Թեմ (Բյուզանդիայի վարչական միավոր)
-
Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Թեմ (այլ կիրառումներ)
Թեմ կամ Բանակաթեմ (հուն.՝ θέμα), ռազմավարչական շրջան Արևելյան Հռոմեական (Բյուզանդական) կայսրությունում լատիներենը որպես պետության պաշտոնական և ամենահաճախ օգտագործվող լեզու հունարենի էվոլյուցիոն փոխարինումից հետո: Թեմերը ստեղծված էին եղել 7-րդ դարի կեսում արաբների կողմից բյուզանդական տարածքներից մի մասի անջատումից հետո: Թեմերը փոխարինել են Դիոկլետիանոս և Կոստանդին Ա կայսրերի կողմից հաստատված դիոցեզների նահանգային համակարգը: Առաջին թեմերը ստեղծված են ղելե Արևելյան Հռոմեական կայսրության բանակի ճամբարայաին կայանների հիման վրա: Թեմերի անվանումները համապատասխանում էին տեղական զինվորական մասերի անվանումներին: Թեմերի համակարգը հասել է իր գագաթնակետին 9-10-րդ դարերում, երբ նոր տարածքային ստորաբաժանումների ստեղծմանն է դրդել հին և նոր գրավված հողերի բաժանումը: Թեմերի բնօրինակ համակարգը հիմնովին փոփոխությունների է ենկարկվել 11-12-րդ դարերում, սակայն տերմինը մնում էր կիրառման մեջ որպես նահանագային և ֆինանսական սահամանափակում մինչև կայսրության գոյության ավարտը:
Գրականություն[խմբագրել]
- Diehl. L’origine du régime des thèmes (Etudes d’histoire du Moyen-âge dédiées a Monod, П., 1896).
- Gelzer. Die Genesis der byzantinischen Themenverfassung (Лпц., 1899).
- Treadgold, Warren (1997)։ A History of the Byzantine State and society։
- Treadgold, Warren։ Byzantium and Its Armies, 284-1081։
- Haldon, John F. (1990), Byzantium in the Seventh Century: The Transformation of a Culture, Cambridge University Press, ISBN 978-0521319171, http://books.google.com/books?id=pSHmT1G_5T0C
- Haldon, John F. (1999), Warfare, state and society in the Byzantine world, 565–1204, Routledge, ISBN 1857284941, http://books.google.com/books?id=-R0G0Enf58AC
