkes Spectral Atlas // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1950. — Vol. 112. — P. 362. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/145351
  13. The intensities and profiles of lines in some B-type stars — 1948. — doi:10.1086/145018
  14. The spectral type and luminosity of beta Canis Majoris — 1947. — doi:10.1086/144931
  15. N. Tetzlaff, R. Neuhäuser, Hohle M. M. A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. FlowerOUP, 2010. — Vol. 410, Iss. 1. — P. 190–200. — ISSN 0035-8711; 1365-2966doi:10.1111/J.1365-2966.2010.17434.X
  16. 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 16,11 16,12 16,13 16,14 16,15 16,16 16,17 16,18 16,19 16,20 16,21 16,22 16,23 16,24 16,25 16,26 16,27 16,28 16,29 SIMBAD Astronomical Database
  17. 弧矢 (Hú Shǐ) is westernized into Koo She. R.H. Allen opined that Koo She refers to the asterism including δ Velorum and ω Velorum. AEEA opinion is, δ Velorum is member of 天社 (Tiān Shè), meaning Celestial Earth God's Temple asterism and ω Velorum is not member of any asterisms. 天社 (Tiān Shè) is westernized into Tseen She and R.H.Allen used the term Tseen She for Chinese name of η Carinae. See Richard Hinckley Allen: Star Names — Their Lore and Meaning: Argo Navis and Կաղապար:Zh icon AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 17 日.
  18. Կաղապար:Zh icon AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 17 日
  19. Knobel E. B. (June 1895)։ «Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of Mohammad Al Achsasi Al Mouakket»։ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 55 (8): 429–438։ Bibcode:1895MNRAS..55..429K։ doi:10.1093/mnras/55.8.429 
  20. Allen R. H. (1963)։ Star Names: Their Lore and Meaning (Reprint ed.)։ New York: Dover Publications։ էջ 130։ ISBN 0-486-21079-0 
  21. Wilkinson, E., Green, J. C., McLean, R., Welsh, B. (1996)։ «Extreme Ultraviolet Spectrum of ɛ Canis Majoris Between 600-920 Å»։ Bull. Am. Astron. Soc. 28 (2): 915։ Bibcode:1996BAAS...28..915W 
  22. Vallerga J. V., Welsh B. Y. (1995)։ «Epsilon Canis Majoris and the ionization of the local cloud»։ Astrophys. J. 444: 702–707։ Bibcode:1995ApJ...444..702V։ doi:10.1086/175643 
  23. Tomkin Jocelyn (April 1998)։ «Once and Future Celestial Kings»։ Sky and Telescope 95 (4): 59–63։ Bibcode:1998S&T....95d..59T 
  24. «Nocturna (2007)»։ Internet Movie Database (IMDB)