Մամրիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարմրիչ
Clematis vitalba
Clematis vitalba
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Էուդիկոտներ
Կարգ Հրանունկածաղկավորներ
Ընտանիք Հրանունկազգիներ
Ցեղ Մամրիչ
Լատիներեն անվանում
Clematis
Dill. ex L., 1753
Հոմանիշներ
Տիպիկ ներկայացուցիչներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 18685
NCBI 3452
EOL 38289

IPNI33102

Մամրիչ, պատաղին (լատ.՝ Clematis) հրանունկազգիների ընտանիքին պատկանող ընտանիքի բազմամյա թփերի կամ խոտաբույսերի ցեղ։ Իր մեջ ներառում է շուրջ 300 տեսակ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել]

Cleaned-Illustration Clematis alpina.jpg

Բազմամյա խոտաբույսեր են և լիաններ: Ցողունը մագլցող է (լիան)՝ փաթաթվող կամ կանգուն: Տերևները փետրաձև են, երկարակոթուն, հաճախ փաթաթվում են հենարանին: Ծաղկաբույլը հուրանանման է, ծաղիկները՝ դեղնավուն, սպիտակ, ծաղկապատը պարզ է, 4-8 թերթային:Վարսանդները շատ են։ Պտուղները հասունանալիս սռնակները մեծանում են՝ առաջացնելով փետրաձև, թռչող պտուղ, պտուղը բազմընկուզիկ է: Ծաղկում է մայիս-հուլիսիև:

Գեղազարդիչ է և թունավոր:

Հայաստանում[խմբագրել]

ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝

  • մամրիչ սովորական կամ խաղողատերեվ (C. vitalba)
  • մամրիչ արեվելյան (C. orientalis):

Տարածում[խմբագրել]

Տարածված է Արագածոտնի, Կոտայքի, Արարատի, Սյունիքի և այլ մարզերում: Աճում է անտառի բացատներում, թփուտներում, գետահովիտներում և այլն:

Դասակարգում[խմբագրել]

Ենթադասերի դասակարգում[խմբագրել]

Clematis florida bicolor RHS.jpeg

Մամրիչի[1] ենթադասերը և բաժիննները.

  • ԵնթադասArchiclematis
  • ԵնթադասAtragene
  • ԵնթադասCampanella
    • Բաժին Bebaeanthera
    • Բաժին Campanella
    • Բաժին Meclatis
  • ԵնթադասCheiropsis
    • Բաժին Cheiropsis
    • Բաժին Fasciculiflora
    • Բաժին Montanae
  • ԵնթադասClematis
    • Բաժին Aspidanthera
    • Բաժին Clematis
    • Բաժին Lasiantha
    • Բաժին Narveliopsis
    • Բաժին Novae-Zeelandiae
  • ԵնթադասFlammula
    • Բաժին Flammula
    • Բաժին Fruticella
    • Բաժին Pterocarpa
    • Բաժին Viticella
  • ԵնթադասPseudoanemone
  • ԵնթադասTubulosae
  • ԵնթադասViorna
    • Բաժին Hirsutissima
    • Բաժին Integrifoliae
    • Բաժին Viorna

Տաքսոնոմիա[խմբագրել]

  ավելի քան 4 ենթաընտանիք (համաձայն APG II Համակարգի)   ևս 6 դաս  
         
  Ընտանիք Հրանունկազգիներ     Ցեղ Anemoneae     f1
               
  Բային Ranunculales     Ենթաընտանիք Ենթաընտանիք     դաս
Մամրիչ
   
             
  ավելի քան 9 կարգի ծաղկավոր բույսեր'
(համաձայն APG II Համակարգի)
  ևս 8 ցեղ
(համաձայն APG II Համակարգի)
  f2
     

Տեսակներ[խմբագրել]

Clematis rehderiana2a.UME.jpg
Clematis jackmannii1UME.jpg

Աշխարհում հաշվում են մոտ 230 տեսակ[2] -371[3].

Նրանցից մի քանիսը

Սորտեր[խմբագրել]

Մամրիչի ծաղիկները կարող են լինել շատ հասարակ և բազմապսակաթերթ[4].

Որոշ սորտերը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. По данным сайта GRIN (см. карточку растения).
  2. По данным книги «Деревья и кустарники СССР» (см. раздел Литература).
  3. Виды рода Clematis на сайте «The Plant List»
  4. Protocol for distinctness, uniformity and stability tests. Clematis // European Union Community Plant Variety Office. — 2007.

Գրականություն[խմբագրել]

  • Brickell, C., Ed. Gardeners' Encyclopedia of Plants and Flowers. Dorling Kindersley. 1989.
  • Toomey, M. and E. Leeds. An Illustrated Encyclopedia of Clematis. Charles Chesshire (Timber Press).
  • Риекстиня В. Э., Риекстиньш И. Р. Клематисы. — Л.: Агропромиздат Ленингр. отд-ние, 1990. — 287 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-10-000157-7
  • Raymond J. Evison. Clematis For Small Spaces. — Timber Press, 2007. — ISBN 978-0881928518
  • John Howells, M.D. Clematis The Montanas. — Garden Art Press, 2005. — ISBN 1-870673-51-4
  • Mary K. Toomey. Timber Press Pocket Guide to Clematis. — Timber Press, 2006. — ISBN 0881928143
  • Kaye Heafey, et al. A Celebration Of Clematis. — Half Full Press, 2007. — ISBN 0-9719552-6-3

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png